Beagle Scheepsmodelbouw

Bouwverslagen Houtbouw => Boten - Historisch ( Kit & zelfbouw) * => Topic gestart door: tartane op april 15, 2015, 07:54:10 am

Titel: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken. ---> Voltooid
Bericht door: tartane op april 15, 2015, 07:54:10 am
Einde 2014 werd er in mijn woonplaats Zutphen een scheepswrak opgegraven. Nadat de archeologen alle onderdelen hadden blootgelegd en gefotografeerd werden de onderdelen overgebracht naar een loods waar het het geheel werd opgemeten en uitgetekend. Na dendrochronologisch onderzoek werd vastgesteld dat het schip gebouwd werd rond het jaar 1647. Inmiddels is er een lijving rapport opgesteld over de onderzoeksresultaten en zijn de zeer uitvoerige tekeningen op schaal 1 : 10 gereed. Ondanks zeer uitvoerig onderzoek blijkt het schip  (nog) niet onder te brengen in een bestaand type, zodat ik de vrijheid neem om hem De Zutphenaar te noemen. Omdat ik goede contacten met de archeologen heb bood ik aan het schip op schaal 1 : 20 na te bouwen, eventueel om ten toon te stellen in het museum. Zoveel is wel duidelijk dat het schip diende als werkschip van de stad Zutphen, voor allerlei doeleinden. Herstel van kademuren, overzetten van vee, vervoer van hooi ed. Uiteraard is er gezocht naar afbeeldingen van dergelijke boten in de 17e eeuw. Vrijwel exact is een schilderij van Jan van Goyen uit 1642 in de Lakenhal in Leiden, waarop ik bij toeval stuitte bij een bezoek aan dat museum. Ik zal verslag doen in een aantal afleveringen over de bouw, waarmee ik inmiddels ben begonnen.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0154%20-%20kopie_zpshoiwh8h1.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0154%20-%20kopie_zpshoiwh8h1.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar
Bericht door: OttovanZutphen op april 15, 2015, 08:56:26 am
We gaan de vorderingen met interesse volgen!  :D
Titel: Re: De Zutphenaar
Bericht door: tartane op april 15, 2015, 09:01:06 am
Bijgaand twee van de tekeningen die ik mag plaatsen onder dankvermelding aan Archeologie Zupthen.Daarop is een doorsnede te zien. Vrijwel de hele bakboordzijde is bewaard met onderdelen van een voorplechtje. De plattegrond laat aleen de gevonden onderdelen van de vloer zien. Gestippeld; teruggevonden onderdelen van 13 spantparen en 13 liggers. Over die liggers kwam een vloer (denning) van naaldhout. De rest van het schip is allemaal eiken. Het is dus een niet op steven gebouwde platbodem. Van de boeg (rechts) is vrijwel alles bewaard, van de achtersteven minder. Kennelijk was er geen roer, en werd het schip geboomd. Het schip is uitgetekend in ruim 120 deeltekeningen.
Inmiddels heb ik eiken plankjes laten zagen bij een aannemer van 2, 3 en 5,5 mm dik. Ik bouw het hele schip met gebruikmaking van de gevonden gegevens. Alles wat bekend is wordt van donker eiken, alles wat nieuw is van blank eiken.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0159_zps7t40cg2z.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0159_zps7t40cg2z.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar
Bericht door: amateur op april 15, 2015, 15:45:44 pm
Voor een boot waarin vee vervoerd wordt, heeft hij best wel hoge boorden.
Apart trouwens, die onderste gang langs de bodem, smal plankje vergelekn met de rest.

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar
Bericht door: tartane op april 15, 2015, 16:41:06 pm
De koeien stonden op de bodem, tussen de voorplecht en de achterplecht. Op de bodem lag, op de liggers en de onderste delen van de spantenparen, een vloer van naaldhout. Die vloer is ook aangetroffen. Voor het zwaartepunt van de boot is het natuurlijk wel zo handig dat die beesten zo laag mogelijk stonden. De boot is ruim 12 meter lang, ruimte genoeg dus om een schuine loopplank uit te leggen voor de koeien.
De doorsnede geeft de situatie weer terplaatse van de voorplecht. Onder die plecht zie je dan ook geen vloer. Dat smalle plankje is alleen aangetroffen ter plaatse van de voorplecht. Hij loopt op niets uit en stopt (zie de plattegrond) ter hoogte van een rond gat. Daar gaat hij over in huidgang 31 en 9.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar
Bericht door: Beagle op april 15, 2015, 18:01:18 pm
zit op de eerste rij om te kijken wat jij er van maakt.

waarom plankjes van 2,3 en 5,5 mm.    ga je dus op 1:10 werken  en zijn dat dan duimde en twee duimde planken.



[mod mode]  zoals hier gebruikelijk zet even in je titel de schaal en hoe je hem wil afwerken. a.u.b.
dit kan je doen door naar je eerste posting te gaan klikken op verbeteren en de titel aanpassen.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 15, 2015, 19:34:25 pm
Hij wordt dus gebouwd op schaal 1 : 20. Plankjes van  2 en  3 en 5,5 mm worden dus dikten van resp. ca 4 cm (vloer en huid), 6 cm (liggers), 11 cm (breedte van de spanten). Daarbij komen nog andere dikten van incidentele onderdelen.
Maar dat gaat allemaal aan de orde komen. Momenteel werk ik aan de vloer (bodem).
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op april 15, 2015, 22:02:10 pm
nog eens over die diktes van planken


heb je rekening gehouden dat al jaren jaren een geschaafde duimse plank 22 mm. is
een 2 duimse = 44mm. en een 3 duimse geschaafd = 66 mm. een 4 duimse = 88mm. is
want dan kom je uit op 1,1 - 2,2 - 3,3 en 4,4  ( daarom dat mij een belletje deed rinkelen op die 5,5 mm. :shock:)
of neem je de maat van enkel gezaagde,niet geschaafde planken. Dan is het wel de volledige duimse maat min de zaagsnede.(4mm)

of neem je als duim geen 2,54  doch de amsterdamse duim...
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Gep op april 15, 2015, 23:02:18 pm
Ja, die duimen ........:
Bedenk dat het schip dus uit ±1647 zou zijn!
En er waren vroeger nogal wat duimen (nog afgezien van die waaruit onzin wordt gezogen):

Amsterdamse duim was 2,57393636 cm;
Franse duim was 2,7 cm;
Gelderse of Nijmeegse duim was 2,7 cm;
Hondsbosse en Rijpse duim was 2,4 cm;
Rijnlandse duim was 2,61 cm;
En zo had elke stad/streek zijn eigen duimen, ellen, ponden, enz.
Maar sinds 1958 is een duim (inch) inderdaad per definitie exact 25,4 mm

Bovendien is het voor mij de vraag of elke (kleine) werf in de 17e eeuw altijd uitging van nauwkeurig op een "ronde" maat geschaafde planken/balken, of dat men ook wel uitging van de maat hout die toevallig voor handen was.

En nu zal menigeen me niet geloven (maar 1 april is echt al weer achter de rug!), maar gedurende een korte periode omstreeks 1820 - 1870 was in Nederland een duim per definitie 1 cm!
Een "Nederlandsche el" was toen per definitie 1 meter, en een "Nederlandsch pond" per definitie 1 kilogram !!!
De historie daarvan is mij bekend, maar past waarschijnlijk niet zo bij dit onderwerp.
Ik weet niet of dat toen ook zo was in de "Zuidelijke Nederlanden".

Gep
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 16, 2015, 10:44:30 am
Over duimen kunnen we nog eindeloos doorgaan, want hoe zag een 17e eeuwse Zutphense duim er uit? Zelfs al zou dat bekend zijn, en dat is vast wel het geval, dan nog heb ik me te houden aan de opgravingsresultaten. Die vermelden dat de planken heel consequent 3,5 cm dik zijn, dus geschuurde en bijgewerkte eiken plankjes van 2 mm komen dan prima overeen. De liggers zijn allemaal 6 cm dik, dus 3 mm eiken. Ze zijn allemaal even dik omdat er een vloer overheen moest. Ze verschillen wel hier en daar in breedte. De spanten zijn vrijwel allemaal gezaagd uit 11 cm dik eikenhout, dus 5,5 op schaal 1 : 20.
Kortom... we hebben het hier over iets wat bestaand is aangetroffen, dus over aanpassen van maten hoeven we het helemaal niet te hebben.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op april 17, 2015, 17:55:33 pm
Eerlijk begrijp ik de hele verhandelingen over de duimen niet in context met openingsverhaal.
Daarin wordt vermeld dat er een scheepsmodel gebouwd gaat worden in de schaal van 1:20 gebaseerd op het gevonden materiaal. Als die planken strak 35 mm gemeten zijn is het toch simpel die 35 mm te delen door 20? Dan is een duimse maat toch absoluut niet belangrijk. Het wordt een replica aan de hand van gevonden materialen.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op april 18, 2015, 07:00:52 am
doet me een beetje denken aan de overzetschuit http://www.modelships-beagle.eu/smf/index.php/topic,1056.0.html  die ik eens gemaakt heb.

