Auteur Topic: Bestekken 17e eeuw  (gelezen 22328 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #15 Gepost op: oktober 25, 2013, 13:08:56 pm »
Ja Arjan68, je kunt in verbindig met van Yk naar de bestekken tekeningen maken. Het gaat, wanner men van Yk kun verstan, heel goet.
Er komen noch meer bestekken

Groet
Werner

Werner

  • Gast
Bestek 4, een oorlogschip van 140 voet lengte, omstreeks 1665.
« Reactie #16 Gepost op: oktober 25, 2013, 13:39:30 pm »
Het vierde bestek.
Dit bestek is vermoedelijk een oude bestek uit de jaren 1630 of vroeger. In het eerst vlootbouwprogram van 1653/54 willen Tromp en De With 30 nieuwe oorlogschepen hebben. 10 van 134, 10 van 140 en 10 van 150 voet lengte. Maar de Admiraliteiten A'dam en Zeeland willen geen oorlogschepen boven 136 voet lengte hebben. Vooral de Adm. A'dam hebben een masaal verzet tegen de groote oorlogschepen ondernomen.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag, Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.02, inventarisnummer 5586.

Besteck 140' Oorlogschip; Admiraliteit Amsterdam.
.
                Originalseite 1 - P1080126.JPG
.
                Forma van het besteck om te maecken
                een schip van oorloge ten dienst vant
                Collegie ter admiraliteyt residerende
                binnen amsterdam, langh 140 voet, wyt
                37 voet holl 14 1/2 voet ende 7 1/4 voet, daerboven
                schans en back 6 1/2 voet hoogh aen boort
.
  Voor eerst zal de kiel langh wesen 119 voet van 2 a 3 stucken,
de lassen 9 1/2 voet, dick 23 duym viercant int midden, voor diep
21 duym, achter 19 duym, de stevens 16 1/2 duym dick, breet naer
den eysch.
  De voorsteven hoogh inde winckel 26 voet ende valt 18 voet
de achtersteven hoogh inde winckel 25 voet ende valt 3 voet
  De heckbalcken 17 1/2 duym viercant lanck 26 1/2 voet
  De rantsoen houtten dick 11 duym breet 2 1/4 voet.
  De worpen na behooren
  De huyt van goede 4 duyms eycke plancken tot aen het
onderste barckhout toe
  De twee spant barckhouten, onder de schut poorten dick 7 1/2
duym breet 15 duym
  De vullingen daer het lyff hout ingeslooten is dick 5 duym
  Het darde spant barckhouten dick 6 1/2 breet 13 1/2 duym
  De breegangh dick 5 1/2 duym
  Het vierde spant barckhouten dick 5 1/2 breet 12 1/2 duym
  De vullingh daer het bovenste waterhout Ingeslooten is dick
3 duym
.
                Originalseite 2 - P1080127.JPG
.
het rae hout dick 5 duym breet 9 1/2 a 10 duym
  De vullingh ondert rae hout dick 2 1/2 duym voort raehout
4 3/4 hoogh dat de poorten vant Canon ruym onder deur connen
comen.
  Het Zettgangh achter en voor op het raehout dick onder 2
duym met goede vertuyninhes bladen dick 1 duym met
dehalff masten naer den eysch.
  De buyck stucken op de kiel 12 duym
  Het hout op het boeysel dick 8 1/2 duym
  Op de scheergange 7 1/2 duym voort de stutten naer behooren
  Het Colswyn dick 9 1/2 duym breet 2 1/2 voet
  De wagers van hamb. plancken off coninghs. plancken
vant Colswyn tot aende kimmwagers toe dick 4 duym
  Voort 3 gangen kimwagers dick 4 1/2 duym daerboven aende
onderste black wagers toe te wageren met 3 1/2 duyms plancken
  De onderste balckwagers dick 5 1/2 duym, te weten 2 onder
malcanderen, de eene breet 2 1/2 voet, d' andere 2 voet
  De balcken Int ruym dick 15 duym wyt van malcander 3 1/2 voet
aen yder ent vande balcken een goet gewassen knie daerin
dat de nebben 4 a 5 bouts konnen zyn
  Jnt ruym om d' andere balck een katte spoor, met 2 zitters
byde groote mast 2 katte spooren met 4 zitters,
.
                Originalseite 3 - P1080128.JPG
.
Een focke spoor met 6 banden met haer zitters te verscherwen 5 a 6
voet.
  Aende worpen die aent spiegel zyn aen yder zy een goet knie, oock
mede aen het broeck stuck ende ant heck wel voorsien met 2
sware knies.
  Alle het inhout onder de wagers te verscherwen niet minder
als 4 a 5 voet.
  Ond' andere balck een goede steunder langh vande kimwa=
ger tot bovencant vande bovenets balck, met een bout
daeronder en boven geslooten.
  Het onderste lyff hout dick 5 1/2 duym breet 2 1/4 voet
met goede steunders clossen tusschen de steunders dick
10 duym aen boort.
  Den Overloop met 3 goede ribben ende 2 karwiel houten tusschen
yder balck, te weten aen yder zyde.
  Den Overloop gestreecken met 4 gangen eecke plancken
aen boort dick 3 duym.
  Voort met 3 duyms greene plancken, het spint wel affge=
houden, die droogh zyn.
  De Zettgangen op het lyff hout dick 4 duym op de hooghte
vande poorten.
.
                Originalseite 4 - P1080129.JPG
.
  De bovenste balck wager dick 3 1/2 duym, breet 2 1/4 voet
te wageren tusschen beyden, met 3 duyms hout, dat goet
is, t' zy greene off eycke, tot besteders believen.
  De bovenste balcken dick 11 1/2 duym yder ent met een goet
knie.
  Het bovenste lyff hout dick 4 1/2 duym de Zettgangen naer
behooren.
  Tusschen yder balck 3 ribben met 2 carwiel houtten aen yder
zy.
  De deelen daer het bovenet mede gestreecken is dick 2 duym,
het spint wel aff gehouden, ende droogh zyn.
  De scheer stocken van het Tralywerck dick 6 duym
breet 13 duym.
  De balcken vande schans ende back dick 7 1/2 duym breet
8 a 9 duym boven toegestreecken met drooge deelen
dick 2 duym de waterborden en Zettgangen dick > 2 1/2 duym
  De hutten toegestreecken met 1 3/4 duyms deelen die het
spint wel affgehouden ende droogh zyn.
  Soo veel schut poorten te maecken als de heeren
besteders zullen gelieven.
  Groote hut verby de besaens mast.
.
                Originalseite 5 - P1080130.JPG
.
  Voort verby de cluysen met 2 goede banden, en slick back ende sys
toebehooren.
  De schans verby de groote mast met een back van vooren,
zoo langh dat de boot bequamelyck kan ingeset worden
met syn behoorlycke traly werck, alsmede tot de schans
  De balcken van back en schans wel geslooten, yder ent met
een goet knie.
  Ook inde hut van gelycke.
  Een goet Galjoen met zyn toebehooren, met een goede
betinghbalck, geslooten met knies.
  Onderen goede betingh met zyn speenen di onder aende
banden geslooten zyn, mede 2 goede knies voor de betingh
  Een groote en cleyne spil met haer pallen en spooren
  Het schip te jseren met bouts, tusschen den duym en vyff
quartier duym van onderen tot aende overloop toe en dan
voort naer boven, beyde een quart duym minder mede dit
zelve schip te spyckeren, binnen en buyten, van het water
tot boven toe, zonder eenige houtte nagels daertoe te
mogen gebruycken.
  Voorts te Brauewen van binnen en buyte men en van onderen
tot barckhoute toe, wel te clameyen
  Met een goet roer met zyn toebehooren en dat gangbaer
te maecken.
.
                Originalseite 6 - P1080131.JPG
.
  Combuys, Cabel ruym, broot camers, cruyt camers
coyen, schots en alles te stellen zoo dat tot een goet
oorlogh Zchip vereyscht wordt.
  Gytgeseyt Beelthouerswerck, kistemaeckerswerck,
schilderen, het jserwerck tot dit schip behoorende,
loot gieters, coper slagers, glasemaeckers en metselaers
werck, zal moeten comen te lasten vande Heeren
beseders.
  Ende off in dit besteck eenige dingen waren vergeten,
en nochtans jnt schip nodich gemaeckt moesten wesen,
dat zal den aennemer gehouden zyn te maecken, en te leveren,
zonder daervoor eenich buyten werckt te mogen eyschen
ofte genieten.

