Auteur Topic: We maken een hoeker naar Chapman  (gelezen 985 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
We maken een hoeker naar Chapman
« Gepost op: augustus 10, 2017, 15:00:35 pm »
Voor wie eens wat anders wil proberen dan het gebruikelijke kitwerk is het maken van een bootje van papier misschien een leuke optie. Het werk vordert heel snel als je het vergelijkt met hout, het vraagt nauwelijks ingewikkeld gereedschap en het kost weinig geld, zeker als je het gaat vergelijken met de prijzen van een bouwkit.

We beginnen natuurlijk met het vinden van een goed lijnenplan. Chapmans boek Architectura Navalis Mercatoria (1775) is een goudmijn voor wie 18de-eeuwse schepen wil bouwen. De man heeft tijdens zijn Europesche rondreis ter voltooiing van zijn studie scheepsbouw op diverse plaatsen schepen en vaartuigen uitgetekend die op de werven waar hij kwam werden gemaakt. Ik heb de tekening van de hoeker gekozen omdat ik een karakteristiek vissersvaartuig zocht. Van Yk beschrijft er ook een in zijn Nederlandse Scheepsbouwkonst open gesteld (1697), maar ik vind de 18de-eeuwse versie mooier. De tekening staat op Plate LIX en het schip is 64 1/2 voet lang tussen de stevens, omgerekend in Amsterdamse voeten (28,3 cm): 18,25 m.
Over de hoeker als schip praat ik later nog wel eens, we gaan eerst gewoon beginnen te bouwen.



Kopieer de tekening en druk hem af op de gewenste schaal.
Dat is voor sommigen natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar je begint met de lengte van het schip in het boek op te meten. Ik gebruik altijd een schaal van 1 : 77, maar stel dat je 1 : 100 wilt maken, dan wordt de lengte van je model dus 18,25 cm lang. Je kunt nu het percentage berekenen waarmee je je tekening wil vergroten of verkleinen. In het boek is het schip 26,3 cm lang. Je moet dus verkleinen. Als je 26,3 deelt op 18,25 krijg je een verkleiningspercentage van nagenoeg 70%. Maak nu een digitale kopie van Chapmans tekening en druk die af op 70%.
In mijn schaal (1: 77) is de lengte van het model 23,7 cm en het percentage 90%. (Als je een tekening hebt die groter is dan een A4 moet je andere maatregelen treffen maar daar gaan we even niet van uit.)
Als je niets beneden het dek zichtbaar wilt maken kun je de onderkant van het dek aanhouden als bovenrand van je middenschot. Teken die bovenrand nauwkeurig op je kopie en plak het geheel op een stuk grijsboard van 1,3 mm (1 mm mag ook, het hangt een beetje af van wat je kunsthandelaar in voorraad heeft). Gebruik spuitlijm zodat het papier overal goed vast zit. Dan kun je de contouren met een Stanleymes uitsnijden. Gebruik een snijmat, dat houdt je meubilair heel. :D
Meteen hierna kun je alle delen van kiel en stevens die buiten de romp zullen uitsteken verdikken met een extra laag karton aan weerszijden. Dat geeft stevigheid en je hebt meteen een sponning waarin straks je 'beplanking' eindigt.

Genoeg voor vandaag, morgen maken we de spanten. (Als iemand echt serieuze plannen mocht krijgen en mee wil doen en hij heeft het boek niet beschikbaar, dan kan hij mij een PM sturen, dan stuur ik hem per omgaande de tekening toe.)

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #1 Gepost op: augustus 10, 2017, 16:37:12 pm »
DE tekeningen zijn ook digitaal te vinden op deze site:
https://digitaltmuseum.org/search/?q=chapman%2Cnavalis%2CArchitecturan&aq=owner%3A%22S-SMM-SM%22&o=0&n=80

(ik weet alleen niet of de scans in de juiste lengte/breedteverhouding zijn, maar ik denk het wel)

Jan

Offline pauwels

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 576
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #2 Gepost op: augustus 10, 2017, 18:54:20 pm »
Ab, succes met de bouw van de Hoeker en Jan bedankt voor de link naar de tekeningen van Chapman. Ik heb wel de twee index-pagina’s gevonden van  Chapman’s boek ‘’Architectura Navalis Mercatoria’’ maar zijn niet leesbaar helaas, zodat ik niet weet om welke schepen het nu precies gaat.