veel suc6 en ga met belangstelling volgen.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 18, 2015, 10:48:07 am
Er zijn wat overeenkomsten met jouw overzetschuit, maar meer dan dat het drijft, geen mast heeft en geen roer is er niet. Ik denk niet dat de Zutphenaar geschikt was voor een koets. Zoals je op het plaatje ziet zijn de passagiers er al, maar de boot moet nog komen. Deze koeien zijn van Schleich. Ze blijken exact op schaal 1 : 20 te zijn. De grootste koe zelfs precies (schofthoogte is vavriabel tussen 150 en 152 cm, deze is op schaal; 150). De archeologen buigen zich nog over de vraag hoe koeien uit die tijd getekend waren (maar eigenlijk geeft Jan van Goyen op zijn schilderij daar al antwoord op) en of ze ook zo groot waren. Ze glimmen nog veel te veel, dus ik ga ze in ieder geval overschilderen. Dat een koe makkelijk aan boord kon komen weet iedereen die de film "fanfare" heeft gezien. Daar klimt een koe op eigen kracht uit een punter, opgejaagd door een hondje (de koe verwoest vervolgens het terras van Krijns).
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0085_zps4y8wsovj.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0085_zps4y8wsovj.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op april 18, 2015, 11:01:41 am
Die zwart/witte kunnen prima, al zou ik de spenen wel wat dunner maken, maar die bruine zou volgens mij historisch niet kunnen, volgens mij is dit een gefokt ras uit de schotlander welke begin 20e eeuw pas voorkwam
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 18, 2015, 11:37:22 am
Jan van Goyen schildert toch echt bruine koeien in 1642. We zien wel.
Bijgaand de onderkant van de bodem in losse delen. Het ziet er vreemd uit, maar klopt wel. Bruin is dus wat is opgegraven. Nummers verwijzen naar de gevonden onderdelen. Bij de pijlen vierkant ingezette stukjes (vermoedelijk verwijderde noesten). Rechts onder in zwart een stuk hout halfhouts ingelaten (in de plank van 3,5 cm!) die een scheur in het hout bijeen moest houden. Die scheur is aan de binnenkant te zien. Uiterst links en rechts hoekig beeindigde delen. Dat is voorlopig, hierop moeten precies de stevens komen, waarna ik het overtollige weg haal. 101, 103 en 105 zijn gebogen, en lopen straks ongeveer 30 cm op naar de achtersteven. 
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0161_zps1mvdrqlu.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0161_zps1mvdrqlu.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 18, 2015, 11:43:01 am
Hierbij de onderkant in elkaar geschoven. Het inzetstuk is iets beter te zien dan op de vorige foto. De hele bodem bestaat dus uit eikenhouten planken dik 3,5 cm. De hele buitenrand moet nog afgeschuind worden omdat daar straks de gangen tegen aan lopen. In de volgende posting geef ik de binnenkant aan.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0163_zpsksa2kwtk.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0163_zpsksa2kwtk.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 18, 2015, 11:58:32 am
De binnenkant van de bodem met daarop, ongeveer op de juiste plaats, nog niet bevestigd, de leggers. De leggers en spanten ga ik bevestigen met rondhouten toognagels van 1 mm dik. Tussen de leggers komen straks dus de spanten. De leggers zijn heel consequent 6cm (3 mm) hoog. Hieroverheen, en deels over de spanten, komt straks de denning van vuren delen. Omdat maar één kant van het schip bewaard is gebleven, en nog niet eens alle spanten over de volle hoogte, wordt het een puzzel om daar uit te komen. Om dit te doen slagen ga ik een contramal maken van de bakboord huidgangen ( in dik karton), met behulp van de weinige spanten en de fragmenten van de huidgangen om zodoende alles compleet te krijgen. Op die manier moet het lukken alle 13 spanten te reconstrueren. Van de achterkant van de boot is het minste bewaard. Hier stond wel een steven, maar hoe hoog is onbekend. Wel had de boot een voorplecht (balklaag daarvan teruggevonden) en een achterplecht (niets van teruggevonden). Dat er een achterplecht was weten we van de teruggevonden denning. Die stopt bij het begin van de achter- en voorplecht.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0165_zpscqgojsh5.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0165_zpscqgojsh5.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op april 18, 2015, 18:30:20 pm
Constant

dat bruine geloof ik, het model niet, dit ras besttond naar mijn idee toen nog niet, het is volgens mij een gefokt vleesras
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 18, 2015, 20:26:52 pm
 Misschien is die bruine nog wel te verbouwen als een 17e eeuwer. Dat is nu nog niet aan de orde en wie weet komt er maar één koe in te staan om de schaal wat te verduidelijken.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 26, 2015, 10:51:20 am
Even een bericht tot welk punt ik nu ben gekomen. Er zijn van het schip veel onderdelen opgegraven, waaronden een groot aantal resten van knieën. Sommige daarvan laten de volledige afmetingen zien. Die heb ik natuurlijk nodig voor het vormen van de romp. Dat is al niet veel maar daarbij komt nog de veronderstelling dat deze onderdelen in de loop der eeuwen mogelijk zijn vervormd in de grond en wellicht bij het lichten uit de opgravingssite. Om dit te bestuderen en te komen tot juiste afmetingen heb ik ze overgenomen van de tekeningen op MDF dik 4 mm. En ze geplaatst op een stuk multiplex dik 3,5 met de omtrek van de bodemplaat. De lijnen  daarop geven de plaatsen van de knieën aan (geconcludeerd door corresponderende gaten van toognagels en spijkers in het bodemvlak en de teruggevonden resten van de huidgangen.). De knieën zijn inderdaad vervormd en het zal een toer worden om de juiste vormen te maken. Toch is het niet onmogelijk. De knie 32 is aan de bovenzijde verbonden met zijn tegenhanger door de eerste draagbalk van de voorplecht. Die lengte staat vast omdat daarin vier symmetrisch geplaatse vierkante gaten zitten waarin vertikale balkjes stonden. Dus de rompdoornsnede is daar exact bekend. Dat geldt ook voor de beide boegspanten (vrangen) die zijn teruggevonden (nr. 11 en 3). Gelukkig is ook de voorsteven aanwezig met daarin de groeven van de voorste huidgangen.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0176_zpsaelly7bv.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0176_zpsaelly7bv.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 26, 2015, 11:06:59 am
Nogmaals een plaatje van de bodemplaat zonder de leggers maar met de plaatsen van de knieën. Te zien is dat wat verder naar achteren een viertal knieën  vrijwel in zijn geheel zijn opgegraven Twee daarvan heb ik reeds uitgezaagd in eikenhout, de anderen in MDF voor zover het de buitenomtrek betreft. Hoe de situatie was bij knie 32 is te zien op de foto van één van mijn eerste postings. Daar staat hij getekend met zijn veronderstelde tegenhanger (rechts) en de eerste draagbalk van de voorplecht. Heeft iemand een idee waarom die vertikale balkjes zo staan gepositioneerd? Een veronderstelling van mij is dat er een beschot op was getimmerd waarbij in het midden een open spleet was uitgespaard. Was die wellicht bedoeld om een deel van de lange vaarbomen in te schuiven als die op de bodem van de boot lagen? Ik weet het niet. Ik ga verder met de puzzel. Eerst maak ik kartonnen huidgangen en probeer die passend te krijgen tegen de knieën. Gelukkig is van de huidgangen erg veel opgegraven.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0177_zpsnukmi8gq.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0177_zpsnukmi8gq.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 26, 2015, 11:24:34 am
Als illustratie een foto die ik maakte bij het tentoonstellen van de zorgvuldig nat gehouden wrakstukken op een zaterdag ergens in een loods in Zutphen. Alles is nu nat ingepakt en afgeleverd in Lelystad waar over verdere conservering wordt nagedacht. Te zien is de boegsectie. De eerste knie die overeind wordt gehouden is nr. 32 (let op de uitsparingen voor de vertikale staanders). Iets verder naar voren de beide boegspanten (bij de witte emmer). Verder veel stukken van huidgangen. Door corresponderende gatafstanden voor toognagels en spijkers zijn de juiste plaatsen te traceren waar knieën en huidgangen aan elkaar zaten. Ieder onderdeel (ruim 120!) is uitgetekend en daar mag ik over beschikken. Verder is er een zeer lijvig rapport opgemaakt waarin de meeste onderdelen nog eens beschreven worden naast veel fotomateriaal.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_9908_zpsu9q4xvgn.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_9908_zpsu9q4xvgn.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: ISOLA2 op april 26, 2015, 14:37:48 pm
Mooi dat je over zoveel historisch materiaal kan beschikken, succes Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Rob op april 27, 2015, 11:48:10 am
 Net even bij gelezen, het ziet er uit als een erg leuk en interessant project. Succes met de bouw, ik ga je zeker volgen.
Groetjes, Rob
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op april 28, 2015, 13:39:35 pm
Nadat ik 109 gaatjes had geboord en 109 houten toognagels had ingeslagen zag het resultaat er zo uit. Voor zover het de gaten in het donkere deel (bestaand) aan gaat zitten ze op precies de juiste plek. Clara staat er naast om de schaal een beetje aan te geven. Zoals je ziet wordt het best nog een groot schip, zo'n 12 meter lang. De toognagels in het donkere gedeelte heb ik blank gelaten, de toognagels in de lichte stukken heb ik een beet je aangezet met zwarte inkt. Het reconstrueren van de huidgangen en de knieën blijkt een lastige klus waar ik nu volop mee bezig ben op de bodemplaat die ik aangaf in een eerdere posting.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0182_zpscvurxn85.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0182_zpscvurxn85.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op april 28, 2015, 17:13:36 pm
het begint echt vorm te krijgen.
ben benieuwd hoe je het met de huidplaten gaat doen..
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op april 28, 2015, 18:18:16 pm
Ik vind het gewoon gaaf om te zien dat zoiets wat eeuwenlang verstopt is zo tot leven kan komen en wij kunnen zien hoe men vroeger werkte
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 01, 2015, 15:33:50 pm
De eerste huidgang zit er nu op! Het is één van de geerden (de eerste onderste huidgang vanaf de boeg). De vorm bleek geheel over te nemen van een opgegraven volledig gaaf exemplaar. Het is een groot geluk dat die er is. Ik maakte eerst een proefopstelling met behulp van de bodemplaat, het onderste teruggevonden deel van de boeg, knie nr. 32 en twee boegspanten (vrangen). Die proefostelling staat achteraan. Van dik karton sneed ik de juiste vorm van de gevonden geerde. Na buigen bleek die precies te passen, ook in combinatie met een bijna gave huidgang. Ook die past in karton. Zie de gebogen stukken karton met ook de uitgesneden geerde. De geerde nam ik over op 2 mm dik eiken en boog deze op de tradtionele manier met vuur en water uiteindelijk in de juiste vorm (secuur werkje!). De boeg heb ik in de ronding doorgezet naar meer dan voldoende hoogte om die later passend af te zagen (heb geen idee hoe hoog die wordt). Eén geerde is nu bevestigd (voorgrond) de andere ligt er in de juiste gebogen vorm naast en klaar om vast te lijmen. In de boeg zitten groeven ten behoeve van de huidgangen. Die maak ik niet omdat ik niet weet waar die groeven verspringen voor de overnaadse beplanking. De boeg houdt op bij het zichtbare potloodlijntje. Ik ga uit van een volledig gebogen boeg. Het zou raar en ongewoon zijn als die opeens overging in een recht stuk. Op de bevestigde geerde zitten nog brandsporen maar dat zou in het echt ook heel goed gekund hebben. De andere geerde heb ik donker gemaakt omdat die is teruggevonden.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0188_zpsvhstcbaa.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0188_zpsvhstcbaa.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 06, 2015, 13:47:01 pm
De eerste vier knieën zijn nu geplaatst. Het was een heel gepas en gedoe voor ik de juiste vormen gevonden had. De opgegraven resten blijken toch wel hier en daar ernstig vervormd door hun verblijf in de grond. Het achterste paar is de derde uitgezaagde poging die mijn goedkeuring had. Alles moet goed aansluiten en overeenkomen met de gevonden afmetingen. De afmetingen zijn goed bekend maar niet overal is de juiste kromming van planken nog te achterhalen. Dat is dus net zo lang proberen tot er een match is met alle daarmee in aanraking komende onderdelen.  Niet onbelangrijk was de correcte aansluiting met de beide geerden en de hier nog in karton staande uitvoering van de eerste huidgang.  Tussen het achterste paar de horizontale balk met daarin de kepen voor de nog aan te brengen vertikale staanders. Die balk is de eerste balk ter ondersteuning van de voorplecht.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0196_zpssutkdrz8.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0196_zpssutkdrz8.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 06, 2015, 14:06:55 pm
De kartonnen huidgang geeft de juiste lengte aan van de teruggevonden huidgang (overnaadse bevestiging)  Waar hij links eindigt zit over de volle hoogte een gespijkerde schuine las van ongeveer 25 cm. breed. Tot aan die plek ga ik eerst de onderdelen maken. De daar nog ontbrekende knieën hebben de zelfde vorm (gelukkig) van de beide linker knieën. Ergens na die las kwam weer een opgegraven knie te voorschijn die perfect overeenkwam met die knieën. Ik ga de kartonnen huidgang pas in hout maken en buigen als ik de daarop hoger gelegen huidgang precies heb bepaald. Daar zijn aanzienlijke resten van maar ook die zijn verbogen. Links de voorsteven waar te zien is dat slechts het onderste deel is teruggevonden. De hoogte van het nieuwe stuk is te veel, dat zaag ik als laatste af. Achter de voorsteven komen nog twee boegspanten. Die zijn gevonden maar kennelijk hebben die zich vervormd in die zin dat ze zich enigszins "uitgestrekt" hebben. Maar ze passen prima als ik dat een klein beetje corrigeer. Ook de knieën zitten vast met houten toognagels aan de bodem, maar die heb ik hier nog niet aangebracht.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0194_zpsloovhgq9.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0194_zpsloovhgq9.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op mei 06, 2015, 15:58:02 pm
Dat lijkt me toch wel mooi: alle onderdeeltjes weer aan elkaar zetten, na zoveel eeuwen.
De voorsteven is helemaal blank, dus reconstructie. Als alle delen zo verbogen zijn, weet je dan zeker dat de vorm van die steven goed is?