Werner

  • Gast
Bestek 5, een oorlogschip van 140 voet lengte, 1666.
« Reactie #17 Gepost op: oktober 25, 2013, 13:52:48 pm »
Een ander bestek van een oorlogschip van 140 voet lengte. Het komt overeen met het bestek nummer vier.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag, C. Colterman, 1664-1701, nummer toegang 1.10.91 inventarisnummer 8.

Besteck van een Oorlogschip 140' 37' 14 1/2' 7 1/4'; 1666
.
        Originalseite -1- P1090958.JPG
.
     Forma van het besteck om te maecken
     een Schip van Oorloge ten dienste vant collegie
     ter Admiraliteyt resinderende binnen amsterd.
     langh 140 voet, wyt 37 voet holl 14 1/2 voet
     ende 7 1/4 voet daerboven, schans ende back 6 1/2
     voet hoogh aen boort
Vooreerst sal de Kiel langh wesen 119 voet van 2 a 3 Stucken
de lassen 9 1/2 voet dick 23 duym viercant int midden, voor diep
21 duym, achter 19 duym, de Stevens 16 1/2 duym dick breet
naer den eysch
De Voorsteven hoogh inde Winckel 26 voet ende valt 18 voet
De Achtersteven hoogh inde Winckel 25 voet ende valt 3 voet
De Heck balck 17 1/2 duym viercant lanck 26 1/2 voet
De Rantsoen houten, dick 11 duym breet 2 1/4 voet
De Worpen nae behooren
De Huyt van gaede 4 duyms eycke plancken, tot aen het onderste
barckhout toe
De Spant barckhouten onder de schut poorten dick 7 1/2 duym
breet 15 duym
de vullingen daer het lyffhout ingeslooten is dick 5 duym
het darde Spant barckhoutten dick 6 1/2 breet 13 1/2 duym
De Breegangh dick 3 1/2 duym
Het vierde Spant barckhouten dick 5 1/2 breet 12 1/2 duym
de vullingh daer het bovenste Waterbort jngeslooten is dick
3 duym
Het Rae hout dick 5 duym breet 9 1/2 a 10 duym
De vullingh ondert Raehout dick 2 1/2 duym voort Raehout
1 3/4 hoogh dat  de poorten vant canon ruym onder deur connen
comen
.
        Originalseite -2- P1090959.JPG
.
Het Zetgangh achter en voor op het Ree hout dick onder 2 duym
met goede vertuyninghs bladen dick 1 duym met de halff
masten nae den eysch
De buyckstucken op de kiel 12 duym
het hout op het Boeysel dick 8 1/2 duym
op de Scheergangen 7 1/2 duym voor de Stutten naer behooren
het Colswyn dick 9 1/2 duym breet 2 1/2 voet
De Wagers van Hamb. plancken, off Coningsb plancken
van het Colswayn tot aen de Kimt wagers toe dick 4 duym
Voor 3 gangen kimwagers dick 4 1/2 duym daerboven aende onderste
balckwager toe te wageren met 3 1/2 duyms plancken
de onderste balckwagers dick 5 1/2 duym, te weten 2 onder mal=
canderen, de eene Breet 2 1/2 voet d' ander 2 voet
de balcken int ruym dick 15 duym wyt van malcander 3 1/2 voet,
aen yder ent vande balcken een goet gewossen knie daerin dat
de nebben 4 a 5 bouts connen syn
Jnt Ruym om d' ander balck een katte Spoor met 2 Sitters,
by de groote mast 2 Katte Spooren met 4 Zitters
Een goet Focke Spoor met 6 banden met haer Zitters verscher=
ven 5 a 6 voet
Aende Worpen die aent Spiegel zyn, aen yder Zy een goet Knie
oock mede aen het broeck stuck ende aent Heck wel voorsien
met 2 swaere Knies
Alle het inhout onder de Wagers verscherven niet minder
als 4 a 5 voet,
.
        Originalseite -3- P1090960.JPG
.
om d' ander balck een goede Steunder, langh vande Kimwager
tot de boven kant vande bovenste balck, met een bout daer onder
ende boven geslooten,
Het onderste lyff hout dick 5 1/2 duym breet 2 1/4 voet
met goede Steunders clossen tusschen de Steunders dick 10 duym
aen boort
De Oveloop met 3 goede ribben ende 2 carviel houtten tusschen
yder balck, te weten aen yder zyde
De Overloop gestreecken met 4 gangen eecke plancken aen
boort dick 3 duym
Voort met 3 duyms greene plancken, het spint wel affgehou=
wel die droogh zyn
De Zettgangen op het lyffhout dick 4 duym op de hooghte
vande poorten
De bovenste balckweger dick 3 1/2 duym, breet 2 1/4 voet te wa=
geren tusschen beyden met 3 duyms hout, dat goet si try(?)
greene off eycke tot besteders believen
De bovenste balcken dick 11 1/2 duyms yder ent met een goet
knie
Het bovenste lyffhout dick 4 1/2 duym de Zetgangen naer
behooren
Tusschen yder balck 3 Ribben met 2 Carviel houten aen
yder zy
.
        Originalseite -4- P1090961.JPG
.
De deelen daer het bovenet mede gestreecken is dick 2 duym
het spint wel affgehouwen ende die droogh zyn
De Scheerstocken met het Tralywerck dick 6 duym breet 13
duym
De balcken vande Schans ende back dick 7 1/2 duym breet 8 a 9 duym,
boven toegestreecken met drooge deelen dick 2 duym
De Waterborden ende Zetgangen dick >2 1/2 duym
De Hutten toegestreecken met 1 3/4 duyms deelen die het spint
wel affgehouden ende driigh zyn
Soo veel Schut poorten te maecken, als de Heeren besteders
zullen gelieven
Groote Hut verby de besansmast
Voort verby de Cluyssen met 2 goede banden, een Slick back Try(?)
toe behooren
De Schans verby de groote mast met een back vooren
zoo langh da de boot bequamelyck kan ingeset werden
met zyn behoorlycke Tralywerck, als mede tot de Schans
De balcken vande back ende schans wel geslooten yder ent met
een goet knie
Oock inde Hut van gelycke
Een goet galjoen met zyn toebehooren, met een goede betingh
balck, geslooten met knies
.
        Originalseite -5- P1090962.JPG
.
Ende een goede betingh met zyn Spenen die onder aende
banden geslooten zyn, mede 2 goede knies voor de betingh
Een groote ende kleyne Spil met haer pallen ende Spooren
voorts te leveren het hout tot alle het Beeldwerck
Het Schip te Jseren met bouts tusschen de duym ende vyff quartier
duym van onderen tot aenden overloop toe ende dan(?) voort naer
boven beyde een quart duym minder, met dit zelve
Schip te spyckeren, binnen ende buyten van het water tot boven
toe zonder eenige houte nagels daer toe mogen gebruycken
Voorts te Brauwen van binnen ende buyten ende van onderen
tot het barckhout toe, wel te clameyen
Mede een goet roer met syn toebehooren ende dat ganghbaer te
maecken
Combuys, Cabel ruym, Broot camer, Kruyt camer, Koyen
Schots ende alles te stellen zoo tot een goet Oorlogh Schip
vereyscht wert
Uytgeseyt beelthouwerswerck Kistemaeckers werck,
Schilderen, het Jserwerck tot dit Schip behoorende
Loot gieters Coper Slager glasemaeckers ende
Metselaer werck zal moeten comen ten lasten vande
Heeren besteeders
Ende off in dit besteck eenige dingen waren vergeten, ende
.
        Originalseite -6- P1090963.JPG
.
Notans int Schip nodich gemaeckt mosten wesen, dat zal
den aennemer gehouden zyn te maecken, ende te leverne, zonder
daervoor eenich buyten werck te mogen eysschen ofte genieten.

