Auteur Topic: Prins Willem, Corel 1:100 (amateur)  (gelezen 46910 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Prins Willem, Corel 1:100 (amateur)
« Gepost op: december 31, 2013, 13:45:33 pm »
Tja, had ik eens wat gebouwd, had ik geen verslag meer om in te schrijven.
Had ik maar niet moeten zeggen dat ik in het vervolg alleen nog maar op MSW zou posten, dan had de admin het vorige verslag wellicht laten staan....

Ik zal eens kijken of ik nog wat bij elkaar gevonden krijg uit mijn eigen archief :)

Wordt vervolgd,

Jan

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #1 Gepost op: december 31, 2013, 13:47:55 pm »
Bericht door: amateur op mei 24, 2010, 20:14:24 pm

Een bouwverslag mag dit niet meer heten, ik ben al een jaartje of wat (sinds december 2000, om precies te zijn) bezig met de Prins Willem van Corel (ter verdediging: het werk heeft een jaartje of twee stil gelegen tussentijds)



Inmiddels ben ik aanbeland bij de tuigage. Beagle schreef ergens: je bent na een dagje werken zo een eind verder, maar zo snel ben ik dus niet. Na een stuk of wat knoopjes heb ik het wel weer gehad, dus verwacht geen snelle ontwikkelingen  :wink:

 Ik kom ook voortdurend dingen tegen waarvan ik denk dat ik ze in een eerder stadium op had moeten lossen: zoals deze: de sjorringen van de boegspriet horen een veel kleinere touwdiameter te hebben dat Corel ze geeft: dus gaten te groot, dus gaten vullen.



Ik vond de marsen van Corel ook niet mooi, dus die heb ik ook maar aangepast:


 En mijn knoopwerk van vandaag:


 Nou ja, om eerlijk te zijn: het werk van gisteren. Vandaag stond het schip met de boeg de andere kant op, en deed ik dus de bakboordzijde. Ik wordt er een beetje ongeduldig van: het aantal knoopjes en touwtjes is onnoemelijk groot, en de touwtjes tamelijk klein (dun): per blok worden er drie bindsels om de wanttouwen gezet: een vertikaal in de kruising, en twee horzontaal daar boven en dat doe ik met een dun soort machinegaren (Gutermann, omdat die de  passende kleur hadden. Beetje dikker zou lekkerder werken, maar dit is eigenlijk al te dik). Even voor de schaal: de jufferblokken zijn 3mm in doorsnee, de wanttouwen 0.5 mm, en de lanyards (oeps, hoe heten die dingen in het nederlands ook al weer....) 0.25 mm. Ik ben voorlopig dus nog niet klaar.

De kwaliteit van het touw (Amati) valt me een beetje tegen: de 0.5 mm versie pluist enorm. Niet zo van de rol, maar wel na kleuren (beits op waterbasis). Mijn was krijgt die pluizen wel even glad, maar nadat de terpentijn er helemaal uit verdampt is, begint het pluizen toch weer opnieuw.
Misschien andere was gaan gebuiken  :-\  (of geen macro-foto's meer laten zien :wink:)

Volgend weekeinde misschien weer een paar wanttouwen  :azn:
 Jan

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #2 Gepost op: december 31, 2013, 13:49:57 pm »
(reacties heb ik niet meer, dus ik kan alleen mijn eigen spul terugplakken :)

Citaat
PS Je wanttouwen, hun dikte , lijkt mij zo dun ....... wat is de schaal van je schip.?
 Volgens Van Ijk:
 Grote want  is touw van  8" omtrek.
 Fokkewant  is touw van  7"  omtrek
 Besaanwant is touw van  5" Omtrek

 Het taliewant - de spantouwtjes zijn 3 " omtrek
 en  het puttingwant is touw van  2" omtrek


 Ja, en toch kom ik op deze diktes uit. Ik beroep me daarbij op Andersson (the rigging of ships): Hij stelt dat de grote stag 1/6 van de mastdikte is, het fokkewant 2/5 van de stagdikte, en het grootwant 1/2 van de stagdikte. Ik zit met 0.8 en 1.0 resp daar dus nog boven.