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 06, 2015, 17:21:56 pm
Het voorsteven onderdeel is goed bewaard gebleven en een deel van de bakboord geerde zat nog in de gleuf waarin hij thuis hoorde. Wat vervormd kan zijn  zijn juist de onderdelen die ooit al eens een  bocht  werden gezaagd of gekapt dus de Knieën. Die knieën werden wel gemaakt uit hout dat al die vorm had maar door het aanzetten van de bodem en de huidgangen werd er nogal geforceerd mee omgegaan, er werd in geboord en er werden ijzeren nagels in getimmerd. Bij een groot schip maakte dat niet veel uit, dat was allemaal zwaar uitgevoerd maar de knieën in dit schip waren vrij dun en dus al bij het in elkaar zetten vervormbaar. Bovendien waren ze bovenaan niet verbonden (op een enkele na waarover een plecht werd gemaakt). Als er dan ook nog eens tonnen zand overheen komen en de ondergrond vervormt, en dus het schip ook, dan is het niet zo gek dat er vormveranderingen optreden. Overigens krijg ik tot nu toe niet zo erg de indruk dat dit schip solide was gebouwd. De stad had een drijvende bak nodig voor werkzaamheden binnen de grachten en vervoer van materiaal.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 07, 2015, 08:52:12 am
Een vraag.
In de voorsteven van het schip zit op een hoogte van ongeveer 30 cm, gemeten vanaf de onderkant van de vloer, een rond gat. Groot genoeg om er een stevig touw doorheen te halen. Zie de schets. Aan de achterkant buigt de vloer omhoog en eindigt op ongeveer 30 cm boven de onderkant van de vloer. Hoe de achtersteven er uit ziet is mij (nog) onbekend. Daar moeten we met de archeologen nog heel goed naar kijken aan de hand van de restanten. Waarvoor diende dat gat en waarom is de achterkant omhoog gebogen. Het enige wat ik mij kan voorstellen is dat het hielp bij het overtomen. Niet op de bekende manier met twee grote tredraderen, want een schip moest onder de windas doorgetrokken worden. Maar met behulp van mankracht (of een paard). Dan is het handig dat het aangrijpingspunt heel laag zat. Ik denk dat de omhooggebogen achterkant dan hielp om het schip weer vanaf de helling in het water te krijgen. Als die bocht er niet in zat zou de achterste scherpe punt enorm belast worden op het laatste stukje helling. Zo te zien begint de achtersteven daar boven de waterlijn. Ik ken dit verschijnsel alleen bij de Aalsmeerse praam, zonder dat daar overigens uitleg bij gegeven wordt. Ik ruil mijn mening graag in voor een betere!
Constant

(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0204_zps8yvhcir2.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0204_zps8yvhcir2.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 07, 2015, 16:21:15 pm
als ik denk aan de info die je op de jachtwerf van duivendijk in Tholen kan vinden.
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/537/s4Nwek.jpg)
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/910/n3o8co.jpg)
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/538/L7GcpR.jpg)
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/903/Q0ljXT.jpg)
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/537/B4JCQC.jpg)
(https://imagizer.imageshack.us/v2/640x480q90/673/0LxIJo.jpg)

misschien was dat gat daarvoor om de sloep op de helling te trekken ipv. die sleepblok.
kwam er misschien een touw door jouw gat naar het oog van de katrol die vast op de slede zit.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 08, 2015, 08:10:51 am
Dank voor de foto's Erik, Wat jij laat zien is een werf. Hij zal heus wel eens op een werf gelegen hebben voor onderhoud en daar kan dat gat ook handig zijn geweest.  Ik denk dat de mogelijkheid om de Zutphenaar te trekken veel meer te maken heeft met overtomen van de ene stadsgracht naar de andere. Zutphen had in die tijd een complex van diverse vestinggrachten die alleen via duikers en sluizen met elkaar in verbinding stonden. Aangezien het een onderhoudsvaartuig is, wat ook deels in de archieven is teruggevonden, moest hij overal kunnen komen. Dus ergens tussen die grachten zullen iets van houten hellingen zijn geweest om het schip over dijkjes dmv rollen of iets dergelijks te kunnen verplaatsen. Graag zou ik weten of zo'n gat in de voorsteven vaker voorkwam.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op mei 10, 2015, 17:05:55 pm
het gat dient inderdaad voor het overtomen ook witsen beschrijft dit zelfs voor een pinas . er stond dan ook een hoop volk in het schip die zich naar achter in het schip gingen begeven als het schip over de heft getrokken was zodat het zachtjes aan er over getrokken kon worden zonder het te krenken.
denk dat de meeste schepen van die tijd dit gat hadden.

dacht dat het slepen op de werf met een slede ging en dat het touw aan de slede gemaakt werd maar dat weet ik niet 100% dus het zou kunnen dat het gat ook hiervoor zou kunnen dienen zeker bij kleinere schepen
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 10, 2015, 17:55:13 pm
Dank je wel Amazone! Fijn te weten dat dit tot de normale dingen behoorde tijdens het overtomen.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 11, 2015, 19:58:08 pm
Na vele uren passen en meten en een tig aantal kartonnen stroken opnieuw te hebben gemaakt gaat de Zutphenaar eindelijk vorm krijgen en is het schip niet langer een mysterie in de grond. Het lijkt op de foto allemaal vrij simpel maar dat was het niet. Van de stukjes huidgang en de weinige overgebleven knieën kon ik uiteindelijk na veel proberen iets maken wat erg goed klopte. De hele werkplaats ligt inmiddels onder de stroken karton en snippers. Maar ik denk dat het schip er echt zo heeft uitgezien. Ik ben er nog lang niet. Nu ga ik de ontbrekende knieën in eiken pas maken tegen de kartonnen huid. Als die dan allemaal staan breek ik de huid weer af en maak met behulp van deze mallen de huidgangen en geerden. In MDF staan nu de teruggevonden knieën van het achterschip. Met name de laatste twee zijn sterk verbogen.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0218_zpsmlpcaz1t.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0218_zpsmlpcaz1t.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 11, 2015, 20:26:26 pm
Nog even het achterschip. De geerden hebben hier een andere vorm dan in het voorschip. Dat komt ondermeer doordat de bodem onder de achtersteven omhoog loopt. Van de vorm van de achtersteven weten we niets. We weten door een afdruk in de bodem dat er een achtersteven was maar of die gebogen of recht was zullen we nooit weten. Ik koos voor recht. Als ik de bouwer was dan zou ik dat doen om nog de mogelijkheid voor een later aan te brengen roer open te houden. Vlak voor de achtersteven houdt de bovenste huidgang op. Dat bleek ook uit de opgraving. De twee bovenste gangen vormen eigenlijk één geheel. Doordat het schip zo lang is moesten er lassen in de gangen zitten en door die te laten verspringen zijn dan twee gangen wel zo handig. De plaatsen van een paar lassen zijn bekend. Aan de buitenzijde zit op de bovenste gang een verdubbeling, over de volledige lengte, iets breder dan de binnenste gang (zie de stippellijn). Bij de verlaging loopt die verdubbeling als een smalle plank door naar de steven.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0216_zpsxgvw6jpx.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0216_zpsxgvw6jpx.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: stanley op mei 12, 2015, 06:55:20 am
Mooi werk Constant. Respect.
Ab
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 12, 2015, 10:27:02 am

Even een vraag aan Amazone. Op 10 mei vermelde je in een posting dat je bij Witsen iets had gevonden over overtomen. Ik heb daar gezocht maar ik heb, denk ik,  het juiste woord niet. Bij overtomen staat niets vermeld.
Hoe vind ik jou mededeling?

Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op mei 12, 2015, 10:55:46 am
Hallo Constant,

Alleen maar vragen :)
Als de achtersteven niet gevonden is, hoe weet je dan dat er niet al een roer geweest is? Of anders gezegd: waarom heeft je reconstructie geen roer?
Je laat de bovenste gang nu ophouden net voor die laatste knie. Maar die knie steekt boven de andere plank uit. Moet die bovenste gang dan niet iets verder doorlopen naar achteren?

Je noemde dit schip een paar positings eerder een drijvende bak. Toch heeft hij als je het zo ziet best wel een mooi model voor een bak.

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: pauwels op mei 12, 2015, 11:19:23 am
Even een vraag aan Amazone. Op 10 mei vermelde je in een posting dat je bij Witsen iets had gevonden over overtomen. Ik heb daar gezocht maar ik heb, denk ik,  het juiste woord niet. Bij overtomen staat niets vermeld.
Hoe vind ik jou mededeling?

Constant

   Misschien zoek je dit artikel van Witsen?

http://books.google.nl/books?id=XfA3AQAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=witsen+1690&hl=nl&sa=X&ei=koSIUuj-HIOt0QWU4ICYDA&ved=0CDYQuwUwAA#v=onepage&q&f=false

Zoekterm ‘’Sardam’’.
Bladzijde 172.

Zaandam

Als de Scheepen tot Sardam over den dyk zullen werden gehaalt, werdt de dyk,
die wederzydts schuins op gaat, wel styf geplaveit, en vet gesmeert: in de steven
werden twee touwen op onderscheidene plaatzen vast gemaakt, en ook twee in de
kiel; dan werden de Scheepen, door verscheidene wind-werk-tuigen, of spillen,
welke vast gezet worden, zynde aan ieder spil twee bloks, en in elken blok drie
schyven, van twintigh of dertigh man gewonden. Zoo men vreest dat het te rugh
mogt loopen, gordt men het Schip van achteren met touwen, die van mannen vast
gehouden werden. Van binnen werden de Scheepen gestut en gespalkt, van 't
zaathout af tegen de knies aan, zoo dat men ter naauwer noodt een bal door de
zelve zoude konnen werpen. Men moet goede acht geven dat de touwen, die om
de yzere pennen leggen, welke door de kiel of steven steken, wel dicht tegen de
kiel of steven aan komen, op dat de zelve te gelyk trekken; want zonder dat zoude
men ongemak van quetzen eeniger Scheeps-leden te wachten hebben. By zeer
droogh weêr is 't niet dienstigh Scheepen over deezen dyk te winden, om dat die
dan te stevigh en te styf is; doch by zulk een geval dient d'Overtoom eenige dagen
van te vooren wel vet gesmeert te zyn. Het is best dat de Scheepen van binnen
dwars, en niet recht op, werden gespalkt. Het overwinden dient langzaam te
geschieden, en men moet in 't begin niet schielyk met opwinden zyn; maar als het

Nicolaas Witsen, Aaloude en hedendaagsche scheeps-bouw en bestier

Schip op 't hoogste is, en aan 't dalen komt, hoe gezwinder dan gewonden werdt
hoe beter, om dat het zelve, dus staande, zeer licht een zware krak kan krygen. De
zoldering, daar het Schip over loopt, moet wel geschraapt en gladt zyn. Op dat het
Schip te eerder op den drempel van de dyk zette, wert het van mannen, die daar
over dwars in loopen, heen en weder gehobbelt.


De gedenk-schriften melden, dat men eertydts by Venetien Scheepen over landt
haalde, zes duizent passen verre, tot in het meir Benacus, daar drie maanden tydt

toe gespilt wiert. Deeze zaak staat in 't breede+verhaalt by Justinianus, in zyn boek

van de daden der Venetianen, en by Cauriolo,+in zyn boek, Historie Bresciane
genaamt. De werk-meester en vinder van dit over landt voeren der Scheepen is
geweest zekeren Sorbolus, een Griek, uit Candie geboortigh. Met dubbele en
twee dubbele jokken ossen wierden deeze Vaar-tuigen

Nicolaas Witsen, Aaloude en hedendaagsche scheeps-bouw en bestier
173

de vliet op, tot aan het dorp Mauro, getoogen. De zaak is te meer verwonderens
waerdigh, om dat op de wegh, daar deeze Scheepen over wierden getrokken, een
bergh van ongemeene hoogte en ongelykheit lagh; welke ongelykheit vereffent
wierdt: gelyk noch heden tekenen daar van te zien zyn. Als de Scheepen op des
berghs toppen stonden, liet de Meester, met zware zeelen en touwen, de zelve
langzaam van de steilte na beneden dalen, die zonder de grootste voorzightigheit
overhoop gevallen zouden hebben. Aan de haven Torbole zette hy de Scheepen
in 't meir, alwaar de zelve, van de moeijelyke wegh ontreddert, verstelt wierden. Het
getal deezer Scheepen was, volgens den eersten Schryver, twee Galeyen, vier
Fregats, en vyf-en-twintigh lichte Vaar-tuigen; doch de tweede Schryver zegt dat'er
vyf Galeyen waren. De reden, waar om dit geschagh, ziet by hun in 't breede. De
zaak viel voor omtrent den Jare 1575.
Lyzander van Macedonien wist mede zyn Vloot, des noodt, op rollen te zetten,
en over landt in een ander haven te voeren.
Alexander de Groote besloot, volgens het verhaal van Strabo, het gewest van
Arabie te bemaghtigen; ten dien einde hadde hy allerley krygsbehoeften, en ook
havenen, doen vervaerdigen: hy deede ook Vaartuigen, ten deele in Fenicie, en ten
deele op het eilandt Cyprus, bouwen, van welke zommige gesloopt, en zomige met
nagels t'zamen gelascht waren; deeze wierden te lande, eene streek van zeven
stadien, na de stadt Thapsacum, op den Euphrates gelegen, gevoert, en daar na,
langs de zelve stroom, na Babylon afgebraght. Hy hadde ook eenige Scheepen,
van cypresboomen hout, in Babylon doen bouwen.
Julius Caesar deede Scheepen bouwen, welkers kielen van licht hout gemaakt
+Caesar de Bello civili.
waren, en het overige van gevlochte boomtakken,+met leder overdekt: deeze deed
hy op karren zetten, en twee-en-twintigh duizent schreden verre over landt voeren.
+Plutar. in vita Anton.
+Cleopatra was van zin, na de nederlaagh van Antonius, een geheele
Scheeps-vloot uit Egypten tot in het Roode meir over landt te voeren, om met
hare schatten de Romeinen te ontvlughten, en zich elders neer te zetten; dat zy
ook zoude in 't werk gestelt hebben, 't en ware d'Arabiers de zelve op 't landt niet
hadden verbrandt.
Trajanus ruste een vloot Scheepen toe, om zyne overwinningen te vervolgen, en
deed de Scheepen die hy in Mesopotamie, in de stadt Nisibis, hadde doen maken,
op wagenen laden, en bragtze over landt tot aan den Euphrat, daar hy over wilde.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 12, 2015, 11:45:24 am
 Dat is denk het bedoelde artikel. Bedankt Pauwels.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 12, 2015, 11:56:34 am
Jan vroeg waarom er geen roer wordt gemaakt. We zullen nooit weten of er een roer aanwezig was. Maar we weten van dergelijke schepen dat er vaak ook geen roer was. Ze werden geboomd, met zeilde er niet mee, dus veel snelheid om goed naar een roer te luisteren werd er niet ontwikkeld. Iets anders is dat de voor- en achtersteven erg dik waren, ongeveer 15 cm.(van de achtersteven is een afdruk te zien op de plek waar hij stond) Een roer voor een dergelijk kleine boot zou nooit zo dik worden, en er was toch wel een zekere overgang van de steven naar het roer. We laten hem dus gewoon weg, en laten de discussie daarover gewoon voortbestaan.
De achterste knie steekt boven het boord uit. Dat zou een aanwijzing kunnen zijn dat er een losse plank op het boord werd gezet die bevestigd werd aan de uitstekende knie. Voor het inladen van bijvoorbeeld koeien zou een los boord behulpzaam zijn. Het achterschip had waarschijnlijk ook een plecht, daar zijn een paar aanwijzingen voor, maar lager dan de voorplecht. Die achterplecht ga ik wel maken, maar ik weet nog niet precies hoe. Dat zoeken we nog uit. Hij heeft best wel een aardig model, maar ja....het blijft toch een bak denk ik.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 13, 2015, 07:49:22 am
Een vraag.  Kan iemand mij vertellen of het bij de bouw van dit schip in 1647 gegaan moet zijn volgens de "shell first" methode, of werden eerst de knieën op de bodemplaat gezet waarna de huid er tegen aan werd bevestigd. Ik vraag dit omdat bij een paar van de overgebleven knieën de sitauatie A is aangetroffen, dus daar is geen inkeping gemaakt voor de bovenste huidgang, en een situatie B waar wel een kleine inkeping zit tpv die huidgang. Volgens mij is die bovenste huidgang er op gezet met de bedoeling dat hij aan de buitenkant van het schip exact moest stoken vanwege de daarna aangbebrachte verdubbeling. Als de gang  hier en daar iets dikker was zou hij dus aan de binnenkant gaan uitsteken. Reden waarom dan de knie moest worden aangepast. Het is maar een veronderstelling. Ik geef mijn mening graag voor een betere. Maar ik denk dat dit vooral met de methode van bouwen te maken heeft.
Constant

(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0221_zpsxvnw3ixi.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0221_zpsxvnw3ixi.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: pauwels op mei 13, 2015, 09:29:08 am
'T zou best wel handig zijn om ''shell first'' te gebruiken. Kun je misschien ook verkleuringen ontdekken van de spijkergaten van de klampen?
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op mei 13, 2015, 09:30:06 am
Hallo Constant,

IK heb zitten zoeken naar een paar plaatjes, maar beter dan deze kan ik niet vinden.
Volgens mij word bij die 'knikspanten op een vlak heel vaak gewerkt met een paar hoofdspanten, op basis waarvan de eerste gang gezet wordt. Daarna worden de overige spanten ingevuld en pasgemaakt op de gangen die er al staan.

