Auteur Topic: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken. ---> Voltooid  (gelezen 17308 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #30 Gepost op: mei 06, 2015, 15:58:02 pm »
Dat lijkt me toch wel mooi: alle onderdeeltjes weer aan elkaar zetten, na zoveel eeuwen.
De voorsteven is helemaal blank, dus reconstructie. Als alle delen zo verbogen zijn, weet je dan zeker dat de vorm van die steven goed is?

Jan

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #31 Gepost op: mei 06, 2015, 17:21:56 pm »
Het voorsteven onderdeel is goed bewaard gebleven en een deel van de bakboord geerde zat nog in de gleuf waarin hij thuis hoorde. Wat vervormd kan zijn  zijn juist de onderdelen die ooit al eens een  bocht  werden gezaagd of gekapt dus de Knieën. Die knieën werden wel gemaakt uit hout dat al die vorm had maar door het aanzetten van de bodem en de huidgangen werd er nogal geforceerd mee omgegaan, er werd in geboord en er werden ijzeren nagels in getimmerd. Bij een groot schip maakte dat niet veel uit, dat was allemaal zwaar uitgevoerd maar de knieën in dit schip waren vrij dun en dus al bij het in elkaar zetten vervormbaar. Bovendien waren ze bovenaan niet verbonden (op een enkele na waarover een plecht werd gemaakt). Als er dan ook nog eens tonnen zand overheen komen en de ondergrond vervormt, en dus het schip ook, dan is het niet zo gek dat er vormveranderingen optreden. Overigens krijg ik tot nu toe niet zo erg de indruk dat dit schip solide was gebouwd. De stad had een drijvende bak nodig voor werkzaamheden binnen de grachten en vervoer van materiaal.
Constant

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #32 Gepost op: mei 07, 2015, 08:52:12 am »
Een vraag.
In de voorsteven van het schip zit op een hoogte van ongeveer 30 cm, gemeten vanaf de onderkant van de vloer, een rond gat. Groot genoeg om er een stevig touw doorheen te halen. Zie de schets. Aan de achterkant buigt de vloer omhoog en eindigt op ongeveer 30 cm boven de onderkant van de vloer. Hoe de achtersteven er uit ziet is mij (nog) onbekend. Daar moeten we met de archeologen nog heel goed naar kijken aan de hand van de restanten. Waarvoor diende dat gat en waarom is de achterkant omhoog gebogen. Het enige wat ik mij kan voorstellen is dat het hielp bij het overtomen. Niet op de bekende manier met twee grote tredraderen, want een schip moest onder de windas doorgetrokken worden. Maar met behulp van mankracht (of een paard). Dan is het handig dat het aangrijpingspunt heel laag zat. Ik denk dat de omhooggebogen achterkant dan hielp om het schip weer vanaf de helling in het water te krijgen. Als die bocht er niet in zat zou de achterste scherpe punt enorm belast worden op het laatste stukje helling. Zo te zien begint de achtersteven daar boven de waterlijn. Ik ken dit verschijnsel alleen bij de Aalsmeerse praam, zonder dat daar overigens uitleg bij gegeven wordt. Ik ruil mijn mening graag in voor een betere!
Constant


Offline Beagle

  • Administrator
  • admiraal
  • ******
  • Berichten: 5.546
  • Geslacht: Man
  • Antwerpen
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #33 Gepost op: mei 07, 2015, 16:21:15 pm »
als ik denk aan de info die je op de jachtwerf van duivendijk in Tholen kan vinden.







misschien was dat gat daarvoor om de sloep op de helling te trekken ipv. die sleepblok.
kwam er misschien een touw door jouw gat naar het oog van de katrol die vast op de slede zit.
Ship modelling is not a hobby, it has become a way of live. © Brian King.
Als je ouder wordt, wordt alles slechter, behalve het vergeten, dat wordt steeds beter ...
Geen kennis zonder kunde, Geen kunde zonder Kennis. © Ab Hoving