Ik wil wel een romp van een Hoeker bouwen uit de zeventiende eeuw (van hout uiteraard). In het boek ‘’in tekening gebracht’’ worden 4 verschillende typen hoekers beschreven uit de 18e eeuw. Nu is mij nog niet duidelijk wat voor verschillen er zijn tussen een 17e en een 18e –-eeuwse Hoeker. De tekeningen uit het boek ‘’in tekening gebracht’’ van een Hoeker en een Galjoot laten in mijn beleving niet zoveel verschillen zien afgezien van de vorm en de stand van de voorsteven.  De lengte / breedte verhouding is 3,8: 1. De holte is wel groter.
 
Wat maakt nu een ‘’Hoeker’’  een Hoeker.

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #3 Gepost op: augustus 11, 2017, 07:37:36 am »
Bedankt Jan, voor je nuttige aanvulling.
Henk, ik ga later nog in op de bijzonderheden van het type, we maken eerst even de romp af, zodat we wat meer zien van de vorm.

Na het middenschot moeten we de spanten maken. We hebben geluk met deze tekening, want Chapman heeft zijn spanten netjes verdeeld en ze staan dicht bij elkaar, wat beter is voor de uiteindelijke vorm. Je kunt altijd spanten toevoegen, maar dat behoeft wat toelichting en daar gaat het in dit projectje even niet om.
Spanten staan uiteraard in het spantenraam. Een beetje verwarrend is dat er meerdere spantenramen op de tekening staan, maar dat komt omdat de scan maar een deel laat zien van de oorspronkelijke tekening, die groter was en waar meer scheepjes op stonden. Wij gebruiken alleen het spantenraam links van het zijaanzicht. Links daarvan zien we ook nog een doorsnede, maar daar doen we in dit geval niks mee, omdat het dek van dit model dicht blijft.
Het vervelende van een spantenraam is dat de helft van wat we willen gebruiken er maar opstaat. Dat hoeft geen probleem te zijn, veel computers hebben een programma met een spiegelbeeld functie. Daarzonder gaat het ook: knip het op de juiste schaal geprinte spantenraam precies in het midden doormidden, leg hem op een lichtbak (of tegen een buitenraam) en trek aan de achterkant de lijnen over. Maak nog een afdruk, knip die ook door en voeg de helften bij elkaar. Controleer of de totale breedte van beide spantentekeningen gelijk is. Je hebt dan de volledige spanten van voor- en achterschip. dat ziet er zo uit:

Om verwarring te voorkomen: 'achter' en 'voor' staan hier precies op de verkeerde plaats, maar dat hadden oplettende lezertjes waarschijnlijk al gezien  :lol:. Nobody is perfect.

We printen nu het gewenste aantal spantentekeningen en plakken die op grijsboard. Voor de duidelijkheid: dat is een soort karton dat wel gebruikt wordt voor stevige dozen. De winkel in kunstbenodigdheden heeft het in grote vellen van diverse dikten, ik gebruik meestal voor dit werk 1,3 mm, maar dunner kan ook. Uitsnijden is uiteraard een precies werkje, maar het is een stuk sneller en gemakkelijker dan het figuurzagen van triplex of dun massief hout. De spanten worden hoger uitgesneden dan het middenschot, omdat we de verschansing van dat deel hebben weggesneden. Daarom maken we de spanten bovendeks van voldoende lengte. Ongeveer de hoogte van de verschansing boven dekhoogte is OK. Ook moeten we vooral niet vergeten de openingen voor de masten in het middenschot uit te snijden.
Nu moeten we zorgen dat de zaak kan worden samengesteld. We kiezen daarvoor een punt op de middellijn van elk spant tot waar we de insnijdingen willen laten lopen (bijvoorbeeld de waterlijn) en snijden de spanten van onderaf in, op de dikte van het middenschot. Hetzelfde doen we in het middenschot, maar dan van boven naar beneden. De insnijdingen voor de spanten van het voorschip worden aan de voorkant van de verticale lijnen daar gedaan, die van het achterschip aan de achterkant.
Soms staat een waterlijn in het zijaanzicht niet parallel aan de kiel als gevolg van de stuurlast. Dat kan lastig zijn voor de bepaling van het noodzakelijke punt in de spanten, maar wat helpt is dat we de kiel al hebben verdikt. Als we dus de spant in de sleuf in het middenschot schuiven, kan hij nooit te ver naar beneden doorzakken en blijven de spanten netjes op hoogte gelijnd.