Wat ik sowieso opvallend vind in jouw schets is dat de bovenkant van de onderste gang niet vlak ligt tegen de tweede gang, Als je eerst de onderste gang zet, en hem daarna schaaft zodat hij vlak ligt met de knik in het spant, krijg je een gladde binnenkant, nu zit daar zo'n rand, met een heellastig model voor die knieen.

Jan

(https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRTj40aqj7_CHVkqtgMBWocaSAizWUjMmVIyPfhFKryaBUOYQEX8w)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op mei 13, 2015, 09:53:37 am
zou het niet kunnen dat waar de inkeping zit een breder berghout heeft gezeten ?

ook ik denk net als jan dat er en paar hooft spanten werden gezet en daarna de overige spanten werden ingevult als de huidlaag er tegen zat
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 13, 2015, 10:24:49 am
Verkleuringen van spijkergaten zijn niet te vinden. Al het hout was zwart.
De wand bestaat uit drie gangen. De onderste twee hebben een overnaadse verbinding. De bovenste twee staan vlak op elkaar. Dat is een vaststaand gegeven bij de opgraving. Zoals het hoort hebben alle knieën ook een waterdoorloopgat bij de verbinding tussen de vloer en de eerste huidgang.
Jan legt uit dat er werd uigegaan van een paar hoofdspanten. Dat vind ik heel aanvaardbaar. Is dit ook bekend uit de eerste helft van de 17e eeuw?
Een breder berghout bij de inkeping lijkt me van niet. Het is nogal willekeurig waar die inkepingen wel en niet zitten. Dus ik denk eerder dat het hout niet overal even dik was. Zowiezo kun je hier niet echt spreken van een berghout.
Dank voor het nadenkwerk, we komen er wel...
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 13, 2015, 10:35:28 am
Wel weet ik dat bij o/a. de "Bedford whaler" en ook bij de in Belgie gebouwde gieken  er enkel 3 modelspanten bestonden( geen tekening) en dat die drie spanten op de kiel werken opgericht en dat alle huidplanken strokend werden gemaakt met de onderliggende huidgang. Dan werden de gangen ook geplaatst  en op het laatst als alle gangen lagen werden de spanten aangepast aan de bestaande toestand.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 13, 2015, 10:51:15 am
Erik bevestigd dus ook weer de gedachtengang.
Ik ben het nog eens nagegaan over die inkepingen bij de knieën op de plaats van de bovenste gang. Die inkepingen blijken voor te komen na een las. Het lijkt er dus erg op dat de bovenste gang uit, in dit geval drie, planken bestond die niet even dik waren. Men nam dus niet de moeite om die plank op dikte te schaven maar paste de knieën gewoon aan.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 16, 2015, 10:35:40 am
Om nog even terug te komen op mijn vorige posting. Na vergelijken en meten van het opgravingsmateriaal is nu duidelijk waarom die extra inkepingen er zitten in een aantal knieën. Per boord zijn er een aantal planken. Eén van die planken is kennelijk met opzet dikker gemaakt (van 3,5 naar ca 4,5 cm) . Het is de enige plank die niet is gebogen, maar in het midden in de lengte richting zit. Daardoor ontstond een iets steviger constructie in het langsverband. Als ik zo ver ben met die aan te brengen dan zal ik het nog eens noemen.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 17, 2015, 11:56:59 am
De beide geerden tegen de achtersteven en één huidgang zijn nu bevestigd. Aan de donkere vlek op de geerde is te zien hoe weinig er van was overgebleven. Die geerden waren lastig in vorm te krijgen (branden). Toen ik er één in de juiste vorm had moest de tweede daarvan een exacte kopie zijn, dat was tamelijk moeilijk. Daarna kwamen de knieën die ik van de opgraving kon overnemen en een bredere knie die verdwenen was maar waarvan de afdruk op het hout van de vloer nog goed was te traceren. De beide huidgangen waren vrij makkelijk in vorm te krijgen. De onderste twee huidgangen zijn dus overnaads bevestigd. Op de voorgrond de nog te bevestigen gang met , bij de rode pijl, de schuine las die op die plek werd aangetroffen. De onderste huidgang bestaat uit twee stukken, die daarboven ook (las op een andere plaats) en die daarboven uit drie stukken. Ongeveer op de plek van de las zit dus een bredere knie. De denning loopt straks door tot op het eerste knieënpaar. De onderkant van de achtersteven zit ca 30 cm boven de onderkant van de vloer. Hier is ook te zien dat er van de achterstevenconstructie niets is teruggevonden.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0225_zpsegzxhdvv.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0225_zpsegzxhdvv.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 17, 2015, 17:54:27 pm
Citaat
Op de voorgrond de nog te bevestigen gang met , bij de rode pijl, de schuine las die op die plek werd aangetroffen.

is die las dan in de dikte van de plank???? 
Dan even een vraagje.
 loopt het uiteinde dan uit als een mes = scherp? Of is er toch een klein recht randje aan ???
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 17, 2015, 19:50:42 pm
Die las is inderdaad in de dikte van de plank. Hij loopt niet messcherp uit, maar er zit nog een dun stomp randje aan. Verder is de bevestiging helemaal in twee rijen gespijkerd.
Ik zal zien of ik daar nog foto's van kan laten zien van de opgraving.

Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 18, 2015, 09:38:52 am
De lassen in de huidgangen van de Zutphenaar. Bijgaand een schetsje van de aangetroffen situatie. De planken dik 35 mm hebben dus een las van 300 mm. Die las zit soms precies op een knie en in andere gevallen er juist naast. De punten lopen niet messcherp uit, dat zou ook niet handig zijn. De spijkers zouden dan het dunne hout splijten. De spijkers om de boel aan elkaar te krijgen (gesmede nagels) zitten vlak naast elkaar en zijn aan de achterkant omgeslagen. Dat werd zowel binnen als buitenboord gedaan. Op de tekening zit de buitenkant van het schip aan de onderzijde en bevindt de boeg zich rechts. Dat is wel consequent gedaan. Een plank vanuit de boeg vormt dus de buitenkant van de las.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0227_zpsv3bwek5r.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0227_zpsv3bwek5r.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 18, 2015, 09:53:05 am
Hierbij een foto gemaakt tijdens de opgraving, met dank aan de Archeologische Dienst Gemeente Zutphen.Te zien is de bovenste huidgang die als verdubbeling op een smallere huidgang daar onder zit. De boeg zit links. Zie ook mijn posting met de tekeningen van 13 mei. De spijkers zijn voor het grootste deel verdwenen. Van het rechter deel van de huidgang is slechts de onderste helft bewaard gebleven. Links boven is nog net de top van een knie te zien die hier naast de las zit. Deze las is dus uitsluitend vanaf de buitenkant vernageld, omdat hij als verdubbeling fungeert (aan de binnenkant van de boot zie je deze las dus niet). De lager gelegen lassen zijn van binnenuit wel te zien. Als bijzonderheid zie je links in het midden de kop van een rozenbout. Die ging door de huidgangen naar binnen en hield een draagbalk van de voorplecht op zijn plaats.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/MT_2014%20206%20-%20kopie_zps7xbv1icq.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/MT_2014%20206%20-%20kopie_zps7xbv1icq.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 18, 2015, 09:57:52 am
dank voor de uitleg over de las...
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: ISOLA2 op mei 18, 2015, 11:51:25 am
Dat is duidelijk Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 21, 2015, 08:58:42 am
Langzaam begint de boot te groeien. Hier de voorsteven met de onderste huidgangen en de geerden. De plakbandjes en het zwarte lijntje geven de plaats aan waar straks de boegspanten komen. Op de plaats van de voorste knieën begint straks de voorplecht.
Het in de juiste vorm buigen valt me niet mee. Ik heb het nu al een aantal keren gedaan maar het blijft lastig, vooral bij het uiterste puntje. Ik merk wel dat modellen bouwen op deze grote schaal (1 : 20) niet echt mijn ding is. Ik zit veel liever op HO.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0242_zpswlpv0adb.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0242_zpswlpv0adb.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 21, 2015, 09:09:46 am
De achtersteven. Hier is de uiteindelijke hoogte bereikt. Er moet nog een verdubbeling komen aan de buitenkant als een smalle rand tot aan de eerste zichtbare knie. Vanaf dat punt komt er een hogere huidgang als afsluiting. De overnaadste beplanking heeft hier nog een te groot overstek. De onderste helft van de huidgangen moet nog in een rondere vorm gepolijst worden zodat de overgang ongeveer 1 mm oversteekt. De achtersteven komt dus wat omhoog tov de bodem. Vermoedelijk gedaan om het schip een eindje op de oever te kunnen trekken bij het laten instappen van koeien. Die liepen dan via het verlaagde gedeelte, over een klein plechtje en dan een loopplankje af tot op de vloer van de boot.
Constant

(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0243_zpsm8yxpklg.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0243_zpsm8yxpklg.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op mei 21, 2015, 14:04:32 pm
Niet echt je ding, misschien, maar het ziet er wel heel fraai uit.
Dit kan straks gewoon de vitrine van het plaatselijk museum in.
Ik vind de oplossing voor 'weten we wel' (kleur), weten we niet (geen kleur) ook wel heel helder. Het laat het schip intact, maar laat toch duidelijk zien waar de reconstructie op gebaseerd is.

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 21, 2015, 15:26:07 pm
niet jouw ding ?????  ik geloof je niet constant....
wat je hier neerzet is  ook topkwaliteit.