Werner

  • Gast
Bestek 6, een oorlogschip van 145 voet lengte, omstreeks 1680.
« Reactie #18 Gepost op: oktober 25, 2013, 14:04:00 pm »
Het gaat verder met de bestekken.
Dit bestek is vermoedelijk een verbetering van het bestek 140 voet. De scheepsbouwers hadden geen moed om groote veranderingen en ook nog geen kennis van de schepstheorie.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag, Collectie Cornelis de Groot, 1622-1696, nummer toegang, 1.10.34, inventarisnummer 29.

Een Oorlogschip 145'; Omstreeks 1680
.
                Originalseite 1 - P1080515.JPG
.
           Charter van een Oorlogschip
           lanck 145. Amsterdammer voet=
           ten,
.
Het schip lanck 145. voet, wyt 37 1/2. voet, hol 14 1/4.
voet, het deck hoogh aen boordt 7 1/4. voet, de back
en halffdeck hoogh aen boordt 7. voet, de Cajuyt voor
hoogh 7 1/2 voet achter hooch 8 voet, de groote hut
voor hoogh 6 1/4. voet achter hooch 6 3/4. voet, de kleyne
hut voor hooch 5 1/4. voet, achter hoogh 5 3/4. voet, de
kiel langh 123 1/2 voet, dick 21. duym breet 22. duym
de kiel van 3. stucken, de lassen lanck 9. a 10. voet,
yeder las 13. bouts de stevens dick 18. duym, de
voorsteven hoogh 25 1/2. voet valt 18. voet, de achter
steven hoogh 25. voet, valt 3 1/2. voet, de heck balck
lanck 29. voet, dick 16. duym, breet 18. duym, de
heckstutten hooch 24 1/2. voet, wyt 21. voet, de rant=
soen houte breet 2 1/2. voet, dick 14. duym 3. worpen
met een goet broeckstuck, de huyt tot aent Barghout
van 4. duyms plancken hamburger en Barlynse
plancken, de Buyck stucken op de kiel dick 13. duym,
jnde kimmen dick 11. duym, op't boysel dick 9. duym,
op't scheergang dick 8 1/4. duym, de stutten op de hoogte
vant deck dick 6 1/2. duym op't boordt 5 1/2. duym
het hout te verscherven 5. a 6. voet, de oplangen te
verscherven 5. a 6. voet, het kolswyn dick 10. duym,
breet 2 1/2. a 2 3/4. voet te wegeren met een 4. duyms
weger voorts tot de kimmen toe met 4. duyms we=
gers, de kimmen met 2. wegers van 5. duym, dick
2. balckwegers boven malckander tusschen beyde
een 4. duyms weger, de balckwegers dick 6. duym,
2. boven malckander, breet 2 1/2. voet, byde
.
                Originalseite 2 - P1080516.JPG
.
groote mast 2. goede banden yeder bandt 2. sitters wel
te verscherven 7. voet voor jnde boech 6. a 7. goede ban=
den, om den anderen balck jnt ruym een katte spoor,
soo veel sitters en steeckers als van nooden syn, te ver=
scherven 6. a 7. voet, een goet focke spoor, noch een
bandt aen de speenen met sitters, 2. spoorknies aende
spiegel, yder wurp 2. knies 2. heck knies dick 16.
duym, de overloops balcken dick 16. duym, breet 19.
a 20. duym, wyt 3 1/2. voet van malckanderen, tusschen
de balcken 3. ribben, met 2. karveel houten aen yeder
zy aen yeder balck 2. goede gewassen knies lanck
vant slach tot aende kimmen toe, de nebben lanck
4. a 5. voet, om den anderen balck een steunder, loopt
tot de kimmeweger toe, tot aent verdeck toe vier=
cant dick 16. duym, goede klossen tuschen de steunders
dick 12. duym, de Lyffhouten dick 6. duym breet 2 1/2.
voet, een setgang op't Lyffhout dick 4 1/2. duym, de
wegers tusschen de poorten dick 3. duym, de balck
wegers vant verdeck dick 4 1/4. duym, de balcken
vant verdeck 12 1/2. duym breet 15. a 16. duym,
aen yeder verdeck balck twee goede gewassen knies,
de nebben lanck 4. a 4 1/2. voet, dick 10. duym tusschen
elcken balck 3. ribben 2. karveel houten, onder en
boven de kluysen 2. goede banden 2. goede spenen
dick viercant 20. duym, met syn beting en knies
daeraen, den overloop te strycken met eycke 3.
duyms plancken tot de schaarstocken toe, en voort
met greyne 3. duyms deelen jnde midden, het
spindt wel affgehouwen, de Lyffhouten op het deck
