Auteur Topic: Bestekken 17e eeuw  (gelezen 22319 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Gepost op: oktober 23, 2013, 22:29:11 pm »
Veronderschuldig, dat mijn nerderlands nie zoo goet is.
Ik vind het interessant, omdat Dirk het schip wil bouwen. Sinds velen jaren ben ik in het Nationaal archief Den Haag, om over het oorlogschip de Eendracht (1654-1665) iets te vinden. Over de jaren heb ik ook enkele bestekken van de vlootbouw uit de jaren 1653 tot omstreks 1700 gevonden. Ik kan me voorstelen, dat Dirk so een bestek op de tafel wil hebben?

Groeten
Werner

Offline amazone

  • Speedy
  • SCHEEPSBOUWMEESTER
  • Kapitein
  • ****
  • Berichten: 4.961
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #1 Gepost op: oktober 24, 2013, 08:40:43 am »
beste werner  dank u voor de intresse  in de Nederlendse scheepsbouw  en u nederlands lijkt me  best wel goed te zijn. zeker beter dan mijn engels schrijven  :wink:

de eendracht is een prachtig schip dat  ijgelijk ook wel op mijn verlang lijstje staat  voor nog te bouwen schepen.

bestekken  van Nederlandse oorlogs schepen  uit 1700 zijn  niet makelijk te vinden zeker niet als het over een spesifiek schip gaat.
in het boek van witsen staan wel een aantal bestekken  maar meestal staat er geen naam van het schip bij  of zijn het handels schepen.

dus als je  de bestekken met ons wil delen zouden wij dat  heel fijn vinden natuurlijk en kan je mischien met  één van de mods  eens afspreken om een lijstje met bestekken op het forum te plaatsen in een aparte rubriek. waarvoor alvast bedankt.

ik hoop dat je iets van  dit bouw topic hebt opgestoken om de eendracht te maken want daar doen we het  eigelijk voor , hoewel  twee dezelfde schepen  nooit gebouwt zijn hebben ze toch alle maal iets met elkaar gemeen als het over de bouwwijze gaat van  Nederlandse schepen  rond  half de 17 eeuw.
the end-product is not the model, but the knowledge of the building process itself

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #2 Gepost op: oktober 24, 2013, 09:43:57 am »
Ik wil de bestekken graag hier in het forum wijzen, maar ik heb op dit moment nog geen idee, hoe dat gaat. Kun ik een PDF-DAT uploden?

Hartelijke groeten
Werner

Offline Beagle

  • Administrator
  • admiraal
  • ******
  • Berichten: 5.546
  • Geslacht: Man
  • Antwerpen
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #3 Gepost op: oktober 25, 2013, 07:45:28 am »
PDF en/of een ander formaat  is buiten gewone postings niet mogelijk via het forum. :!:
Ook  wegens © Copyright en ander rechten verdient het voorkeur dat dergelijk materiaal niet via het Forum wordt verspreid.

Ship modelling is not a hobby, it has become a way of live. © Brian King.
Als je ouder wordt, wordt alles slechter, behalve het vergeten, dat wordt steeds beter ...
Geen kennis zonder kunde, Geen kunde zonder Kennis. © Ab Hoving

Grtz Erik

Offline Arjan68

  • VIP all-round prutser
  • Special Guest
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.732
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #4 Gepost op: oktober 25, 2013, 09:54:25 am »
Werner, als de pdf's al ergens op het internet staan dan kun je hier op het forum altijd een link plaatsen.
Ik neem aan dat je die bestekken met toestemming hebt gekopieerd en dat er geen copyright op zit ?
"Een schip is altijd een compromis" © Ab Hoving

Offline SuperSylvester

  • DEKSCHROBBER
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 1.645
  • Geslacht: Man
  • Woonplaats: Sittard-NL
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #5 Gepost op: oktober 25, 2013, 09:54:59 am »
@Werner:
Voor het delen van bestanden zou ik de volgende site aanbevelen:

http://www.mijnbestand.nl/

Op deze site kun je het bestand uploaden en vervolgens hier in ons forum de link plaatsen.


Jack
Don't only practice your art, but force your way into its secrets, for it and knowledge can raise men to the divine - Ludwig van Beethoven

Offline Beagle

  • Administrator
  • admiraal
  • ******
  • Berichten: 5.546
  • Geslacht: Man
  • Antwerpen
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #6 Gepost op: oktober 25, 2013, 10:47:29 am »
even een slotje op deze topic.


Ik ga proberen de teksten van Werner ivm bestekken er even uit te halen   en ze in een andere rubriek onder te brengen.

[mod-mode] dit bericht word vanavond terug verwijderd.
Ship modelling is not a hobby, it has become a way of live. © Brian King.
Als je ouder wordt, wordt alles slechter, behalve het vergeten, dat wordt steeds beter ...
Geen kennis zonder kunde, Geen kunde zonder Kennis. © Ab Hoving

Grtz Erik

Werner

  • Gast
Bestekken 17e eeuw
« Reactie #7 Gepost op: oktober 25, 2013, 11:19:24 am »
Ik moet hier even berichten, dat de bestekken (90%) uit het Nationaal archief Den Haag bent. Ik heb de origineelbestekken fotografeert en ook transkribert. Er bent bestekken van oorlogschepen vanaf 75 to 170 voet lengte. Als jullie met de transcripties tevreden bent, kun ik binnekort met het eerste bestek aanvangen. Ik heb ook nog oudere bestekken uit de 16eeuw, maar dat bent bestekken van pinassen, booten, buysen ...
Dat is dan alleen tekst (ASCII).