Zoals op de foto is te zien zijn we er dan nog niet. We willen een versteviging waarmee alle spanten op hun plaats blijven zitten, die meteen ook de basis vormt voor het dek. Dat gaat als volgt:
Op elke spant die we in het middenschot schuiven, noteren we precies de hoogte van het dek ter plaatse. Dan maken we een malletje van de dekronding en trekken we de deklijn precies door het gevonden punt. Denk om de symmetrie. Op ca. de helft van de breedte aan weerszijden snijden we nieuwe sleuven voor het dek en omdat we het bovenstuk van het spant later weer kwijt willen, perforeren we met het Stanleymes het tussenliggende deel. Op een paar stroken karton van de juiste breedte (ruim meer dan de helft van de breedte van het schip) noteren we exact de plaats waar we de sleuven in het middenschot hebben gesneden en snijden die ook in, op dezelfde manier zoals we dat eerder hebben gedaan. Nu kunnen we aan weerszijden de stroken op hun plaats schuiven, na ze aan de voorkant even te hebben ingesneden om ruimte te maken voor de voorsteven. Vorm ze een beetje bol, zodat ze goed aansluiten en elkaar ontmoeten op de helft van de bovenkant van het middenschot. Het achterdekje wordt apart aangebracht. Als beide stroken op hun plaats zitten, kan de vorm van het dek worden overgenomen uit de breedte van de spanten en na demontage uitgesneden. Zo dus:



Voor we de zaak gaan monteren moet er nog een ding gebeuren: alle spanten beneden het dek moeten worden verdubbeld. Dit gebeurt omdat we, als we straks de romp gaan 'beplanken', voldoende ruimte moeten hebben om de huid vast te lijmen. De dubbeling moet voor de voorste spanten aan de voorkant van het spant, en voor de achterste spanten aan de achterkant worden geplakt. In voor- en achterschip moeten verdikte spanten worden bijgesneden op de juiste 'zwei'. Dat vergt enig inzicht in hoe de beplanking van het schip moet verlopen, maar fouten worden later gemakkelijk hersteld. Dit systeem is tamelijk vergevingsgezind.

Nu staat ons niets meer in de weg om de hele zaak in elkaar te lijmen. Denk erom, breng geen lijm aan op de bovenkant van de horizontale sleuf in het spant, want het stuk boven het dek willen we later zonder schade verwijderen. Zorg ook voor lijm op de bovenkant van het middenschot, zodat de twee helften van het dek daar goed tegen elkaar aansluiten. Controleer steeds of de waterlijnen van middenschot en spanten precies op elkaar aansluiten en blijf in de gaten houden of de kiel niet krom wordt door een verkeerde spanning tussen de onderdelen.

Morgen maken we de huid dicht en brengen we de 'beplanking' aan.

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #4 Gepost op: augustus 12, 2017, 07:48:50 am »
Voor de huid van het model gebruiken we een ander soort karton dan voor de spanten. De soort die ik gebruik heet houtboard en lijkt sterk op de lasercut onderdelen die je bij goeie papieren kits kunt krijgen. Het materiaal heeft wel wat weg van dat van een bierviltje, alleen wat dunner (1 mm). Je kunt het in grote vellen kopen bij de art-supplyer en het kost haast niks. Het is een beetje sponzig en dat kunnen we goed gebruiken in deze fase.
We beginnen in de midscheeps, dat is het eenvoudigste deel, want het is recht. Snij een strook van de gewenste breedte en plak die op het geraamte, zodanig dat hij aan weerszijden precies 1 laagje karton van het spant raakt. Het nog uitstekende deel is uiteraard bedoeld om het volgende huiddeel op te plakken. Bij een schip waar in de midscheeps weinig 'beweegt' zou je hier zelfs een strook over twee vakken kunnen gebruiken. Houtboard mag zijn voordelen hebben, het heeft ook nadelen. Het breekt, of beter gezegd: het heeft de neiging te knikken. Om dat te voorkomen rollen we de strook in onze handpalm met een ronde stok van minimaal 2 centimeter in doorsnede, zodat hij zonder spanning op zijn plaats blijft zitten. De eerste strook was eenvoudig, maar naar voren en naar achteren wordt het steeds moeilijker. Daarom hierbij een beetje uitleg.


Neem een strook houtboard van voldoende breedte en lengte en leg de onderkant stijf tegen de kiel, met de zijkant net zo stijf tegen het vorige huiddeel, zodanig dat de andere kant het volgende spant helemaal raakt. Doordat dat spant iets kleiner is, past de kant niet meer helemaal tegen het vorige huiddeel, want hoe verder je naar boven komt, hoe meer die over de vorige heen schuift. Teken precies aan hoeveel dat is en teken ook de bovenkant op de strook af. Geef de bovenkant voldoende lengte boven het dek om er de verschansing van te kunnen maken en knip de strook op lengte. Snij dan het overlappende deel af. Nu passen we hem opnieuw.