Overigens: als ik de maatvoering van Hoving tav Jacht Heemskerk opschaal (106 vs 160 voet) kom ik ook globaal op deze diktes uit. Dik wijkt ook niet heel veel af van deze diktes (ja ik weet iedereen schrijft alles van elkaar over), en ook de verstaging van de Batavia komt in deze buurt uit. (op onderdelen zelfs nog een stukje minder zwaar uitgevoerd):


Citaat van: bataviawerf (kenniscentrum, verstaging)

De verschillende bronnen lijken dus wat betreft het grote want redelijk met elkaar in overeenstemming. Een dikte van 7,5 duim, wat overeenkomt met een diameter van 60 mm, lijkt voor de Batavia een goede keuze. Wat de grote stag betreft liggen de waarden tussen I5 en 18 duim. Gekozen is uiteindelijk voor een dikte van 17 duim of 144 mm. We willen nog opmerken dat diktes in duimen altijd omtrekmaten zijn; diktes in cm en mm zijn diametermaten. In de 17de eeuw waren alleen de eerste in gebruik, tegenwoordig vooral de laatste. Een vuistregel, die ook gehanteerd wordt door de tuigmeester van de Batavia, zegt dat 1 duim omtrek gelijk staat met 8 mm diameter. Deze waarden lijken ook heel redelijk bij vergelijking met een lijstje met gegevens over touwwerk in her pakhuis te Batavia op 9-10-1628. Daar waren o.a. in voorraad : 10 stagen van 12 tot 18 duim en 100 stuks staande want van 5 tot 7 duim. Omdat de Batavia één van de grotere schepen uit die periode was zal het grootste daar op voorkomende want ongeveer overeen moeten komen met her dikste touwwerk van dat soort dat in Indië in reserve was.


Maar je hebt gelijk het lijkt allemaal wat aan de dunne kant ten opzichte van Van IJk. (Maar die volg ik alleen maar als het zo uitkomt, net zoals sommige anderen op dit forum :wink: ) Een en ander oogt overigens niet verkeerd op het model (net zoals het ook niet verkeerd oogt op het model dat Ketting maakte, uitgaande van de door hem gegeven maatvoering).

Jan



Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #3 Gepost op: december 31, 2013, 13:51:55 pm »
 Nog een keer naar aanleiding van de diameter van het touwwerk:
 8" is ongeveer 8*2.5cm = 20 cm omtrek. Dat komt overeen met een diameter van 20/3.1415 = 6.4 cm. Op een schaal van 1:100 is dat dus 0.6 mm. Dus zit ik met een grootwant van 1.0 mm behoorlijk aan de zware kant, ook vergeleken met Van IJk.
 (Corel gelooft het zelf ook niet, en gebruikt voor het grootwant 1.2 mm (en levert iets mee dat zelfs dikker is dan dat)

 Jan

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #4 Gepost op: december 31, 2013, 13:52:42 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op juni 02, 2010, 11:49:49 am

Kleine update: de "strop" voor de grote stag. Was nog een heel gedoe om hem zo te krijgen.
 Het hekje boven op het schot moest een klein beetje geopereerd worden om de stag er op deze manier door heen te krijgen. (Nergens op de tekening kon ik vinden of Corel hem er overheen, of er onder door wil hebben.)

 En het kleden van dat ding ging ook niet helemaal zonder probleempjes. Min oude speelgoedvoorraad kwam daarbij wonderwel van pas  :smiley::



 Terzijde: Prins Willem doet het zonder schegknie. De stag zit dus gewoon onder de boegspriet door. Dat is 'tegen de regels van Nicolaes en Cornelis', maar wel in overeenstemming met het originele model zoals Herman (Ketting) het laat zien. :huh:

 Jan


Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #5 Gepost op: december 31, 2013, 13:53:37 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: beagle op juni 03, 2010, 08:53:02 am

mooi opgelost .

 en ....  een van de weinige modelschepen die ik al gezien heb die hun stagen met "serving" hebben afgewerkt.   Goed gedaan
  Jan vertel me eens waarom je wel de stagen met " serving" afwerkt , maar dat  de hoofdtouwen van het zijwant niet hebt voorzien van serving....


 als je het met het ene soort  touw doet, moet het ook met het andere !!!


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op juni 03, 2010, 09:10:01 am

Erik, je bent voorspelbaar aan het worden: Die vraag zag ik aankomen. :green
 Ik heb er zelf ook heel lang over gedacht om het inderdaad wel te doen.
 Uiteindelijk heb ik besloten om de serving alleen bij de stagen toe te passen.
 De belangrijkste reden daarvoor is dat de maatvoering van de masttoppen niet helemaal op orde is, waardoor er relatief weinig ruimte is om de stagen tussen de mast door de krijgen. (ook de doorvoer door de marsen is een beetje krap bemeten).
 Serving op de stagen zou inderdaad heel mooi geweest zijn, maar het zou de dikte van de wantstagen zover vergroot hebben dat eea niet meer netjes zou passen. Heb er dus na lang aarzelen van afgezien.
 (Ben overigens wel weer begonnen te twijfelen toen ik zag dat het bij de stag wel heel wat uitmaakt in het aanzien van eea....)