dick 5. duym breet 2 1/2. voet, een groote spil met 5.
gaten, de groote knegt 2. voet viecant, de focke
knecht 20. duym al de rusten tot dit schip hals
klampen, den boven spil met 4. gaten het verdeck
te strycken met 2 1/2. duyms deelen droogh, het spindt
wel affgehouwen, de Lyffhouten op't onderste deck
dick 5 1/2. duym met traljewerck op't verdeck, de
hals hoogh voor scheen 5 1/4. voet, de poorten ondert
raahout deur te schieten, de balcken vant halff deck
en back dick 8. duym breet 10. a 11. duym
.
                Originalseite 3 - P1080517.JPG
.
de groote mast jnt deck de hut langh met het pavilloen, dat de
besans mast darin comt te staen, het halff deck en back
met traljewerck, het halff deck te strycken met 2. duyms
deelen droogh het spindt wel affgehouwen, de kleyne hut te
strycken met 1 1/2. duyms deelen het spindt wel affgehou=
wen, voorde back een schot met een betingbalck met kruys
houten 2. kraenbalcken met haer druckers met een goet
Gallioen, en al wat hout tot een Gallioen van sulcken schip
vereyst werdt 4. marse schoote knegts 2. mars val knegts,
oock alle de knechten soo groot als kleyn niet uytgeson=
dert als tot sulcken schip van noden is, alle kruys houten
tot het schip, het bovenste Lyffhout dick op't halff deck en
back 3. duym 2. spandt barckhouten onder de poorten
dick 7 1/2. duym, breet 15. duym het eerste spandt boven de
poorten dick 6 1/2, duym breet 13. duym, het 2. spandt dick
6. duym breet 12. duym, het 3. spandt breet 11. duym dick
5 1/2. duym, het raahout dat opde hoogte van. hals mast breet
9. duym dick 4. duym, de vullingh tusschen de onderste
barckhouten dick 5. duym daer de bossen in comen de
breevullingh dick een 4. duyms planck, de vulling boven
de poorten 3 1/2. duym, de vullingh ondert raahout dick
2 1/2. duym, de setgangh ondert raahout dick 2 1/2. duym, de
fortuyning bladen dick 1. duym, een boog boven de back
en boven het halff deck, een boog boven de hut met toe
Galderyen, een goet roer en roerpen en kolderstock en
klampen tot de poorten, het hout tot al het Beelt=
werck, een schot voorde Cajuyt, een schot voor beyde
de hutten 2. mael te braeuwen met 2. wercken te
clameyen 2. mael te deutelen, de nagelgaten te booren
met een avegaer, van. kiel aff te nagelen tot gelycke
water toe boven water altemael te spyckeren tot
boven aent raahout, als soo een schip by't Landt gemaect
werdt, het beschieten van. Cajuyt en hutten, alle de
trappen soo groot als kleyn, de Broot Camer, al de
schotten, kombuys, Bottelerye, koyen P voorts Beelt=
houwer, kooperslager en metselaer P en Lootgieter,
.
             Al het yserwerck,
.
Jder las jnde kiel 13. bouts gekloncken jnde knies
op de steven soo veel bouts als van noden is 2. bouts jnde
heck balck yeder wurp een bout, het broeck stuck soo
veel bouts als van noden is, yder haeck van plancken
2. bouts van onderen tot boven toe, van kiel tot de
onderste poorten met een groote duyms bouts avegaer
geboort, boven de poorten met een kleyne duyms
.
                Originalseite 4 - P1080518.JPG
.
bouts avegaer geboort, 6. roerhaecx, boven yeder poort
een ringh daermen het schut aen tuyt, yeder poort 2.
ringbouts met 2. haeckbouts, jnde heck knies soo veel
bouts als tot sucken schip van nooden is, de banden elcke
gangh ten minsten een bout nae eysch vant werck, som=
mige 2. bouts jnde nebben van. knies 5. a 6. bouts
voorts soo veel bouts als tot soo een schip van nooden is,
de knies op't verdeck jnde nebbe 4. a 5. bouts, de grote
putting bouts dick 5 1/2. duym, de besansputtings 1 1/2.
duym dick, soo veel ring bouts tot het tuyen van. booth
als daer van nooden is, ringbouts tot de schooten, al
het yserwerck soo groot als kleyn,