Geef eerst met een lijntje op de kiel de precieze plaats van de lijmnaad tussen de twee spantlagen van het naastliggende spant aan. Leg je strook stijf tegen de kiel en de vorige strook, druk hem stevig op het volgende spant en teken de lijn, die begint bij het streepje op de kiel. Dat vergt enige oefening, maar als je eerst een beetje te wijd begint, kun je altijd later meer weghalen. Oefening baart kunst. Knip of snij nu het overtollige materiaal weg en als het precies past, plak het dan vast. Denk erom, steeds een halve spant vrij laten voor het volgende huiddeel.


Hoe verder je naar achteren of naar voren komt, des te krommer wordt het huiddeel en met een des te bredere strook je dus moet beginnen. De lijmsoort is naar keuze. Sommige mensen zweren bij houtlijm, ik gebruik Collall of een variant daarop. Beide lijmen hebben hun voors en tegens, het is maar wat je het prettigst vindt.
Nu even de reden voor de keuze van houtboard. Het is natuurlijk duidelijk dat we op deze manier een romp van allemaal platte vlakjes krijgen en dat willen we niet, want dan lijkt de romp een beetje op een uitgehongerd paard. Daarom maken we de delen in voor- en achterschip van tevoren een beetje bol. Ik gebruik daarvoor een ijzeren kogel van een centimeter of 5 in doorsnede, maar ik maak me sterk als het niet ook uitstekend zou lukken met een stevige soeplepel. Leg het op maat gesneden onderdeel in je handpalm en masseer hem met de kogel of de lepel voorzichtig een beetje bol. Je zult merken dat je daarin door het sponzige karakter van het materiaal vrij ver kunt gaan.





Al plakkend krijgen we de hele romp bedekt. Mooi wordt het niet, maar laat je daardoor niet uit het veld slaan, zo lang je alle huiddelen goed laat aansluiten op de spanten en ze mooi tegen elkaar aanliggen, is er niks aan de hand.


Je ziet nu al. dat je de boven het dek uitstekende stukken spant door ze even naar voren en naar achteren te knikken gemakkelijk kunt verwijderen. Dat is hier, voor de foto, een beetje te vroeg gedaan, eigenlijk doen we dat als de vorm van de verschansing goed is. Je kunt ze dan namelijk allemaal wegbreken en de binnenkant van de verschansing met een extra laag houtboard aan de binnenkant verstevigen. Precies de hoogte afschrijven en het overtollige afsnijden. dat gaat heel goed met een Stanleymes voor afbreekmesjes, die je helemaal uitschuift. Je kunt dan met voorzichtige halen steeds een dun laagje weghalen, net zo lang tot de bovenkant van het schip geheel volgens de tekening is.

En nu volgt het smerige deel van het werk. Tot hier had je het werk bij wijze van spreken aan de keukentafel kunnen doen, maar nu kun je er beter mee naar buiten gaan. We gaan de nog wat hoekige romp voorzichtig opschuren. Omdat houtboard dan meteen begint te pluizen, geven we de romp eerst een laagje celluloselak. Kost weinig en geeft het materiaal een wat taai karakter. Acryl vernis kan ook, maar is veel duurder. Als de eerste oneffenheden weg zijn, gaan we plamuren. Ik gebruik daarvoor Alabastine Snelplamuur. Dat kun je met een zekere dikte aanbrengen, zonder dat het bij droging inzakt. Voorzichtig blijven schuren en steeds de plekken waar we nog oneffenheden zien aantekenen en bijwerken. Hoe meer je hebt geschuurd, des te kleiner worden je correcties met plamuur, zodat je voor de laatste fase ook sneldrogende autoplamuur kunt gebruiken, dat werkt snel, want je hoeft nauwelijks te wachten tot het droog is. Het resultaat is een gladde, strak verlopende romp.






Morgen gaan we beplanken. Dan gaat het resultaat eindelijk wat netter worden...

Offline SuperSylvester

  • DEKSCHROBBER
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 1.645
  • Geslacht: Man
  • Woonplaats: Sittard-NL
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #5 Gepost op: augustus 12, 2017, 13:09:41 pm »
Een interessante techniek en tot nog toe perfect uitgelegd! Dat herinnert mij eraan dat ik toch een paar maanden bezig geweest ben met het maken
van de romp in hout, naja, iets groter schip op een iets grotere schaal (1/50) maar toch...