 Wat betreft je opmerking: als je met het ene doet, moet je ook met het andere: als je op de batavia kijkt, zul je zien dat ze vrijwel alles, maar dan ook alles een extra laagje gegeven hebben: stagen, wanten (allemaal, en over de volle lengte), stroppen voor de blokken, oogsplitsen, zeg maar: alles.
 Dat ga ik op 1:100 toch niet voor elkaar boksen. Dus beperking tot stagen (en dan niet eens over de volle lengte, maar alleen het bovendeel om de mast, tot ongeveer net voorbij waar de muis zit.

 Jan

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #6 Gepost op: december 31, 2013, 13:54:28 pm »
Citaat van: SuperSylvester op juni 04, 2010, 14:49:09 pm


Leuk tooltje heb je daar gebouwd, heb je toevallig geen filmpje van de werking?

 Mooi gedaan.

 Jack


 Nee, ik vind mezelf al een hele pief dat ik een digitaal fototoestel heb en dat ik de foto's geupload krijg :wink:
 Maar de werking is vrij simpel: het motortje staat in een heel lage versnelling, waardoor het asje van de motor (en het tegenoverliggende asje in een vrij laag tempo in dezelfde richting draaien.
 Het te kleden touw wordt vastgezet op het asje (ik gebruikte gewoon een knijpertje)
 het garen wordt met een knoopje op het touw vastgemaakt
 motortje wordt gestart, en het garen wordt met de hand geleid zodat het mooi sluitend om het touw komt te liggen.
 aan het eind wordt het garen met een knoopje vastgezet (en het eindje heb ik teruggestioken onder het garen om te voorkomen dat het knoopje los zou raken.

 Machientje is alleen geschikt voor korte eindjes (want anders past het touw niet meer tussen de 'centers' ). Bij langere eindjes wordt ook de spanning een probleempje: de knijpertjes knijpen niet niet hard genoeg om het touw echt op een nette spanning te houden.

 Laat maar zeggen: een beta-versie.
 verbeterpunten: met knijpertjes ligt het touw net niet precies op de hartlijn van de as
 touw blijft niet netjes op spanning
 langere einden zijn niet echt makkelijk te realiseren.

 Maar: ik gebruik het toch alleen maar voor de twee grote stagen, dus voor mij zou dit wel eens de definiteive versie kunnen blijven  :wink:


 Jan


Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #7 Gepost op: december 31, 2013, 13:55:03 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op augustus 18, 2010, 11:21:39 am

In de tijd dat ik eenknoopje leg, bouwt dirk een heel schip, maar goed....
 Om te laten zien dat ik ook nog wel eens wat doe een paar fotootjes van mijn gebrek aan voortgang.

 Allereerst de muis op de fokkestag:

 Beetje lastig om je de maat voor te stellen mnisschien: geweven met een 0.25 mm draad, totale lengte ca 8mm.

 Die is dus bedoeld om de stag mee vast te zetten aan de bovenzijde:



 De onderzijde wordt op spanning gezet met een paar flinke blokken:
 

 En ja, het feit dat de stag er o[p zit, betekent ook dat alle wantstagen er op staan (maar daar had ik even geen fraai fotootje van. Op deze foto zie je alleen de 'drukte' om de masttop heen.


 En voordat er iemand roept dat de stengereep dubbel uitgevoerd moet worden: ja dat weet ik, maar daar was echt geen ruimte voor: ik vond het al heel wat dat ik een enkele reep van het ezelshoofd door de steng heen kreeg en weer omhoog. Corels maatvoering is niet echt ingesteld op een nederlandse manier van tuigen  :sad:

 En nu dus hetzelfde spelletje (in hetzelfde tempo) voor de grote mast.

 Jan


Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #8 Gepost op: december 31, 2013, 13:56:09 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: beagle op augustus 18, 2010, 23:02:05 pm

ik heb eens even een info vraagje.
 Jan jij schreef : " Beetje lastig om je de maat voor te stellen misschien: geweven met een 0.25 mm draad, "

 nu ben ik al lang aan het zoeken maar het kleinste garen dat ik kan vinden is een n° 100  en dat is een diameter van 0,6 mm.
 dus ik stel mij twee vragen.
 1) welk garen nummer heb jij gevonden of gebruikt, voor die  0,25 mm. .
 2) hoe meet jij dat je garen 0,25 mm. diameter is?