Werner

  • Gast
Bestek 7, een oorlogschip van 150 voet lengte, 1665.
« Reactie #19 Gepost op: oktober 25, 2013, 14:22:20 pm »
Er komen nu de grotere oorlogschepen.
Het is een bestek, wat an de behoefte van de Admiraliteit A'dam is angepasst. Het origineel is een bestek, dat vermodelijk op de O.I.C terug gaat? Maar ik kun het niet met zekerheid zeggen. Misschien heeft een Lied in het forum het groote boek van Pieter van Damme over de V.O.C.. Daar staan eenige dingen over de ontwikkeling der Schepen bij de V.O.C.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag, Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.02, inventarisnummer 5586,

Forma Besteck 150' Adm. A'dam - Juli 1665
.
                   Original Seite 1 - P1080132.JPG
.
                                Forma van het besteck om te maecken
                                een Schip van Oorloge ten dienste vant
                                Collegie ter admiraliteyt residerende binnen
                                amsterdam, langh 150 voet wyt 38 1/2 voet
                                hol 15 voet t' verdeck 7 1/2 voet daerboven,
                                Schans en back 6 3/4 voet aen boort

  Voor eerst zal de kiel langh wesen 128 voet van 2 a 3 Stucken,
de lassen 10 voet, dick 24 duym, viercant jnt midden, voor diep
23 duym, achter 21 duym
  De Stevens dick 17 1/2 duym breet naer den eysch
  De Voorsteven hoogh inde winckel 26 1/2 voet ende valt 19 voet
de achter Steven hoogh inde winckel 26 1/4 voet ende valt 3 voet
  De Heck balck 18 duym viercant lang 28 voet
  De rantsoen houtten dick 12 duym breet 2 1/2 voet
  De worpen na behooren tot besteders believen
  De huyt van goede 4 duyms eycke plancken, tot aen het onderste
barckhout toe
  De Twee Spant barckhoutten onder de Schutpoorten dick 8 duym
breet 15 duym
  De vullingh daer het lyff hout ingeslooten is dick 5 duym,
  Het derde Spant barckhoutten dick 6 1/2 breet 13 1/2 duym,
  De bree gangen dick 3 1/2 duym,
  Het vierde Spant barckhout dick 6 duym breet 12 1/2 duym
  De vullingh daer het bovenste Waterbordt ingeslooten is dick
3 duym,
  Het rae hout dick 5 duym breet 10 duym,
  De vullingh ondert rae hout dick 2 1/2 duym, voort rae hout
hoog, dat de poorten vant Canon ruym onder deur connen
comen
.
               Original Seite 2 - P1080133.JPG
.
  Het Zetgangh achter en voor het rae hout dick onder 2 duym
met goede vertuyninghs bladen dick 1 duym met derhalff
mast naer den eysch,
  De buyck Stucken op de kiel 13 duym
  Het hout op het boeysel dick 8 1/2 duym
  Op de Scheergangen 7 1/2 duym voort de Stutten naer behooren
  Het Colswyn dick 10 duym breet 2 1/2 voet
  De Wagers van Hamb. plancken off Coninghsb. plancken van
het Colswyn tot aende cumwagers tot dick 4 duym
  Voort 3 gangen kimwagers dick 4 1/2 duym daerboven aende onder=
ste balckwager tot de wagern met 3 1/2 duyms plancken
  De onderste balckwagers dick 5 1/2 duym, te weten 2 onder malcan=
deren, d' eene breet 2 1/2 voet d' andere 2 voet
  De balcken jnt ruym dick .?. duym wyt van malcanderen 3 1/2 voet
aen yder ent vande balcken een goet gewossen knie daelen(?) dat
de nebben 4 a 5 bouts comen zyn
  Jnt ruym om d' ander balck een katte spoor, met 2 Sitters,
by de groote mast 2 katte Spooren met 4 Sitters
  Een goet focke Spoor met 6 banden met haer sitters te verschewen
5 a 6 voet
  Aende worpen die aent Spiegel zyn, aen yder zy een goet knie,
oock mede aen het broeck Stuck ende aent Heck wel voorsien
met 2 Swaere knies
  Alle het inhout onder de wagers te verschewen niet minder
als 4 a 5 voet
  Om d' ander balck een goede Steunders, langh vande kimwager
tot de bove cant vande bovenets balck met een bout daeronder
ende boven geslooten
  Het onderste Lyff hout dick 5 1/2 duym breet 2 1/4 voet met goede
Steunders clossen tusschen de Steunders dick 10 duym aen boort
.
                   Original Seite 3 - P1081034.JPG
.
den overloop met 3 goede ribben en 2 Cawiel houtten tusschen
yder balck te weten aen yder zyde
  De overloop gestreecken met 4 gangen eecke plancken aen boort
dick 3 duym
  Voort met 3 duyms grene plancken, het spint wel affgehouden
die droogh zyn
  De Zettgangen op het lyff hout dick 4 duym, op de hooghte vande
poorte
  De bovenste balckwager dick 3 1/2 duym breet 2 1/4 voet te wageren
tusschen byde met 3 duyms hout, dat goet is t' sy greene off
eycke tot de besteders believen
  De bovenste balcken dick 12 duym, breet 13 a 14 duym, yder ent
met een goet knie
  Het bovenste lyff hout dick 4 1/2 duym de setgangh na behooren
  Tusschen yder balcken 3 ribben met 2 cawiel houtten aen yder Zy
  De deelen daer het bovenet met gestreecken is dick 2 duym
het spint wel affgehouden en die droogh zyn
  De scheerstocken van het Traly werck dick 6 1/2 duym breet
13 1/2 duym,
  De balcken vande schans en back dick 8 duym, breet 9 a 10 duym
boven toegestreecken met drooge deelen dick 2 duym, de
Waterboorden en zet gangen dick 2 1/2 duym,
  De hutten toegestreecken met 1 3/4 duyms deelen, die het spint
wel affgehouwen en droog zyn
  Soo veel schut poorten te maecken, als de Heeren besteders
zullen gelieven
  Groote hut verby de besaens mast
  Voort verby de cluysen met 2 goede banden een stuck back
met zyn toebehooren,
.
                   Original Seite 4 - P1081035.JPG
.
  De schans verby de groote mast, met een back van vooren
soo langh dat de boot bequamelyck can ingeset werden met zyn
behoorlyck traly werck, alsmede tot de schans,
  De balcken van back en schans wel geslooten yder met een goet
knie
  Oock inde hut van gelycken
  Een goet Galjoen met zyn toebehooren, met een goede betingh
balck geslooten met knies
  Onder een goede betingh met zyn speenen die onder aende banden
geslooten zyn met 2 goede knies voorde betingh
  Een groote en kleyne spil met haer pallen en spooren
voorts te leveren het hout tot al het beeltwerck het schip te
jsern met bouts, tusschen den duym en vyff quartier duym, van
onderen tot aende overloop toe en dan voorts na boven, beyde
een quart duym minder mede die zelve schip te spyckeren
binnen en buyten van het water tot boven toe, zonder eenige houten
nagels daertoe te mogen gebruycken,
  Voorts te brauwen van binnen en buyten en van onderen tot het
barckhout toe, wel te clameyen
  Mede een goet roer met syn toebehooren en dat gangbaer te
maecken
  Combuys, Cabelruym, broot camers, kruyt camers,
koyen, Schotts en alles te stellen soo dat tot een goet
oorlog schip vereyschen werdt
  Uytgeseyt Beelthouwers werck, kistemaeckers werck
schilderen, het jser werck tot dit schip behoorende,
Loot gieter, coper slagers, glasemaeckers en
.
                   Original Seite 5 - P1081036.JPG
.
Metselaers werck zal moeten comen te lasten van de
Heeren besteders
  Ende off in dit besteck eenige dingen waren vergeten en
nochtans jnt schip nodich gemaeckt moeten wesen,
dat zal de aennemer gehouden zyn te maecken, ende te
leveren, zonder daervoer eenich buyten werck te mogen
eysschen ofte genieten.