Voor het buigen van je planken, welke methode gebruik je. ???  branden / stomen...  en hoe doe je het?
Misschien kan "Amazone"  je daar bij helpen. die heeft al meer planken gebogen...
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 21, 2015, 15:44:36 pm
Op zich gaat het buigen van de planken prima. Ik maak het hout nat en buig het met behulp van een tang en mijn handen boven de vlam van een campinggasbrander. Alleen de juiste vorm vind ik lastig. Vooral waar het hout uitloopt in een punt. Die punt zelf moet ook licht gebogen zijn, maar daar zit de tang om hem vast te houden. Het hout wordt daarna weer heel hard en onbuigzaam. Maar het meeste heb ik nu gehad.
Boven stoom heb ik geprobeerd, maar dat duurt veel te lang om het hout heet genoeg te krijgen.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 21, 2015, 15:53:02 pm
is het niet beter van de plank eerst ruw op maat te maken. Dan te branden-buigen en daarna pas  "pas"  te maken??
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op mei 21, 2015, 15:59:53 pm
het branden boven een vlam heeft het nadeel dat het erg hard word  en je moet het ineens goed doen want bij branden gaat niet want dan breekt het.

ik heb veel dingen uitgeprobeert en een strijkbout ( strijkijzer ) werkt nog altijt het beste en als je het hout terug nat maakt kan je het nog steets verder buigen zonder het te breken

ik ben bezig met een werkboot  1/10 ook in eik  en daar zijn de huidplanken nog eens 2x zo dik als bij jou. en werkt prima.
het ziet er bijna het zelfde uit als jou boot  8-o
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 21, 2015, 16:07:35 pm
De plank zaag ik zuiver uit volgens de kartonnen mallen die ik eerst maakte. Maar wel met iets meer plank aan het begin en aan het eind. Dan vijl ik de punt net zo lang totdat hij bij de stevens past en aansluit. Alleen dat al is een tijdrovend werkje omdat ik hier te maken heb met overnaadse beplanking en ik dus alles moet klemmen op de gangen die er al zitten. Als dit past dan maak ik aan het uiteinde de schuine las. Als er al een huidgang zit waarop ik moet aansluiten dan wordt het extra moeilijk omdat dan ook de andere kant van de las tot op onderdelen van mm moet aansluiten en passen. Die las moet ook nog eens keer naar onderen toe in dikte verlopen omdat naderhand de huidgang iets wordt afgerond. De las zou dan halverwege open gaan liggen als ik hier niet aan denk.
Lastig is ook dat de breedte van de stevens wel erg weinig is. Het laat geen ruimte voor speling over. Zie de laatste foto; de middelste gang in de steven moet evenwijdig lopen aan de voorkant. Dit gebeurt straks ook als ik de huidgang naar beneden toe afrond. 
Je moet dus aan alles tegelijk denken.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 21, 2015, 16:40:33 pm
Misschien illustreert dit plaatje een beetje het werk wat er je er aan hebt om één vooraf gebogen huidgang voor de helft vast te lijmen. Vijf klemmen zijn nodig om hem vast te klemmen en twee hangen er als tegengewicht aan om de punt in de juiste vorm te houden. Het gaat dus om de helft van de gang aan de overzijde. Als het allemaal gedroogd is lijm ik het rechte stuk vast (dan kan ik nog iets corrigeren bij de las). Daarbij moet je ook nog uitkijken dat de romp niet vervormt bij die krachten. Een stevige plank waar de platte bodem opgedrukt wordt is dan echt nodig. Ik merk dat Amazone er al veel ervaring mee heeft (dit is voor mij de eerste keer). Het hout wordt inderdaad erg hard na het branden.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0244_zpsd9x4uzdx.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0244_zpsd9x4uzdx.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 23, 2015, 17:46:54 pm
Pannenbier!
Het hoogste punt van de reling is bereikt. Het silhouet staat nu vast. Clara wilde ook even op de foto om te laten zien hoe ver ze boven de rand uit kan kijken. De bovenste gang staat er nog los op (inmiddels niet meer) en dat is dus een dikkere plank dan de rest van de gangen. Die plank begint dus bij de las aan de linkerkant. Over die bovenste gang komt over de hele lengte van het schip nog een verdubbeling en die loopt als een smalle rand over het verlaagde achterschip naar de achtersteven. De lengte van het schip is dus ongeveer 13 meter (65 cm op schaal 1 : 20). Over de hoogten van de voor en achtersteven moet ik nog nadenken. Misschien hoeft er niet eens zo veel af.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0247_zpsshmcskbd.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0247_zpsshmcskbd.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Rob op mei 23, 2015, 19:20:22 pm
Erg leuk om dit project te volgen.
Ziet er allemaal top uit  8-o
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: pauwels op mei 24, 2015, 11:48:04 am
Boeiend om te lezen. Een heel mooi en leerzaam verslag. Top
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 24, 2015, 14:58:06 pm
Ga je hem nu ook 1:1 bouwen ??  ( grapje)

wat komt er nu nog op deze boot? koeien; riemen, de boer ???
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 24, 2015, 15:39:34 pm
Dat 1 ;1 bouwen gaat niet gebeuren. Mogelijk wordt er over een poosje wel iets tentoongesteld in de vorm van een stalen frame in de vorm van de boot, waarin de restanten van de opgegraven boot liggen. Maar dan moeten alle resten eerst geconserveerd zijn.
Op, of naast, het model komt in ieder geval Clara. Ik heb nu een 1 : 20 boer van Schleich besteld die een hooivork in zijn handen heeft (model 13451). Die ga ik verbouwen tot een 17e eeuwse  Zutphense ambtenaar met een lange vaarboom in zijn handen en die het schip dus boomt.
Riemen komen er niet op. Er zijn geen aanwijzingen voor dat dit voorstuwingsmiddel werd toegepast.
Overigens ga ik wel aan de hand van het model een aantal technische eigenschappen vaststellen. Het origineel was van eiken, het model ook. Het aantal onderdelen komt precies overeen met het origineel, dus ik kan het model wegen en dat vermenigvuldigen met 8000. Op die wijze krijgen we vrij nauwkeurig het oorspronkelijke gewicht. Ook kan ik het model laten drijven (tussen het water en het model plasticfolie!) en zo de diepgang in volgeladen toestand bepalen (door de waterverplaatsing te meten) Dan weten we ook wat hij kon vervoeren.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: † Bloemkool op mei 26, 2015, 17:38:10 pm
Hoi Constant,

het blijft een erg interessant stukje bouwwerk, waar ik veel bewondering voor heb.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 26, 2015, 18:55:08 pm
Maar het is ook heel leuk om te bouwen!
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 28, 2015, 08:45:12 am
De boeg van het schip met daarvoor boer Otto en in het schip Clara. Otto moet nog door de tijdmachine, en dan zal je zien dat hij andere kleren aan heeft en een vele meters lange vaarboom ipv een hooivork. De hele buitenkant is nu klaar. Ik moet hem nog wel opschilderen met zwarte verf op de plaatsen van de opgegraven vondsten. Maar dat doe ik als laatste. Het lijkt er dus op dat de hele romp is gemaakt volgens de overnaadse beplankingsmethode. Maar de bovenste huidgang is een verdubbeling. Daardoor zijn de boorden aan de bovenkant vrij breed geworden (ca 8 cm). Hier zie je ook het gat in de voorsteven (vlak bij de grond). Inmiddels is vast komen te staan dat dit inderdaad diende voor het opslepen op een werf en bij het overtomen. Wie geabonneerd is op "Spiegel der Zeilvaart" kan kijken naar foto's op blz 54 van het laatste nummer. Daar zie je de functie van het gat in  werking. De auteur van het artikel heeft mij omstandig beschreven hoe dat vroeger in zijn werk ging.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0250_zpszaxbjcas.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0250_zpszaxbjcas.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 28, 2015, 08:55:50 am
De achterkant van het schip. Hier is te zien dat een deel is verlaagd. We krijgen de indruk dat dit in een later stadium is gedaan omdat de knie die er boven uit steekt spijkers bevat in het vrijstaande deel die alleen daarvoor gediend kunnen hebben. Maar mogelijk kan dit ook van een verdwenen opdikking van die knie geweest zijn zodat die diende als mogelijkheid om aan te meren. De verlaging geeft in de hoogte van de plank aan hoe ver de verdubbeling over de naad steekt tussen de laatste twee karveel gebouwde huidgangen. Ter verduidelijking: op een eerdere posting heb ik middels een tekening aangegeven hoe de beplanking is opgebouwd. De achterkant van het schip loopt dus iets op tov de bodem.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0252_zpszww85ld2.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0252_zpszww85ld2.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op mei 28, 2015, 10:52:52 am
Klara kan tevreden zijn met haar prive-jacht :)

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op mei 28, 2015, 19:57:54 pm
mooi zeg..  hoedje af voor je werk.

Citaat
Otto moet nog door de tijdmachine, en dan zal je zien dat hij andere kleren aan heeft en een vele meters lange vaarboom ipv een hooivork.
benieuwd wat je daar van gaat maken.....in 19° eeuws klederdracht ??
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op mei 28, 2015, 20:05:43 pm
Als voorbeeld voor de aankleding van Otto volg ik in principe de afbeelding op het schilderij dat ik liet zien op mijn eerste posting over dit onderwerp.
Daar staan een paar mensen op, niet alleen in de goede klederdracht (1642) maar ook in kleur. Ik moet dan in kunststof gaan werken, niet bepaald mijn specialiteit. Maar het gaat vast lukken.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 01, 2015, 09:45:48 am
Een foto van de onderkant zien hoeveel er eigenlijk is teruggevonden van de scheepshuid. Alle knieën moeten nog worden bevestigd met toognagels, ze zijn al wel allemaal gemaakt en vastgelijmd. Er komen dus nog ongeveer 100 van die lichte en donkere aftekeningen bij. Wat nu aan de beurt is zijn de beide plechten. Dat vergt nog heel wat studie van wrakfoto's en tekeningen. Het ligt niet zo voor de hand hoe dat constructief in elkaar stak. Er is ook weinig van gevonden. Van de achterplecht vermoeden we alleen dat hij er zat op grond van het plotseling stoppen van de denning en het praktische gebruik van een achterplecht.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0265_zpsltlnz6j9.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0265_zpsltlnz6j9.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 01, 2015, 10:31:40 am
Een opgravingsfoto met dank aan de Archeologische Dienst Zutphen. Het achterschip. De denning stopt rechts op een knieënpaar. Rechts daarvan een legger. Daartussen een soort goot die ik interpreteer als een goot waaruit gehoosd kon worden. Het water onder de denning kon zich daar verzamelen. Onder de legger buigt de vloer omhoog. In de denning, vlak voor de beëindiging op het knieënpaar zie je een halfronde schaduw. Dat is een rond gat ca 10cm diam. Kan geen mastspoor zijn, want dit is het achterschip en er zit ook geen blok onder de denning. Is het een gat waar een handpomp doorheen gestoken kon worden? In geval van veel wateroverlast?     Wie weet dit?     Dit gat zit wel ongeveer in de as van het schip. De bovenste baksteen ligt op de vlakke vloer. De andere twee op de bakboordgeerde. Het plankje uiterst rechts boven ligt op de as van het schip. We denken dat de achterplecht begon boven de meest rechtse legger. Vlak voor het genoemde knieënpaar begint ook de verlaging van de boorden. Dit is hier vaag zichtbaar op de onderste boordrand.
Constant
[/u][/u](http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/MT_2014%20211%20-%20kopie_zpsccxvwdct.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/MT_2014%20211%20-%20kopie_zpsccxvwdct.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op juni 01, 2015, 14:01:08 pm
Citaat
De denning stopt rechts op een knieënpaar. Rechts daarvan een legger. Daartussen een soort goot die ik interpreteer als een goot waaruit gehoosd kon worden. Het water onder de denning kon zich daar verzamelen. Onder de legger buigt de vloer omhoog. In de denning, vlak voor de beëindiging op het knieënpaar zie je een halfronde schaduw. Dat is een rond gat ca 10cm diam. Kan geen mastspoor zijn, want dit is het achterschip en er zit ook geen blok onder de denning. Is het een gat waar een handpomp doorheen gestoken kon worden? In geval van veel wateroverlast?