Grtz Erik

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #34 Gepost op: mei 08, 2015, 08:10:51 am »
Dank voor de foto's Erik, Wat jij laat zien is een werf. Hij zal heus wel eens op een werf gelegen hebben voor onderhoud en daar kan dat gat ook handig zijn geweest.  Ik denk dat de mogelijkheid om de Zutphenaar te trekken veel meer te maken heeft met overtomen van de ene stadsgracht naar de andere. Zutphen had in die tijd een complex van diverse vestinggrachten die alleen via duikers en sluizen met elkaar in verbinding stonden. Aangezien het een onderhoudsvaartuig is, wat ook deels in de archieven is teruggevonden, moest hij overal kunnen komen. Dus ergens tussen die grachten zullen iets van houten hellingen zijn geweest om het schip over dijkjes dmv rollen of iets dergelijks te kunnen verplaatsen. Graag zou ik weten of zo'n gat in de voorsteven vaker voorkwam.
Constant

Offline amazone

  • Speedy
  • SCHEEPSBOUWMEESTER
  • Kapitein
  • ****
  • Berichten: 4.961
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #35 Gepost op: mei 10, 2015, 17:05:55 pm »
het gat dient inderdaad voor het overtomen ook witsen beschrijft dit zelfs voor een pinas . er stond dan ook een hoop volk in het schip die zich naar achter in het schip gingen begeven als het schip over de heft getrokken was zodat het zachtjes aan er over getrokken kon worden zonder het te krenken.
denk dat de meeste schepen van die tijd dit gat hadden.

dacht dat het slepen op de werf met een slede ging en dat het touw aan de slede gemaakt werd maar dat weet ik niet 100% dus het zou kunnen dat het gat ook hiervoor zou kunnen dienen zeker bij kleinere schepen
the end-product is not the model, but the knowledge of the building process itself

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #36 Gepost op: mei 10, 2015, 17:55:13 pm »
Dank je wel Amazone! Fijn te weten dat dit tot de normale dingen behoorde tijdens het overtomen.
Constant

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #37 Gepost op: mei 11, 2015, 19:58:08 pm »
Na vele uren passen en meten en een tig aantal kartonnen stroken opnieuw te hebben gemaakt gaat de Zutphenaar eindelijk vorm krijgen en is het schip niet langer een mysterie in de grond. Het lijkt op de foto allemaal vrij simpel maar dat was het niet. Van de stukjes huidgang en de weinige overgebleven knieën kon ik uiteindelijk na veel proberen iets maken wat erg goed klopte. De hele werkplaats ligt inmiddels onder de stroken karton en snippers. Maar ik denk dat het schip er echt zo heeft uitgezien. Ik ben er nog lang niet. Nu ga ik de ontbrekende knieën in eiken pas maken tegen de kartonnen huid. Als die dan allemaal staan breek ik de huid weer af en maak met behulp van deze mallen de huidgangen en geerden. In MDF staan nu de teruggevonden knieën van het achterschip. Met name de laatste twee zijn sterk verbogen.
Constant

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #38 Gepost op: mei 11, 2015, 20:26:26 pm »
Nog even het achterschip. De geerden hebben hier een andere vorm dan in het voorschip. Dat komt ondermeer doordat de bodem onder de achtersteven omhoog loopt. Van de vorm van de achtersteven weten we niets. We weten door een afdruk in de bodem dat er een achtersteven was maar of die gebogen of recht was zullen we nooit weten. Ik koos voor recht. Als ik de bouwer was dan zou ik dat doen om nog de mogelijkheid voor een later aan te brengen roer open te houden. Vlak voor de achtersteven houdt de bovenste huidgang op. Dat bleek ook uit de opgraving. De twee bovenste gangen vormen eigenlijk één geheel. Doordat het schip zo lang is moesten er lassen in de gangen zitten en door die te laten verspringen zijn dan twee gangen wel zo handig. De plaatsen van een paar lassen zijn bekend. Aan de buitenzijde zit op de bovenste gang een verdubbeling, over de volledige lengte, iets breder dan de binnenste gang (zie de stippellijn). Bij de verlaging loopt die verdubbeling als een smalle plank door naar de steven.
Constant

Offline stanley

  • Special Guest
  • Vol matroos
  • ****
  • Berichten: 242
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #39 Gepost op: mei 12, 2015, 06:55:20 am »
Mooi werk Constant. Respect.
Ab

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #40 Gepost op: mei 12, 2015, 10:27:02 am »

Even een vraag aan Amazone. Op 10 mei vermelde je in een posting dat je bij Witsen iets had gevonden over overtomen. Ik heb daar gezocht maar ik heb, denk ik,  het juiste woord niet. Bij overtomen staat niets vermeld.
Hoe vind ik jou mededeling?