Werner

  • Gast
Bestek 8, een oorlogschip van 150 voet lengte, 1665.
« Reactie #20 Gepost op: oktober 25, 2013, 14:39:23 pm »
Dit is een bestek, dat an het Noorderkwartier, in Hoorn, Enkuizen en Medemblik  is aangepasst. In het Noorderkwartier is bij veelen bestekken de holte wat minder dan in Rotterdam. In het Noorderkwartier is ook voor de overloop en de koebrugge niet allemal eikenhout ingezet worden. Vaak kwam greenen hout op de dekbalken. Immer waar geen geschut was. Meest hebben de scheepsbouwers de eerst vier planken vanaf het boord uit eikenhout gemaakt, de rest van greenen hout. Maar, deden ze het alleen in het Noorderkwartier.

Weet iemand wat over "smetsemer" of "smitsemer" hout? Ik ben al jaren op zoek naar deze Houtplaats.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag, Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.02, inventarisnummer 5586.

Besteck 150' Oorlogschip, 1665.07.00, Adm. Noord.
.
                Originalseite 1 - P1080140.JPG
.
             Charter om een schip van Oorloge
             te maacken voor het Collegie ter
             Admlt. int Noorderq. op Amsterdamsche
             voeten 11 duym voor een voet,
.
  Het schip langh over steven 150 voeten
wyt 38 voeten
hol 14 voeten
daer boven 7 3/4 voeten
De schans ydem lopende omtrent de groote mast
De back hooch 7 1/2 voet
De hut langh 30 voet, hooch 6 voet voor aen achter hoogen
of nae besteders believen,
  Op de hals voor scheen 4 1/2 voet de holte
  De kiel van drie stucken dick 24 duym viercant, de lassen
vande kiel langh 10 voet wel voorsien met bouts
  De achtersteven langh 27 1/2 voet, valt 3 1/2 voet, dick 18 duym
breet 7 voet onder, boven nae behooren.
  De voorsteven hooch inde winckel 25 3/4 voet valt 18 voet dick
18 duym, breet onder 4 1/2 voet int midden 3 voet boven
4 1/2 voet, het lasch vande voorsteven langh 5 1/2 voet a 6 voet,
  De heckbalck langh 29 1/2 voet, breet 20 duym, dick 18 duym
met goede hecksteunders, boven wyt van malckanderen
19 voet, om achter een goet royael schip te maecken.
  De Rantsoen houtten hooch achter uyt de kiel 14 3/4 voet,
dick een voet, breet 2 1/2 voet twee wulpen met een goet
broeckingh stuck aende spiegel wel voorsien elcke met
een goet spant knies wel omwosten.
  Een puyck van een knie op de achtersteven endit alles wel te
boutten en te spyckeren en
  De buyckstucken op de kiel dick 12 duym, op de bovenkant
van het boeyssel dick 9 1/2 duym, op de scheergangh dick
7 3/4 duym, daerboven op raehout dick 5 1/2 duym,
.
                Originalseite 2 - P1080141.JPG
.
geen inhout smalder te maecken als 8 duym inde breete,
op dat het bequaem genagelt en gebout mach werden, t' in=
hout te verschieten 5 voet niet minder maer wel meerder
als mede in het soch of inde pieck wel voorsien met
omwossen twillen,
  De buyten huyt dick vande kiel aff tot het onderste Berck=
hout toe vier duym, van goede Coninxberger off ham=
burger plancken, wel verstaende dat aen yder syde twee
kimme gangen van vooren tot achteren gemaackt moe=
ten werden dick 5 duym,
  De vullingh daer het gangbort ingeslooten wort tussen de twee
onderste berchouts dick 5 duymen
  De breegangh daer de poorten incomen dick 3 1/2 duym, de
gangh daer boven dick 3 duym, de haacklassen van alle
de plancken langh 4 1/2 voet.
  De twee onderste Berckhouten dick 8 duym breet 14 duym
de haacklassen langh 7 voet daer boven ses voet,
  Het 3 spant Berchout dick 6 3/4 duym breet 12 1/2 duym
  Het 4 spant Berchout dick 5 3/4 duym breet 11 1/2 duym
  Het Raahout dick 4 3/4 breet 10 duym, dat soo hooch te leggen
dat de tweede laach schutpoorten daer Royael onder connen.
  De bovenste breegangh dick 2 1/2 duym,
  De setgangh dick 2 1/4 duym, daer de vertuyningh blaaden
met een sponningh incomen, de vertuyningh bladen van
got wagenschot dick 1 1/4 duym,
  De vullingh so voor als achter onder de rust soo langh als de
rust is soo dick te maacken als de Berchout daer hy op
staet, voor t' op haelen vande puttingh,
  Alle berchouts ende t' raehouts te maacken van ooverseese
hout, geen Breemer hout aen het schip te gebruycken
.
                Originalseite 3 - P1080142.JPG
.
  Een goet galioen, de uytlegger langh 21 voet, de vier
knies aenden uytlegger, de nebben langh aen t' schip
seeven voet, aen den uytlegger langer, de richels vant
galion dick 4 duym breet naer behooren, een goet eecken
knie onder den uytlegger, dit alles wel voorsien met
bouts en spyckeren,
  Het colywyn van twee stucken dick een voet breet 3 voet
met fraeye lassen op het miste langh 7 voet,
  Het slemphout van een goet omwassen hout niet gebernt
het ondereynde dick 11 duym, het boven eynde 8 duym,
breet nae den eysch, aen weder canten een weger
dick 5 duym breet 2 1/4 voet
  De weegers int vlack dick 4 duym
  Drie styve kimme wegers elck dick 5 duym, daer boven tot
de balckwegers toe dick 3 1/2 duym
  Twee balckwegers onder malckanderen breet 2 1/2 voet
d' ander 1 3/4 voet dick 6 duym,
  De wegers op t' gangbort dick 4 1/2 duym, breet nae
behooren,
  De balckweger daer de boevenets balcken incomen dick 4 1/2
duym, breet 2 1/4 voet,  tussen beyden met greenen