zeer waarschijnlijk is dat inderdaad een gat voor een pomp.
zoals je zelf al aangeeft is er links en rechts van de kiel een ruimte. Bij grote schepen is die ruimte er ook en die dient o;A; ook om het lekwater naar de lenspomp te begeleiden.
je kan het zien in de foto reeks van Ab over de pinas.

http://www.modelships-beagle.eu/smf/index.php/topic,1581.0.html
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op juni 01, 2015, 15:21:02 pm
Maar de leggers lopen over de volle breedte, en er zit geen waterdoorvoer in (toch?).
Hoe zou een pokp op die plaats dan zinvol kunnen zijn?
Ik geef toe: een betere verklaring heb ik ook niiet, maar toch....

Jan
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 01, 2015, 15:48:31 pm
De leggers zitten juist niet over de volle breedte. Ze raken dus niet eens de onderste huidgangen. Het water kan dus daar langs lopen. In de knieën zitten waterdoorloop gaten, ook speciaal voor dat doel. Alles is er dus op gericht dat het water vrij kan doorstromen naar een laaggelegen punt, waar het weggehoosd of weggepompt kan worden. Dit is nog steeds iets wat toeggepast wordt op platbodems.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op juni 01, 2015, 18:10:28 pm
Ik blijf het mooi vinden wat je maakt, zeker met dat verschil in wat gevonden is en wat je reconstrueert, het lijkt allemaal zo simpel in vergelijk met de grote 3 masters met volle tuigage, maar wordt zowat alles "voorgekauwd"en jij moet het zelf bedenken
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 01, 2015, 19:54:11 pm
Het is maar wat je doet met de gegevens die worden "voorgekauwd". Je moet altijd iets van gezond wantrouwen behouden en het toch onderzoeken. Dan gaat een model veel meer leven en steek je er veel van op. Hier moet ik uit gaan van gegevens die gevonden zijn en moet ik "omgekeerd" denken. Dus moet ik niet te veel kijken naar de schepen die na dit schip uit 1647 kwamen. Daar zijn veel gegevens van maar tegelijkertijd maken ze een aantal vondsten wel begrijpelijk. Ik had niets met platbodems, maar moest er wel in duiken. Zo begreep ik aan de hand van nog bestaande platbodems hoe dat zat met het afvoeren van water binnen het schip. Hier zie je dat de leggers niet de boorden raken en ook in de knik van de knieën zie je die typische weggezaagde hoekjes (waterdoorloopgaten) om het water weg te laten stromen. Dit is een foto van de stuurboord kim van het model. Bij veel platbodems lopen de leggers wel door tegen de boorden, maar zijn er gleuven in de onderkant van de leggers gemaakt.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0267_zpsusy21xtr.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0267_zpsusy21xtr.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 04, 2015, 20:05:51 pm
Een blik in het voorschip, met de (nog losse) balklaag voor de voorplecht. De voorste twee spanten heb ik volledig voor eigen rekening toegevoegd. Het leek me logisch dat daar nog twee spanten zouden zitten, al was het alleen maar om de laatste balk te ondersteunen. Ook het kleine bovenste boegspant is van mijzelf. Er is iets eigenaardigs met die balklaag. Zoals je ziet zijn het twee (de derde is van mij) balken met een zeer moderne rechthoekige doorsnede. Je zou verwachten dat hier vrijwel vierkant hout zou zijn toegepast. Geheel in de bouwtraditie van de 17e eeuw in gebouwen en schepen. Ikzelf zit bijna mijn hele leven in bouwhistorisch onderzoek (beroep, liefhebberij) maar ben nog nooit een 17e eeuws pand tegen gekomen met dergelijke balken. Ook in de scheepsbouw is mij dat onbekend. Klopt dit laatste? De eerste balk wordt ondersteund door 4 paaltjes. Waarom die twee middelste 6 cm uit elkaar staan is ons een raadsel. De plekken van die paaltjes zijn exact teruggevonden. Rechts onderaan in het boord zie je één van de 10 schuine liplassen die ik moest maken. De meeste spanten en knieën moet ik nog vastzetten met houten toognagels. De voorste draagbalk is bevestigd met twee lange rozenbouten, dwars door de scheepshuid (een rare bevestiging). Die bouten moet ik nog maken.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0270_zpsyeodzivp.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0270_zpsyeodzivp.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 10, 2015, 13:17:12 pm
De afgelopen dagen heeft de bouw van het model van de Zutphenaar hier in de media nogal wat belangstelling gekregen. Er wordt melding gemaakt van de bouw en bovendien heeft in een blad over monumenten, dat hier alleen in Zutphen verschijnt; "Zutphens Pracht" de volledige link gestaan naar het modelbouwforum. Dus wellicht geeft dat wat toeloop aan gasten. Aardig wat mensen volgden overigens al eerder de bouw op het forum.
Ik ben nu volop in het eindstadium (ben net klaar met het aanbrengen van 395 houten toognageltjes, net zo veel als in het echte schip). Als alles mee zit is hij ergens in de volgende week klaar.
Inmiddels ben ik begonnen met een uitvoerig verslag over de bouw van het model, voordat ik een hoop ben vergeten.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op juni 10, 2015, 17:27:15 pm
voor je uitgebreid verslag heb je hier wel een leidraad aan je eigen epistels die je hier hebt neergeschreven :P :wink: :lol:
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 10, 2015, 17:57:27 pm
Dat handigheidje had ik bij mijn eerste epistel al ingecalculeerd. Wat vervelend dat jij daar nu achter moet komen. Grapje.....
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 11, 2015, 12:59:22 pm
Het achterschip met de balklaag voor het plechtje. Zoals bekend weten we vrijwel niets van het achterschip, dus de spanten die daar zitten zijn door mij als meest logisch bedacht. Het balklaagje van het plechtje dus ook. De beide boven de reling uitkomende knieën heb ik opgedikt tot een mogelijkheid om aan te kunnen meren. Die opdikking is niet gevonden maar spijkers lieten zien dat daar boven nog iets zat. Zoals je ziet zijn nu ook alle toognageltjes verwerkt en heb ik de gevonden spijkers er op getekend.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0284_zps6xkjq5fp.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0284_zps6xkjq5fp.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 11, 2015, 13:07:35 pm
Het hele schip maar nu met plechten en denning er op in karton. Tussen alle knieën zitten nog kleine plankjes die aan één kant rusten op de lange planken en aan de andere kant tegen de huidgang gespijkerd zijn.  Die staan hier dus niet op. Het karton zit er uiteraard los op maar daarmee kan ik de planken exact aangeven. Ik hoef ze maar uit te snijden om een juiste mal voor de desbetreffende plank te krijgen. Een heel klein deel van de planken ga ik aanbrengen, omdat anders de onderliggende constructie niet is te zien. Deze foto geeft dus wel aan hoe het ooit zat. De gearceerde delen zijn teruggevonden. Van de voorplecht is dus één plankje teruggevonden.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0293_zpslxiemxrb.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0293_zpslxiemxrb.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op juni 11, 2015, 16:04:13 pm
suggestie:  dan zou ik juist van je denning enkel de planken aanbrengen die terug gevonden zijn. dan zie je ook , door de ontbrekende planken van de denning de onderkant.

ander manier is , zoals ze soms bij admiraliteiten modellen doen, een halve kant wel helemaal beplanken  b.v. in jouw geval de BB kant ( daar zitten ook de meest teruggevonden planken, en de SB kant gewoon weglaten.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 11, 2015, 16:24:00 pm
Zoiets zal het ook wel worden. Dat weet ik nog niet precies. Ik vind het wel belangrijk te laten zien dat over de volle breedte 6 planken zaten. Bij de gedeelten die ik weg laat zullen ook "doorgezaagde " planken zitten. In dat geval maak ik de zaagsnede rood.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: † Bloemkool op juni 16, 2015, 10:00:33 am
Vol bewondering blijf ik dit project volgen. Erg knap wat je hier maakt en mooi om te zien hoe dit soort oude vaartuigen in elkaar zit.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 16, 2015, 17:46:47 pm
Inmiddels is het model helemaal voltooid. De archeologen hebben een verslaggever en een fotograaf op me af gestuurd en die hebben alles opgeschreven en gefotografeerd. Morgen komt het artikel in de krant. De Stentor, editie Zutphen. Vandaag hoorde ik dat iemand op de stort nog een stuk Zutphenaar heeft gevonden. Morgen gaan de archeologen er naar kijken. Ik hoop niet dat ik dan naar aanleiding daarvan de hele achter of voorkant moet wijzigen. Het zou gaan om een knie. Morgen worden ook op de archeologische dienst foto's gemaakt als toevoeging voor het uiteindelijke rapport dat dan naar de drukker kan.
Ik zal daarna een aantal mooie foto's op het forum zetten. Otto moet nog door de tijdmachine, dus dat komt nog.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op juni 17, 2015, 18:56:49 pm
post zeker de link van het artikel moest het online staan  en ik ben wel reuze benieuwt hoe ze er uit ziet nu ze af is.
in ieder geval een pracht van een bouwverslag en een pracht van een schuit  8-o
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 18, 2015, 13:32:37 pm
Het krantenartikel staat kennelijk niet op internet, misschien komt dat één dezer dagen nog. Ik houdt het in de gaten. Bijgaande het voorschip. Je ziet een klein stukje van de plecht. Slechts één onderdeel was teruggevonden. Dat was van eiken, dus we gaan er van uit dat beide plechten eiken vloerdelen hadden. De denning in het middenstuk over de knieën en leggers was van dennenhout. Ik heb hier voor een beter contrast ook naaldhout gebruikt maar dan Parana pine. Je ziet aan de zwarte stukken wat is gevonden. De stukjes tussen de knieën liggen op de rand van de planken van het middendeel. De denningplanken waren alleen gespijkerd op de knieën en niet op de leggers. De rond afgesneden planken zou ik eerst op de zaagsnede rood schilderen. Ik zag daar van af omdat dit zo ook wel duidelijk is.
Constant