Constant

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #41 Gepost op: mei 12, 2015, 10:55:46 am »
Hallo Constant,

Alleen maar vragen :)
Als de achtersteven niet gevonden is, hoe weet je dan dat er niet al een roer geweest is? Of anders gezegd: waarom heeft je reconstructie geen roer?
Je laat de bovenste gang nu ophouden net voor die laatste knie. Maar die knie steekt boven de andere plank uit. Moet die bovenste gang dan niet iets verder doorlopen naar achteren?

Je noemde dit schip een paar positings eerder een drijvende bak. Toch heeft hij als je het zo ziet best wel een mooi model voor een bak.

Jan

Offline pauwels

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 576
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #42 Gepost op: mei 12, 2015, 11:19:23 am »
Even een vraag aan Amazone. Op 10 mei vermelde je in een posting dat je bij Witsen iets had gevonden over overtomen. Ik heb daar gezocht maar ik heb, denk ik,  het juiste woord niet. Bij overtomen staat niets vermeld.
Hoe vind ik jou mededeling?

Constant

   Misschien zoek je dit artikel van Witsen?

http://books.google.nl/books?id=XfA3AQAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=witsen+1690&hl=nl&sa=X&ei=koSIUuj-HIOt0QWU4ICYDA&ved=0CDYQuwUwAA#v=onepage&q&f=false

Zoekterm ‘’Sardam’’.
Bladzijde 172.

Zaandam

Als de Scheepen tot Sardam over den dyk zullen werden gehaalt, werdt de dyk,
die wederzydts schuins op gaat, wel styf geplaveit, en vet gesmeert: in de steven
werden twee touwen op onderscheidene plaatzen vast gemaakt, en ook twee in de
kiel;
dan werden de Scheepen, door verscheidene wind-werk-tuigen, of spillen,
welke vast gezet worden, zynde aan ieder spil twee bloks, en in elken blok drie
schyven, van twintigh of dertigh man gewonden. Zoo men vreest dat het te rugh
mogt loopen, gordt men het Schip van achteren met touwen, die van mannen vast
gehouden werden. Van binnen werden de Scheepen gestut en gespalkt, van 't
zaathout af tegen de knies aan, zoo dat men ter naauwer noodt een bal door de
zelve zoude konnen werpen. Men moet goede acht geven dat de touwen, die om
de yzere pennen leggen, welke door de kiel of steven steken, wel dicht tegen de
kiel of steven aan komen, op dat de zelve te gelyk trekken; want zonder dat zoude
men ongemak van quetzen eeniger Scheeps-leden te wachten hebben. By zeer
droogh weêr is 't niet dienstigh Scheepen over deezen dyk te winden, om dat die
dan te stevigh en te styf is; doch by zulk een geval dient d'Overtoom eenige dagen
van te vooren wel vet gesmeert te zyn. Het is best dat de Scheepen van binnen
dwars, en niet recht op, werden gespalkt. Het overwinden dient langzaam te
geschieden, en men moet in 't begin niet schielyk met opwinden zyn; maar als het

Nicolaas Witsen, Aaloude en hedendaagsche scheeps-bouw en bestier

Schip op 't hoogste is, en aan 't dalen komt, hoe gezwinder dan gewonden werdt
hoe beter, om dat het zelve, dus staande, zeer licht een zware krak kan krygen. De
zoldering, daar het Schip over loopt, moet wel geschraapt en gladt zyn. Op dat het
Schip te eerder op den drempel van de dyk zette, wert het van mannen, die daar
over dwars in loopen, heen en weder gehobbelt.


De gedenk-schriften melden, dat men eertydts by Venetien Scheepen over landt
haalde, zes duizent passen verre, tot in het meir Benacus, daar drie maanden tydt

toe gespilt wiert. Deeze zaak staat in 't breede+verhaalt by Justinianus, in zyn boek

van de daden der Venetianen, en by Cauriolo,+in zyn boek, Historie Bresciane
genaamt. De werk-meester en vinder van dit over landt voeren der Scheepen is
geweest zekeren Sorbolus, een Griek, uit Candie geboortigh. Met dubbele en
twee dubbele jokken ossen wierden deeze Vaar-tuigen