We gaan het nauwgezet volgen  :D
Don't only practice your art, but force your way into its secrets, for it and knowledge can raise men to the divine - Ludwig van Beethoven

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #6 Gepost op: augustus 12, 2017, 13:45:07 pm »
Wat leuk om te doen, ik ga er beslist en keer mee aan de gang. Alleen heb ik nu eerst nog een Ghanjah af te maken en daarna een maquette waarvan alles vanaf volgende week wordt opgestart.
Er is een perfecte handenarbeid leraar aan Ab verloren gegaan.
Constant

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #7 Gepost op: augustus 12, 2017, 17:00:55 pm »
Ergens op een achterflap ooit gelzen dat dat zijn eerste beroep was.

jan

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #8 Gepost op: augustus 13, 2017, 05:09:44 am »
Dank voor de belangstelling heren, we gaan ter verdere inspiratie snel verder:



De beplanking van het model bestaat uit plakplastic. Het is in de bouwmarkten te krijgen, kost een euro of vijf en dan heb je een rol die genoeg is voor wel tien schepen. Het merk is D-C-FIX en het wordt in Duitsland gemaakt. Allerhande patronen en motieven zijn verkrijgbaar, maar ik gebruik wit, met daarin gegroefd een houtpatroon. Je kunt ook een houtsoort uitkiezen die je aanstaat als je niet wilt verven, maar ik heb ze geprobeerd en het enige resultaat dat je ermee behaalt is dat het eruitziet als wat het is: plastic. En dat willen we niet.
We snijden een stuk af met een lengte die ruim voldoende is voor de vorm van het schip en snijden langs een ijzeren liniaal stroken van de breedte die je wilt, uiteraard met de houtnerf in de lengterichting. Op mijn schaal van 1 : 77 zijn die stroken meestal 4 mm., dat is 30 centimeter op schaal. Er valt weinig over de techniek van het opplakken te zeggen: het spul is zelfklevend en hoewel je eerst denkt dat het allemaal wel snel weer los zal laten, blijkt in de praktijk dat het steeds beter blijft plakken naarmate het langer op zijn plek zit. Verwarmen helpt ook, maar daarover straks meer.
Beplanking van platbodem schepen verloopt vaak parallel aan de kiel voor wat het vlak betreft, daarna wordt de kimplank eromheen getrokken en kan de ruimte tot het berghout worden gevuld met planken die parallel lopen tussen beide. Maar de hoeker is anders. Dit is een romp die van voor tot achter gewoon parallel beplankt kan worden, zo lang je er rekening mee houdt dat er bij de boeg een beetje moet worden verjongd en dat er achter misschien een stekertje in moet. Dat zijn allemaal zaken die je in de praktijk ondervindt en hoe vaker je het doet, hoe gemakkelijker het wordt.
Je begint uiteraard met het aanbrengen van een berghout. Dat kun je maken van grijsbord, waarover je straks een passende strook plastic plakt, je kunt ook meteen 1 mm dik polystyreen gebruiken. Dat kun je krijgen bij de modelbouwwinkel en ook online is het te bestellen.
Het meest kritieke van de hele bouw is het vaststellen waar precies dat berghout komt. Meten, tekenen en beoordelen, veranderen, aanpassen en uiteindelijk op de juiste plaats vastplakken. Daarna komen de plastic strookjes. Eerst het begin vastzetten op de steven, de plank langs de kiel of het berghout plakken, mooi de rondingen volgend, en het restant op de andere steven plakken. In de bochten moet je soms wat trekken om lubberen aan de onderkant te voorkomen, maar als het toch gebeurt dan heb je een fantastische remedie beschikbaar: vrouwliefs fohn. Hou hem een tijdje op zo’n lubberende strook en als hij lekker warm is aai je hem op z’n plaats. Weg is het lubberende stuk, alles sluit aan. Als alle plankjes zitten, haal je een scalpel door de hoeken bij de stevens en verwijder je het surplus. Dan moeten kiel en stevens nog beplakt en de klus is geklaard. Alles bij elkaar geen twee uur werk. Alleen nog even een roer uitsnijden op de juiste dikte, twee koperen stangetjes of spelden erin, beplakken met plastic en op zijn plaats brengen. Nog niet vastlijmen, het afwerken komt later wel.