(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0336_zpssfhh55dt.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0336_zpssfhh55dt.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 18, 2015, 13:50:11 pm
Het achterschip. Ook hier weer een deels aangegeven plecht. Op de laatste knie voor de plecht houdt de denning op. Dan komt er een soort goot tot aan de eerste legger onder de plecht. Vermoedelijk was dit een goot om overtollig water uit te hozen. Op het einde van één van de denningplanken in het midden zit een rond gat diam 10 cm. Mogelijk was dat een gat waardoor het ondereind van een lenspomp werd gestoken in geval van grote wateroverlast.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0335_zpsr0681pvr.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0335_zpsr0681pvr.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 18, 2015, 14:03:20 pm
Het overzicht vanaf de achtersteven. Het maakt op het eerste gezicht een rommelige indruk. Helemaal dus niet zoals we een scheepsmodel zouden bouwen. Maar dit model heeft de functie om te kunnen laten zien wat er is opgegraven en hoe een reconstructie er uit zou kunnen zien. Dit met nadruk op het woordje; een. Om aan te geven dat er wellicht nog andere interpretaties mogelijk zijn. Ik denk dat ik aardig in mijn opzet geslaagd ben. De archeologen zijn er eg content mee. Het onderdeel van het schip dat plotseling opdook op de stort zou inderdaad van de Zutphenaar geweest kunnen zijn. Maar het is een losse vondst en dus officieel niet te linken met het schip. Het lijkt op een deel van een knie.
Ik zal nog wat foto's sturen als Otto zijn gedaanteverwisseling heeft gehad.
Momenteel werk ik aan een bouwverslag van het model.
Medio volgend jaar gaat een vernieuwd museum in Zutphen open. Hij zal daar onderdeel van een archeologietentoonstelling worden.
Constant
[/b][/u][/b][/u](http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0410_zpsqmjo3xy9.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0410_zpsqmjo3xy9.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: BertUS op juni 18, 2015, 18:28:06 pm
Ik vind het sowieso knap dat jij (jullie) uit de beperkte gevonden zaken toch een boot weet te toveren
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 18, 2015, 19:47:30 pm
Als je op mijn posting van 1 juni kijkt dan zie je de onder- en zijkant. Daar is te zien dat we eigenlijk de ene helft van de boot compleet hadden. Was dat niet het geval, dan was ik er waarschijnlijk ook niet aan begonnen. Nu zijn we alleen over de achterkant en de voorkant minder goed ingelicht. De voorkant ontstond min of meer vanzelf. Voor de achterkant hebben we besloten dat de steven recht moest worden. Het is heel wonderlijk dat we juist hele kleine belangrijke details terugvonden, die hadden er net zo goed niet kunnen zijn. Zoals het gat voor de lenspomp, de verlaging in de zijkanten aan de achterzijde, de afwezigheid van een mastspoor en een kort stukje verdubbeling van de bovenste huidgang. Maar er blijven vragen. Wat is bijvoorbeeld de zin van de stijltjes onder het begin van de voorplecht.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: stanley op juni 18, 2015, 20:59:46 pm
Die stijltjes: Ik moet herel erg denken aan twee deurtjes of uitneembare paneeltjes, die aan die stijltjes zijn bevestigd. Of kan dat niet? Je ziet bij veel van die eenvoudige scheepjes dat er een kleine afsluitbare bergruimte voor- of achterin is gemaakt voor leeftocht of reserveonderdelen.
Ab
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 18, 2015, 21:39:02 pm
Dat is inderdaad waar wij ook aan dachten. Het plechtje is te klein om daar nog een luik in te maken, en bovendien moest daar veel gelopen worden voor het bomen. Dus uitneembare luikjes op de plek van de stijltjes kan prima. Maar waarom dan een opening van 6 cm tussen de twee middelste? Wie het weet mag het zeggen.
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: stanley op juni 19, 2015, 06:17:16 am
Nou, als je twee luikjes wil maken die dicht bij elkaar liggen heb je voor elk toch een stijl aan weerskanten nodig. Zo nodig met een tussenafstand van 6 cm, lijkt mij.
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 19, 2015, 09:00:55 am
Dat zou kunnen, maar een enkele stijl voldoet dan ook. Ik denk meer iets in de richting van bijvoorbeeld de vaarboom die, wanneer die niet in gebruik was, op de bodem van het schip lag. Misschien stak die dan door die spleet voor een groot deel  in het vooronder. Een andere optie is dat die spleet iets te maken kan hebben met het wegen van het schip. Dus dat het een soort bevestigingspunt is geweest voor het uiteinde van de boom. Iemand liep dan op de oever naast het schip en bewoog het schip dan voort met de vaarboom. Door de hoogte van de spleet heb je dan ook een variabele hoogte van de vaarboom (hoge en lage oevers).
Constant
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 19, 2015, 10:38:44 am
De functie van die twee balkjes zou ik me zo voor kunnen stellen. Zie het schetsje. Tussen de twee balkjes werd een los balkjes gestoken met in het midden daarvan een touw dat verbonden werd aan de vaarboom. Door deze constructie is het mogelijk het schip te "wegen". Men liep op de oever en drukte tegen de vaarboom en het schip kwam in beweging. Er zijn talloze voorbeelden bekend van het wegen van schepen. Alleen weet ik niet of de manier bestaat die ik hier beschrijf. Nog steeds hebben veel platbodems, en ook rondbodems, een gleuf in het voordek waarin de vaarboom met dat doel kon worden gestoken.
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0453_zpsu5wa9f7i.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0453_zpsu5wa9f7i.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: Beagle op juni 21, 2015, 13:18:06 pm
toch wel indrukwekkend wat je ons hier voorschotelt. :aplaus:
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 21, 2015, 14:09:48 pm
Ben bezig met de transformatie van Otto. Hier zie je hem zoals die uit de winkel kwam.
Wat anders moet zijn de laarzen en de hooivork. Verder moet zijn kleding veranderen in een pofbroek met een soort trui en krijgt hij een hoed op. Ik probeer de figuur na te maken op de boot (rechts) zoals afgebeeld op het schilderij in mijn eerste posting.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0450_zpsgrugqg4p.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0450_zpsgrugqg4p.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juni 21, 2015, 14:22:18 pm
Het begin van de wijzigingen. Hij heeft nu blote kuiten en klompen aan. Dat was een kwestie van wegsnijden. Die blote kuiten moet ik nog wit verven (Beenwindsels?) zoals op het schilderij. De hooivork heb ik weggesneden en de handen vrijgemaakt van het "hout" dmv voorzichtig inboren met een 2 mm boortje. Gaat verrassend makkelijk, als je het toerental laag houdt. In zijn handen, zijn armen bleken demontabel, krijgt hij nu een lange vaarboom van ca 3 mm dik. De broek heb ik dikker gemaakt met een mengsel van Velpon en houtzaagsel. Met alleen Velpon zou het ook kunnen maar dat wordt dan nooit meer hard. Deze substantie hardt heel langzaam en blijft uiteindelijk iets zacht. Maar dat is ook het geval met het origineel. Met dat mengsel ga ik ook de rest van de kleding te lijf. Daarna polijsten/snijden en eventueel nog meer op brengen. Otto is 87 mm hoog. Uiteindelijk zal ik hem schilderen.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/CIMG0933_zpsmvgzhqqy.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/CIMG0933_zpsmvgzhqqy.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amazone op juni 21, 2015, 19:37:26 pm
een vaarboom was me onbekend
dus zeker bedankt voor je uitleg  8-o  zo zie je maar dat je steeds weer iets kunt opsteken van elk bouwverslag  :wink:
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juli 08, 2015, 16:09:45 pm
Otto na de tijdmachine. Voor de detaillisten onder ons; de punt van zijn hoed is de bewerkte dop van een lijmtube.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/IMG_0513_zps3cprpgh9.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/IMG_0513_zps3cprpgh9.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: tartane op juli 08, 2015, 16:20:15 pm
Het voltooide schip. Inmiddels heb ik een verslag geschreven van de bouw en de historische context bestemd om te worden opgenomen in het volgende nummer van "Scheepshistorie".
Het was een omvangrijke klus waar ik met heel veel plezier aan heb gewerkt. Veel dank ook aan de archeologen uit Zutphen voor wie geen lastige vraag te veel was en waar ik met plezier mee heb samengewerkt!
In afwachting van plaatsing in het museum, dat momenteel verbouwd wordt, blijft het model bij mij thuis.
Nu heb ik weer gelegenheid om korte tijd te werken aan de voltooiing van de Galeotta. Daarna, na de vakantie begint voor mij een megaklus. De bouw van een maquette van de volledige stad s'Heerenberg in de achterhoek, compleet met het bijbehorende kasteel op schaal 1 : 300. Een team van oudheidkenners van de stad is al bezig met het verzamelen van gegevens. De maquette moet de toestand rond 1600 weergeven.
Constant
(http://i288.photobucket.com/albums/ll182/tartane49/CIMG0938_zpsthrliyb1.jpg) (http://s288.photobucket.com/user/tartane49/media/CIMG0938_zpsthrliyb1.jpg.html)
Titel: Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
Bericht door: amateur op juli 08, 2015, 17:00:52 pm
Misschien kun je ergens een roeiiboot in de gracht leggen, dan heb je een excuus om die maquette hier ook te laten zien :)

Even voor mijn begrip: 1 op 300 hoe groot wordt die maquette, en ook wel interessant: wat gaat er mee gebeuren als hij af is?

Jan