Nicolaas Witsen, Aaloude en hedendaagsche scheeps-bouw en bestier
173

de vliet op, tot aan het dorp Mauro, getoogen. De zaak is te meer verwonderens
waerdigh, om dat op de wegh, daar deeze Scheepen over wierden getrokken, een
bergh van ongemeene hoogte en ongelykheit lagh; welke ongelykheit vereffent
wierdt: gelyk noch heden tekenen daar van te zien zyn. Als de Scheepen op des
berghs toppen stonden, liet de Meester, met zware zeelen en touwen, de zelve
langzaam van de steilte na beneden dalen, die zonder de grootste voorzightigheit
overhoop gevallen zouden hebben. Aan de haven Torbole zette hy de Scheepen
in 't meir, alwaar de zelve, van de moeijelyke wegh ontreddert, verstelt wierden. Het
getal deezer Scheepen was, volgens den eersten Schryver, twee Galeyen, vier
Fregats, en vyf-en-twintigh lichte Vaar-tuigen; doch de tweede Schryver zegt dat'er
vyf Galeyen waren. De reden, waar om dit geschagh, ziet by hun in 't breede. De
zaak viel voor omtrent den Jare 1575.
Lyzander van Macedonien wist mede zyn Vloot, des noodt, op rollen te zetten,
en over landt in een ander haven te voeren.
Alexander de Groote besloot, volgens het verhaal van Strabo, het gewest van
Arabie te bemaghtigen; ten dien einde hadde hy allerley krygsbehoeften, en ook
havenen, doen vervaerdigen: hy deede ook Vaartuigen, ten deele in Fenicie, en ten
deele op het eilandt Cyprus, bouwen, van welke zommige gesloopt, en zomige met
nagels t'zamen gelascht waren; deeze wierden te lande, eene streek van zeven
stadien, na de stadt Thapsacum, op den Euphrates gelegen, gevoert, en daar na,
langs de zelve stroom, na Babylon afgebraght. Hy hadde ook eenige Scheepen,
van cypresboomen hout, in Babylon doen bouwen.
Julius Caesar deede Scheepen bouwen, welkers kielen van licht hout gemaakt
+Caesar de Bello civili.
waren, en het overige van gevlochte boomtakken,+met leder overdekt: deeze deed
hy op karren zetten, en twee-en-twintigh duizent schreden verre over landt voeren.
+Plutar. in vita Anton.
+Cleopatra was van zin, na de nederlaagh van Antonius, een geheele
Scheeps-vloot uit Egypten tot in het Roode meir over landt te voeren, om met
hare schatten de Romeinen te ontvlughten, en zich elders neer te zetten; dat zy
ook zoude in 't werk gestelt hebben, 't en ware d'Arabiers de zelve op 't landt niet
hadden verbrandt.
Trajanus ruste een vloot Scheepen toe, om zyne overwinningen te vervolgen, en
deed de Scheepen die hy in Mesopotamie, in de stadt Nisibis, hadde doen maken,
op wagenen laden, en bragtze over landt tot aan den Euphrat, daar hy over wilde.

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #43 Gepost op: mei 12, 2015, 11:45:24 am »
 Dat is denk het bedoelde artikel. Bedankt Pauwels.
Constant

Offline tartane

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 577
  • Geslacht: Man
Re: De Zutphenaar 1 : 20, skratchbouw, eiken.
« Reactie #44 Gepost op: mei 12, 2015, 11:56:34 am »
Jan vroeg waarom er geen roer wordt gemaakt. We zullen nooit weten of er een roer aanwezig was. Maar we weten van dergelijke schepen dat er vaak ook geen roer was. Ze werden geboomd, met zeilde er niet mee, dus veel snelheid om goed naar een roer te luisteren werd er niet ontwikkeld. Iets anders is dat de voor- en achtersteven erg dik waren, ongeveer 15 cm.(van de achtersteven is een afdruk te zien op de plek waar hij stond) Een roer voor een dergelijk kleine boot zou nooit zo dik worden, en er was toch wel een zekere overgang van de steven naar het roer. We laten hem dus gewoon weg, en laten de discussie daarover gewoon voortbestaan.
De achterste knie steekt boven het boord uit. Dat zou een aanwijzing kunnen zijn dat er een losse plank op het boord werd gezet die bevestigd werd aan de uitstekende knie. Voor het inladen van bijvoorbeeld koeien zou een los boord behulpzaam zijn. Het achterschip had waarschijnlijk ook een plecht, daar zijn een paar aanwijzingen voor, maar lager dan de voorplecht. Die achterplecht ga ik wel maken, maar ik weet nog niet precies hoe. Dat zoeken we nog uit. Hij heeft best wel een aardig model, maar ja....het blijft toch een bak denk ik.
Constant