plancken te wegeren dick 3 duym het spint wel affge=
houwen,
  De overloops balcken dick 17 duym viercant 7 duym bochts
aen yder eynde versien met een goet spant knies wel
omwossen langh van nebben 5 voet wel langer maer
niet corter, de ondereynden tot aende kimmen toe
  Om de andere Balck een Cattespoor met een goet spant
sitters te verschieten 5 voet
  Ses banden onder den overloop, met een goet focke spoor
yder bant een spant sitters,
  Achter int soch vier banden met haer sitters, twee fraye
knies aende broeckingh, by de groote mast twee
.
                Originalseite 4 - P1080143.JPG
.
kattespooren met 4 sitters om de anderer balck een steunder
vande kimmen af tot de onderkant van het boevenet
toe dick een voet breet 10 duym, met goede clossen draem=
wyse dick 1 voet, de gangborden breet 2 voet dick 6 duym
  De overloop gestreecken met 4 gangen eecken plancken aen
boord dick 3 duym
  Twee schaerstocken aen yder syd van vooren tot achteren dick 6
duym breet 14 duym d' andere naer behooren
  Tusschen yder balck 3 ribben met goede carviel houten daer
onder, dick 6 duym int viercant
  Voorts den overloop dicht gestreecken met drie duyms gree=
nen deelen t' spint wel afgehouwen die drooch syn
  De visscher omde groote mast eerst langs scheep dick 6 duym
aen wedercanten de groote mast inde balcken ingekeept
dande visscher daer dwars op geleyt, dick 10 duym
breet 4 1/2 voet, langh naer behooren.
  Een goede betingh met syn knien en speenen tot contente=
ment vande besteders
  Een goede pisback een voetingh daer onder van 6 duym int
viercant daer hy op staet de planck dick 4 duym, die
inde voetingh gesponninght tusschen byde overloopen
drie banden en soo veel cruysen als de besteders be=
lieven sal, en goede cluyshouten.
  Een groot met een kleene spil het groote dick 2 1/4 voet
't ander 1 1/4 voet beyde wel voorsien met goede pallen
  Een greenen schot voorde constapels camer in malcander
gesponnicht of geploecht.
  De dael te becleden, t' roer met syn toebehoorens
  De Boevenets balcken breet 13 duym, dick 12 duym wyt van
den anderen 3 1/2 voet als mede de onderste yder 8 duym
bochts en beyde de lagen balcken boven malcander om
dat de eynde vande steunders daer in connen geslooten.
.
                Originalseite 5 - P1080144.JPG
.
  Syn yder balck voorsien met een goet spant knie de
nebben langh 4 voet wel langer maer niet corter,
de onder eynden soo lanck als de besteders sal gelieven.
met ribben vangen als anders.
  'T gangbort dick 5 duym breet 1 3/4 voet.
  De schaerstocken vande tralyeluycken dick 6 1/2 duym breet
14 duym, soo veel luycken en tralye luycken mitsga=
ders sooveel ribben als de besteders believen sal, het
wagenschot tot de tralye luycken dick 3/4 duym.
  'T boevenet gestreecken van greenen deelen die droogh syn
dick 2 1/2 duym het spint wel afgehouwen.
  Soo veel knechten groot en cleyn als de besteders believen sal.
  De weger op 't boevenet gangbort dick 3 1/2 duym het deck
en omde stutten dick 3 duym, de binnen bosbanck
int midden vant' schip dick 6 duym breet nae den
eysch.
  De bosbanck achter en voor naer behooren.
  De balckweger van schans en back dick 3 duym tussen
beyden met 2 duyms greenen hout te wegeren.
  De balcken vande schans en back dick 7 1/2 duym, breet 9 1/2
duym yder balck met een goetspant knies.
  De Balcken vanden anderen 4 1/2 voet maer soover de cajuyt
loopt 3 1/2 voet en tussen yder balck 3 ribben.
  Voor met een schilt en craen balck met zyn knies off crae=
nen, de craenbalck dick int' viercant 14 1/2 duym.
  De back gestreecken met twee duyms deelen 't spint wel
afgehouwen en de selve soo hooch en soo langh als de be=
steders believen sal.
  De schans gestreecken met twee duyms deelen, de hut ydem
en een goede voetingh daer 't schot op comt te staen.
.
  Trappen soo veel als de besteders believen sal.
.
                Originalseite 6 - P1080145.JPG
.
Cruyshoutten, schoteblox bossen, sware gillingh houten
de groote rust dick 4 1/2 duym de fock en besaenrusten
dick 4 duym langh naeden eysch.
  Een goede hackebord met galderyen en beeldwerck tot
contentement vande besteders
twee swaere halshoutten.
  De cruytcamer, brootcamers, seylmaecker, schippers
hoochbootsmans en soo veel camers als de besteders be=
lieven sal, als mede coyen, dit alles van goede droge
deelen.
  Sooden omde pompen, spil, combuys, en bottelerye
tot contentement vande besteders, dit alles wel
vast te boutten en te spyckeren, vant water af tot
boven toe tot believen van de besteders.
  Het schip te dryven met twee wercken, en wel te calmayen
2 mael te deutelen, soo binnen als buyten, dit clamp
reed afte timmeren dat het schip bequaem en goet is om
in zee te gaen,
  Het beeltsnyden, cajuyt beschietene, schilderen, yserwerck
spyckers en bouts, werck pick en teer tot lasten
vande besteders.
  Alle verdexdeelen vande overloopen schans en back heel droog
't spint wel afgehouwwn.
  Alle de plancken soo binnen als buytten van coninx=
berger of hamburger hout, dat heel gaeff is, oock
geen vierich haut aen het schip te maecke.
  Oock geen binnen sponningen aen plancken of
berchout te maecken.