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: luc op augustus 19, 2010, 00:06:40 am

ik vermoed polyester naaigaren van 0.25mm . en op 0.25mm zie je toch niet of het links of rechts gedraaid is.


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op augustus 19, 2010, 09:31:26 am

Luc zit er heel dichty bij:
 Ik gebruik de standaarddiktes polyester (?) draad van Amati: 0.25, 0.5, 1.0, 1.3 mm. Als ik zie hoe het zich gedraagd bij twijnen: alles is rechtsgedraaid. (behalve mijn fokke en grootstag, want die worden geslagen van touwen 1.0 en 1.3 mm.
 Voor mijn 'seizings' op het normale touwwerk gebruik ik naaimachine-garen. (je kent ze wel, die van Gutermann) De seizings op de grote stagen gaan van 0.5 mm draad. die op de stengestangen zullen van 0.25 gaan.

 Wat betreft de dikte: Amati claimt 0.25, maar in werkelijkheid zit het in de buurt van 0.3: als ik een flink aantal slagen om een rond stokje leg, en vervolgens meet, heb ik 10 slagen nodig voor plm 3 mm breedte.

 Jan





Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #9 Gepost op: december 31, 2013, 13:57:13 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: beagle op augustus 20, 2010, 09:27:26 am

bedankt voor de uitleg.  Die amati dingens bgebruik ik gelukkig niet.

 even terug naar de PW.
 Op een foto zie ik dat je de masthoofden zwart hebt gemaakt maar dat je ook de marsen helemaal zwart hebt geschilderd?
 Ik dacht dat bij marsen het enkel de scheenbanden aan de buitenkant waren die geschilderd-geteerd werden..


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op augustus 20, 2010, 09:29:40 am

Die marsen...
 Ja, ergens had ik gelezen dat ze zwart moesten zijn (misschien wel gewoon in de bouwhandleiding van Corel).
 Ik zal thuis eens even zoeken of ik een referentie kan vinden.

 Jan


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: beagle op augustus 20, 2010, 10:13:01 am

doe maar rustig aan in het opzoeken...

 Ik lees het maandag dan wel....
 prettig W.E


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op augustus 20, 2010, 18:16:59 pm

Hallo Erik,

 Ik ben even de boeken ingegaan.
 Dik schrijft: alles tussen hommer en ezelshoofd zwart, inclusief de marsen
 Ketting schrijft niets, maar laat in zijn model van PW dezelfde situatie zien als die Dik beschrijft.
 Hoving schrijft ook niets,maar ook hij laat op zijn modellen de situatie zien die Dik beschrijft, maar dan wel met een scheenrand die in een donkerrood/bruine kleur geschilderd is. (dezelfde kleur die hij gebruikt om de zijkanten van de ezelshoofden te kleuren).

 Maar geen van deze jongens geeft een literatuurverwijzing waar ze hun kleuren op baseren....

 Jan



Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #10 Gepost op: december 31, 2013, 13:57:46 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op augustus 30, 2010, 14:55:47 pm

Ik heb een probleempje.....
 Ik heb de grote mast vastgezet, en naar nu blijkt klopte mijn hoekmeting bij het vastzetten van de marsen niet...
 Ofwel: de fokkemars staat min of meer horzontaal (in ieder geval binnen mijn marges), de grote mars helt een beetje achterover. (best wel flink eigenlijk: voor en achterrand scheelt een milimeter, op een totale lengte van de maars van 5cm).
 Tja, mijn vrouw zegt "niemand die het weet', maar ik zie het toch echt, en iedere keer dat ik er naar kijk wordt die afwijking groter.......

 Ik weet terugdenkend ook wel waar het fout ging: hommers afgetekend op de Corel tekening,
 masthelling op de Ketting tekening (wie zei dat nou ooit over twee tekeningen doorelkaar gebruiken :wink:).
 Maar wat nu te doen: mast zit vast, mars zit heel erg vast....

 Gelukkig is het nog geen weekeinde, maar gewoon theepauze op mijn werk....

 Jan



Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #11 Gepost op: december 31, 2013, 13:58:22 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op september 08, 2010, 18:53:16 pm

Twee weken verder, bijna niets gedaan.....