Dit is misschien het juiste moment om iets verder in te gaan op de hoeker als schip. Het was een visser, die voornamelijk viste op schelvis en kabeljauw met de beug. Dat is een lange lijn (ongeveer 8 kilometer lang) die op de zeebodem werd neergelaten, met allemaal korte lijntjes eraan, waaraan haken met aas. Op ongeveer een kilometer van elkaar gaven drijvende lege vaatjes met een vlaggetje erop, de zogenaamde jonen, de plaats van de beug aan. Om de lijn strak recht uit te leggen moest het schip over een grote koersvastheid beschikken. Het moest bovendien hetzelfde traject terug kunnen varen, dus het moest ervoor ontworpen zijn scherp aan de wind te kunnen zeilen. Als we nu de romp van het model bekijken, dan zien we voor Nederlandse begrippen een enorm lange kiel en een fraai gesneden onderwaterschip. Dat helpt qua koersvastheid. De kiel van de 17de-eeuwse variant was korter, maar ook naar verhouding al behoorlijk lang.
Wat het zeilen aan de wind betreft, daar komen we op terug als we de tuigage gaan aanpakken.
In het ruim van de hoeker was een waterdicht compartiment dat via gaatjes in de beplanking in open verbinding met de zee stond, waardoor de vis vers bleef. Het was dus een bunschip.
De goede zeileigenschappen van de hoeker bleven niet onopgemerkt. Het schip werd buiten het visseizoen vaak ingezet als handelsvaartuig en zelfs de VOC heeft hoekers gebruikt in de vaart op Azië. Het was dus een veelzijdig schip. Speciaal voor Henk: De galjoot lijkt er qua vorm wel wat op, maar heeft een heel andere achtergrond, omdat het een handelsschip en geen bunschip was. De tuigage verschilde ook.
Het door Chapman getekende exemplaar is eigenlijk een jager, een schip dat de vangst van de vangboten naar de wal bracht, zodat er langer op zee gebleven kon worden. Daar kom ik later nog op terug.



Nu komt er een belangrijke handeling in dit bouwproces: het is absoluut noodzakelijk dat er een primer wordt gebruikt, anders pakt de verf niet. Ik merkte dat bij mijn eerste papieren modellen tot mijn grote schrik.  Als ik met een galjoen of een spiegel bezig was, hield ik het model tussen mijn dijen. En  opeens schemerde het witte plastic door de verf heen. Dat wil je niet. Tamya heeft een goede primer in een spuitbus. Niet te dik aanbrengen, want dan lopen de houtnerven dicht en dat is niet de bedoeling.
Vervolgens moet de waterlijn worden aangebracht. Het beste is het om dan eerst even een stander te maken. Ik gebruik daar passe-partoutpapier voor, een mooie compacte soort wit karton, dat zich mooi scherp laat snijden. Ik snij stroken die ik daarna ophoog met smallere stroken, waarna smalle strips erop worden geplakt om er de kiel tussen te klemmen. Dan nog aan weerszijden een klosje om het schip rechtop te houden, en klaar is kees. Eenvoudig, bescheiden en op geen enkele manier de aandacht trekkend.
Als het schip mooi rechtop staat, kun je de waterlijn trekken met een potlood op een klosje van de juiste hoogte. Ik heb voor dat doel een stangetje in een bodemplaatje gemonteerd, met een klem eraan, die enerzijds om de stang klemt en anderzijds om het potlood.
Nu kan er geschilderd worden. Ik gebruik Humbrol #63 voor het houtwerk boven de waterlijn en #28 voor onder water. Die eerste is een gele oker, de laatste is een vuil witte, bijna grijze kleur, precies wat het resultaat was van het mengsel van hars, vet en zwavel, waarmee die schepen werden behandeld om aangroei van wier en algen te voorkomen. Twee laagjes zijn voldoende en dan zetten we het model zeker drie a vier dagen weg, want de verf moet absoluut 100% droog zijn voordat we er hout van kunnen maken.







Maar dat beschrijf ik morgen.

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #9 Gepost op: augustus 13, 2017, 11:07:17 am »
Twee vragen:
Maak je die "planken" over de volle lengte van gelijke breedte, of zit daar een breedteverloop in (en zo ja, hoe bepaal je dan de vorm van die planken?
En: zet je de romp eerst nog in een primer, of gaat de humbrol regelrecht op de plakplastic?

Jan

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #10 Gepost op: augustus 13, 2017, 16:12:19 pm »
Niet alleen plaatjes kijken, Jan. Ik schrijf hierboven: Dit is een romp die van voor tot achter parallel beplankt kan worden zo lang je er rekening mee houdt dat er bij de boeg een beetje verjongd moet worden en dat er achter misschien een stekertje in moet.
En: het is absoluut noodzakelijk dat er een primer gebruikt wordt, anders pakt de verf niet.