Offline amazone

  • Speedy
  • SCHEEPSBOUWMEESTER
  • Kapitein
  • ****
  • Berichten: 4.961
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #21 Gepost op: oktober 25, 2013, 15:10:57 pm »
wel raar dat er 4 eiken planken en de rest in spisia gelegt werd , dit zal zeker zijn om de kosten te drukken.

  De overloops balcken dick 17 duym viercant 7 duym bochts : ook hier weer erg wijnig bocht

Citaat
Weet iemand wat over "smetsemer" of "smitsemer" hout? Ik ben al jaren op zoek naar deze Houtplaats.

buiten duitsland werd er ook  erg veel hout van noorwegen gehaald  zeker spicia ( green ) kwam van die kant 
ik lees tog in alle bestekken dat er 2 spillen op deze schepen staan een grote op de overloop en een kleindere  waarschijnlijk op het verdek dan
wel erg veel info allemaal  8)
the end-product is not the model, but the knowledge of the building process itself

Offline pauwels

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 576
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #22 Gepost op: oktober 25, 2013, 15:41:09 pm »
Wat een werk is dat geweest  :roll:

   mooie bestekken allemaal maar alle bestekken missen het oprijzen van het vlak of het innemen van de kim, wat toch de vorm van het grootspant bepaald. Deze kennis en ervaring om het onderwaterschip te construeren zal bij de scheepsbouwmeester liggen.

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #23 Gepost op: oktober 25, 2013, 15:42:35 pm »
Ja, de oorlogschepen hadden op het overloop een spill (het groote) en ob de koebrugge in het voorschip een kleene spill.

Dat de bocht van de decken niet zoo groot is geweest, hangt er met t'samen, dat M.H. Tromp en de anderen Officieren voor het geschut rechtdoor lopende decks (dwars) willen hebben. Ook het Sprong in langsrichting willen Tromp en co. rechtdoor hebben. Tromp will voor het bocht (dwars) maximaal 4 duimen hebben. In zijn Consideratie aan de Scheepsbouwers van maart 1653 gaat hij er op in. Bij de stucken, die op het deck staan, was het zwaartepunt zoo hoog, dat zij snell op de grond (Deck) laggen.
Maar de Scheepsbouwer kun niet anders dan hij het van zijn Vader had geleert. Zoo hebben ze weer wekenlang ruzie gemaakt.

Groten
Werner

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #24 Gepost op: oktober 25, 2013, 15:50:45 pm »
Hallo Pauwels,

ik heb in de bestekken geen informatie over het rijzen van het vlak gevonden. Ik denk ook, dat dit detail alleen in Witsens boek voorkomt. In de bestekken heb ik niets erover gevonden. Ik ken twee bestekken uit het Noorderkwartier, war maaten vor het grootspant zijn angegeven. Het bestek komt nog.

Groeten
Werner

Offline pauwels

  • Bootsman
  • ***
  • Berichten: 576
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #25 Gepost op: oktober 25, 2013, 15:58:47 pm »
Van Yk schrijft over het innemen van de kim, wat het ogenschijnlijke vlak bepaald, in diverse opgemeten schepen. Hoofdstuk 24

Offline BertUS

  • Kaapstander Koning
  • Global Moderator
  • Bootsman
  • *****
  • Berichten: 585
    • BertUS Scale Figures
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #26 Gepost op: oktober 25, 2013, 16:23:03 pm »
Het zal voor de enthousiaste, maar niet zo onderlegde leden heel gaaf zijn om naar aanleiding van de bestekken een tekening te zien, met name wanneer deze in stappen het bestek volgt, ik denk dat er dan toch een hoop kleine vraagtekens duiselijk worden, en dan doel ik op mijzelf, ik merk, dat ik sinds mijn TIA moeite heb om complexe zaken op te kunnen slaan en als ik die bestekken zo doorlees moet je alles bij elkaar houden voor het overzicht en dat lukt mij niet meer (opa wordt ouder met een geestelijk intensievere functie de laatste 2 jaar

Offline amazone

  • Speedy
  • SCHEEPSBOUWMEESTER
  • Kapitein
  • ****
  • Berichten: 4.961
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #27 Gepost op: oktober 25, 2013, 16:55:25 pm »
bestekken zijn ook best moeilijk te begrijpen , de eerste keer dat ik er één las wist ik gewoon niet waar het over ging.
als ik er nu één lees zie ik het schip zo groeien terwijl ik verder in het bestek lees,  ik vind het wel raar dat er niets van de masten in staat  zeker de positie van het kattespoor  vind ik nergens terug  terwijl je in witsen zijn bestekken  kijkt dit er elke keer instaat  ook de lengte van elke hut word beschreven als  zoals henk al opmerkte het rijzen van het vlak.

maar er zit wel goede info in deze bestekken hoor ook dingen die ik  nog niet wist  :wink:
the end-product is not the model, but the knowledge of the building process itself

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #28 Gepost op: oktober 25, 2013, 17:06:01 pm »
Ik wil nog in bedenken geven, dat ik de bestekken sinds omsteek 1985 op de spoor ben. Als jullie even andacht willen doen en de bestekken na en na bewerkt, heeft jullie er wat van. Ik put hier omstreeks 30 jaren ervaring in twee dagen in het forum.

Groeten
Werner

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #29 Gepost op: oktober 25, 2013, 17:15:10 pm »
Hallo Amazone,

in het "normale" bestek gaat het om het hol van een schip. De Masten bent meest van de Mastenmaakers ter beschikking gesteld. Ik kun later in de tijd ook het een of ander over Masten, Zeilen, Blocken enz. instellen, maar het is natuurlijk niet zoo veel erover bewaart gebleven.

Groeten
Werner