 (m'n flitser wilde niet zo goed, dus foto is beetje onderbelicht)
 Na een poosje kijken naar deze foto vile me opeens iets op: die ongekluerde draad van .75 mm ziet er wat raar uit. Dat komt omdat het geen net geslagen touw is: het is een twee-strengs touw in plaats van een driestrengs touw. Valt van afstand niet op, maar nadat je het in de was gezet hebt en van dicht bijbekijkt.....
 Maar goed, ik was een paar posts eerder al tot een conclusie gekomen tav gekocht touw  :wink:

 Ik aarzel nog over het puttingwant: de onderste bindsels zitten niet netjes op een rij: er zit wel een volle milimeter tussen in hoogte tussen de tweede en de vierde. Misschien een beetje overdoen (opschuiven is geen optie: er zit al lijm op)

 En een beginnetje voor de wanten van de grote mast.

 Fotokwaliteit is bedroevend, maar dat kwam omdat ik er net voor uploaden achter kwam dat de flitser bij deze foto helemaal niets had gedaan. De belichting is dus vooral het werk van een foto-edit (met een vreselijke resolutie tot gevolg). Ik maak wel eens een keer een nieuwe foto.

 Jan


Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #12 Gepost op: december 31, 2013, 13:58:45 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: beagle op september 08, 2010, 22:22:53 pm

Jan.. heb je niet een beetje te veel wanttouwen..
 Ik tel er zo'n 10 voor  je gtote mast....   moeten daar geen 2 van voorzien zijn voor de steng pardoenen.. en dat je dus maar 8 of 7 wantouwen hebt.

 Verder lijkt het mij dat de afstand tussen de jufferblokken veel te groot is.
  Jufferblokken met touw raken elkaar bijna in werkelijkheid...


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op september 08, 2010, 23:11:14 pm

Die wanttouwen klopt echt: Ketting geeft er 10 en 9 voor de fokkemast.
 Corel geeft er 9 en 8. Hollanders deden er veel meer op dan de engelsen (en ook meer dan ze zelf later deden) Tel volgende week maar eens bij de Batavia.  :wink:
 Wat betreft de afstand van die juffers. Daar heb je een punt, maar het is niet wat jij denkt: de afstand klopt, maar de juffers zijn te klein: die hadden 6 mm moeten zijn, en het is maar 5....

 Jan


Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #13 Gepost op: december 31, 2013, 13:59:08 pm »
Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: SuperSylvester op september 08, 2010, 23:12:16 pm

Jan, je gaat misschien niet al te snel maar ik vind je touwwerk kwijlerig goed  :afro:

 @Erik, sorry dat ik weeeeer met de Batavia kom aanzetten maar daar zitten de jufferblokken toch redelijk ver uit elkaar



 Jack

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Prins Willem, Corel 1:100
« Reactie #14 Gepost op: december 31, 2013, 13:59:33 pm »


Titel: Re: Prins Willem
 Bericht door: amateur op september 09, 2010, 09:23:09 am

@ Jack: dank. Maar zo zit ik dus ook kwijlend naar jouw schip te kijken.

 De maatvoering op de Batavia was voor mij ook de reden om niet aan de zelfmaak of de extra dure blokjes te gaan.
 Wat betreft die 10 wanttouwen op de grote mast: ook daar zie Batavia: Jack geeft foto van Fok, en die heeft er 9. Grote mast heeft er een meer. Witsen tekent er voor zijn pinas zelfs 14 op de grote mast. Dan kan 10 best nog wel...
 Waar de Batavia zwaar afwijkt van de gangbare teksten/plaatjes is de plaatsing van de takels: die zitten niet op de rusten, maar die zijn vastgehaakt aan een ring op het dek.
 Waar ik bij Batavia ook altijd wat moeite mee heb is het ijzerwerk aan de rusten: dat lijkt niet op de gangbare afbeeldingen: lange schakel met aande onderkant zo'n 'opsluitschakel' en bovenaan een blok dat ofwel vast zit door de klange schaken heen, dan wel ingehaakt zit in een oog. Ik heb geen idee waar de smid van de Batavia dit model vandaan heeft gehaald

 Prins Willem krijgt per mast nog twee paar bakstagen/pardoenen, maar die lopen niet naar de rusten, die zitten met een oogbout in de bovenste berghouten verankerd. (ergens ter hoogte van de gilling, in mijn laatste foto kun je nog net zien waar hij ongeveer uit moet komen: er zit een touw met een knijpertje rechts onder in beeld.) Ook dat is conform Ketting/Hoving/Anderson. Ook daar paklten ze bij Batavia weer een middenweg: de stengebakstag zit op de rust, die van de bramsteng zit op het berghout. (en wat dat andere ding op het berghout is, daar kon ik even niets van terugvinden. Touwen nalopen op laag-resolutie foto's valt niet mee :-)


 
 Jan