Ab

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #11 Gepost op: augustus 13, 2017, 17:33:48 pm »
Sorry, te snel gelezen...... :oops: :oops:

Jan

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #12 Gepost op: augustus 15, 2017, 08:06:03 am »
Maakt niet uit, Jan. Hierbij nog meer leesvoer:

‘We zetten het model zeker drie a vier dagen weg’ schreef ik. Nou ja, neem dat maar met een korreltje zout. In werkelijkheid vind ik het veel te moeilijk zo lang niets aan het model te doen en er is werk zat, dus gaan we, zoals op de foto’s te zien, vrolijk door, zo lang we maar niet met verf aan de verf komen.
De vorm van het dek had ik al overgenomen van de twee stroken voor het dek die deel uitmaakten van het geraamte en de vorm van de binnenkant van de verschansing had ik ook bewaard van toen we die verdubbelden. Die vorm staat dus op papier. Ik gebruik voor dit werk 160 grams papier, dat verkrijgbaar is bij de kantoorboekhandel of de printshop. Het is stevig en werkt plezierig voor het maken van allerhande details. Omdat het papier enige dikte heeft, kun je gewoon over het dek heen plakken, zonder dat je iets aan de opengebleven sleuven van de spanten hoeft te doen. Haal er hoogstens een schuurpapiertje overheen om er zeker van te zijn dat er niets omhoog steekt wat een bobbel kan veroorzaken. Omdat de verf al enige dagen eerder op het papier is aangebracht is het wel zo droog dat je er met een fineliner deknaden op kunt tekenen. En ga nou niet vreselijk precies allemaal gelijke plankjes tekenen, liefst met de voegnaden in een metselwerk patroon. Zo zagen Nederlandse dekken er niet uit.  Begin met de schaarstokken links en rechts van het midden, en de lijfhouten parallel aan de verschansing en vul de tussenliggende stukken in met min of meer even brede dekplanken. Min of meer, want de Nederlandse scheepsbouwer gebruikte wat hij voor handen had en eenheidsplanken bestonden niet. Heel scherp hoeft het allemaal ook niet, dit zijn teernaden, en die waren niet erg netjes. Je kunt met stipjes voor de spijkers de plaats van de dekbalken aangeven en dan is het dek- meubilair aan de beurt.

Er is naast grijs- en houtboard nog een derde soort karton dat ik veel gebruik en dat kost niks: dun karton van ongeveer een halve millimeter vind je in grote hoeveelheden in verpakkingen van etenswaren. Pizzadozen zijn bovendien van voldoende afmetingen, dus ga je vooral flink te buiten aan pizza’s. ☺
Het is eigenlijk allemaal heel basic. Chapman geeft precies aan waar de verschillende luiken zitten en hoe lang, breed en hoog ze moeten worden. Met papier maak je dat in no time.  Een kartonnen vierkantje met een lijstje eromheen. Het werkt prettig wat materiaal van te voren te kleuren, zodat je na het monteren van de onderdelen alleen nog eventuele witte randjes hoeft weg te stippen.




Pompen maak je van een rolletje papier, de gekstok en de beugel waarin die draait van karton en papier, de pompstang van een draadje koperdraad. Na het schilderen nog even een paar zwarte biesjes geknipt uit silhouetpapier (dat door en door zwart is, niet alleen maar eenzijdig zwart gedrukt) er omheen en de pomp kan op zijn plaats geplakt.




Het braadspil is ook een rolletje, met daaromheen een iets smallere strook die op korte afstanden van elkaar is geritst. Dat doe je met je schaar of met een ander niet al te scherp werktuigje, de bedoeling van ritsen is niet in het papier te snijden, maar toch een lijn in het papier te drukken, waarlangs het gemakkelijk vouwt met een scherpe hoek. Even schilderen en als het droog is met Oostindische inkt de vierkante gaten voor de spilbomen erop tekenen. Wie heel nauwkeurig wil werken kan de driehoekige kleine openingetjes tussen het rolletje en het buitenste papier vullen met witte houtlijm, maar nodig is het niet.



De bovenkant van de verschansing maken we weer van karton of plastic, de spuigaten zijn kleine vierkantjes karton waarin voor het uitsnijden een rond gaatje is geponst. Als je eerst het vierkantje snijdt en daarna het gaatje ponst heb je een grote kans dat het karton scheurt. Ook het raampje van de kajuit is een stukje papier waarop een lijstje van karton is geplakt en het geheel is aangebracht op een vlak bedje van vulstukjes tussen berghout en biesje.




Tussen het biesje en het potdeksel geven we het model een bescheiden kleurtje, rood (niet te fel rood, #153 van Humbrol is goed) dat zich voortzet in een Nederlandse driekleur als versiering op de stevens.

Ook kunnen we de scharnieren van het roer aanbrengen. Daarvoor nemen we weer een strookje silhouetpapier, snijden dat aan weerszijden in, vouwen de ene helft naar voren en de andere naar achteren, lijmen de bovenste aan het roer en als alles droog is kun je het roer weer op zijn plaats brengen en de onderste strookjes (de veren) op de romp plakken. Een beetje witte verf voor de delen onder de waterlijn maakt het geheel af.





Chapman verwent ons ook met de rondhouten, die hij op zijn tekening afbeeldt. Hoe het tuig er gaat uitzien, zien we op een andere afbeelding in zijn boek, Plate LXII.  Dus ook het rondhout kunnen we al vast maken. Ik gebruik een zachte houtsoort zonder al te veel nerf, bijvoorbeeld abachi, die ik eerst op maat zaag met de op mijn Unimat gemonteerde tafelcirkelzaag. Voor de echt dunne rondhouten zoals raas gebruik ik bamboe, satéstokjes dus, die zich gemakkelijk laten splijten en ze door een trekplaat met gaatjes van aflopende diameter te trekken op de juiste dikte laten brengen. Een Stanleyschaafje en een vijl doen de rest van het werk, wat donkerbruine verf, waarover straks meer, en een beetje matte vernis met Asfalt verf uit een tube van Rembrandt (# 414) geven de goede kleuren. Ik gebruik liever geen zwart, want dat vind ik te hard. Donkerbruin is optisch bijna zwart en geeft toch een meer teerachtig effect.

En dan is eindelijk na een halve week wachten het grote moment aangebroken om van een okergele romp een houten romp te maken. We gebruiken Van Dijckbruin uit een tube van Rembrandt #403.
Neem een stevige kwast en tamponeer de verf over het oker van de romp. Ik zeg met opzet tamponeer, want het is geen verven wat je doet, je borstelt eerder de verf in alle hoeken en gaten, ook in de groefjes van het plakplastic. Meteen daarna neem je een zachte doek (vooral geen celstof tissues, want die zijn veel te hard en schuren het oker onderlaagje stuk) en je veegt met stevige druk het bruin weer weg. Dat laat niet alleen een andere tint op het oker achter, er blijft in de groefjes van het plastic voldoende verf achter om een houteffect te bewerkstelligen.
Als het per ongeluk een beetje uitsmeert over het wit van het onderwaterschip is dat niet erg, met een beetje terpentijn aan een doekje veeg je dat zo weer schoon. Je kunt tenslotte met een bijna droge kwast met een restje donkerbruin nog wat verwering aanbrengen, bijvoorbeeld onder de spuigaten, kluisgaten en onder de rusten.






Morgen gaan we het scheepje tuigen.

Offline JanV

  • Officier
  • ****
  • Berichten: 1.590
  • Geslacht: Man
  • Roosendaal
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #13 Gepost op: augustus 15, 2017, 15:19:37 pm »
Interessant om deze bouwtechniek te volgen. ik volg op afstand en sla het nodige op voor later gebruik zodra ik de modelbouw weer kan oppakken.
Jan
Gereed: Statenjacht, Aida (Plastic) Dwarsdoorsnede HMS Victory
In aanbouw: Vasa (Wasa) Corel, Gorch Fock (plastic) Golden Yacht (in fles)

Alle schepen zijn onzinkbaar, tot ze zinken (uitspraak uit film Michiel de Ruijter)

Offline Beagle

  • Administrator
  • admiraal
  • ******
  • Berichten: 5.546
  • Geslacht: Man
  • Antwerpen
Re: We maken een hoeker naar Chapman
« Reactie #14 Gepost op: augustus 15, 2017, 16:21:50 pm »
ik heb er even een sticky van gemaakt.  :lol:

Zo blijft het bovenaan staan.
Dit is wel een tutorial van de bovenste plank. :aplaus: :banana:
Ship modelling is not a hobby, it has become a way of live. © Brian King.
Als je ouder wordt, wordt alles slechter, behalve het vergeten, dat wordt steeds beter ...
Geen kennis zonder kunde, Geen kunde zonder Kennis. © Ab Hoving

Grtz Erik