Groeten
Werner

Offline amateur

  • Betweter
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.164
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #8 Gepost op: oktober 25, 2013, 11:27:53 am »
Hallo Werner,

Ik ben zeer geïnteresseerd.
Ik ben vooral geïnteresseerd in de periode zo rond de Zeven Provinciën/Gouden Leeuw, dus de jaren zo rond 1665/1670.
Een foto van het origineel is mooi, een getranscribeerde versie nog mooier: ik schreef eerder al dat ik niet snapte dat je dat handschrift kunt lezen (Beide is natuurlijk het allermooiste) :):)
Als het niet via een openbare link kan, dan kan ik ook een PM sturen met mijn mailadres zodat je het regelrecht kunt sturen.

Jan

Werner

  • Gast
Bestek 1, een oorlogschip van 130 voet lengte, 1654.
« Reactie #9 Gepost op: oktober 25, 2013, 11:42:57 am »
Het eerste bestek.
Het is een bestek van de meest gebouwte oorlogschepen vanaf 1630 tot het miden van de eeuw. Witte Cornelisz. de With en ook de Evertsen, Tromps en ook Jacob van Wassenaer willen dese kleene Schepen niet in de vloot hebben, maar de hoofden van het Land hebben niet horen willen.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag,
Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.02, inventarisnummer 5564, 1654-01-06

Besteck ende Conditien waerop
de Heeren Gecommitteerde Raden
ter admiraliteyt residerende binnen
rotterdam, voornemens syn, op
speciale authorisatie, vande Ho:
Moo: Heeren Staten Generaell
aen te besteden, den aenbouw
weder van vier schepen van Oor=
loge, van lengte, wytte, ende holte
als volcht.

Artyckel 1
   De voors. vier Schepen sullen langhsyn over
   Stevens 130. voeten.

 2 De kiell langh 110. voeten, ende viercant 21 duym
   voor diep 19. a 20. duym, breet 16. duym, ende
   achter aende hielingh viercant 15. duym, de
   kiell van drie stucken, de lassen langh 11. voet.

 3 De vorsteven hooch inde winckelhaeck 22.
   voet, de voorcant vallens 16 1/2. voet, dick 15.
   duym, breet 28. duym, de lassen langh 8. voet,
   met een goet Slemphout over t' las, aende
   kiell en steven, de Steven gebocht nae behoren.

 4 De achtercant vande achtersteven langh 22.
   voet, vallens 3 1/2. voet, uyt d' achtercant gere=
   kent, dick 1[5] duym, onder breet 4 1/2. voet, met
   een goet knie, aende kiell vast gemaecen
   ende gebocht naer behooren.

 5 De spiegell op 11. voet hoochte.

                   - Seite 2 -

 6 De rantsoen houten, dick 9. duym breet 22. duym
   gebocht naer behooren.

 7 De achtercant vande heck balck, langh 22. voet
   diep 20. duym, dick 15. duym, bocht naer behooren.

 8 Met een goede broeckwrange, met twee wran=
   gen onder de poorten van malcanderen 9. duym,
   met de steundeurs aende poorten, met tuyme=
   laers daerin, alles werckelyck gewrocht, ende
   wel aenmalcanderen vast gemaeckt nae behooren.

 9 Met goede wintverincx opde heck balck, die
   opde 5. voet hoochte, 1. voet invallen.

10 De schepen sullen wyt syn 33. voet, ende aldaer hol
   13 1/2. voet.

11 Ende onder syn deck 7 1/4. voet, ende sal voor=
   scheen hebben voorde groote mast 4. voet 4. duym,
   sal boven den Overloop tot aen t' eynde vande
   stutten gereeckent op 3. voet hoochte, 1. voet
   invallen, ende verkeeren naer behooren.

12 T' hout inde vloer, sal diep syn, 12. -voet- duym,
   soo veel enckel hout als men crygen can, inde
   kimme 10. duym, inde scheergangh 7. duym, inden
   dolboom 5. duym, t' hout sall verschieten 4 1/2. ende
   5. voeten, wel meer maer niet min, sal int' ver=
   scherven vant' hout, inde sy, hout aen hout zyn

               - Seite 3 -

   ende de wrangen wat breeder, dat de eynden
   vande wrangen, wat op gehouden worden, om dat
   daer de buyck stucken in mogen zouden.

               Van Binnen int' Schip.

13 T' saethout soo langh men t' selve wercken can,
   dick 10. duym breet 29. duym, met een goet Slemp=
   hout voor op steven.

14 Neffens t' saethout aen wedersyden, twee goede
   wegers, yder breet 20. duym, wat mescant de sy
   tegens t' Zaethout, dick 6. duym, ende de dunne
   cant dick 4. duym.

15 Inde kimme te leggen, neffens malcanderen
   3. goede wegers, dick 5. duym breet 15. duym,
   van achteren ront gehouwen naer de houten.

16 De balck wegers dick 6 1/2. duym, breet 29. duym,
   de voorsteven uyt een crommer gesaecht, naer
   den aert, onder de balckweger noch een weger
   aengevrocht, dick 5 1/2. duym, van achteren tot
   vooren breet 20. duym, ende voorts gewegert
   met 4. duyms plancken, wel aenmalcanderen
   gewrocht, datse buyten en binnen aencomen.

17 Voor opde Steven over den Overloop te werc=
   ken ses goede banden, met een focke spoor,
   ende achter inde pyck vier gode banden, van
   behoorlycke lengte en swaerte, met goede steec=
   kers tegen de broeckwrangen, aen yder bant

           - Seite 4 -

   18. a 19. voeten, langh, breet 18. duym, dick 16. duym,
   met noch drie banden boven den overloop van
   gelycke lengte en breette.

18 Den Overloop sall lopen vande voorste tot de
   achtersteven toe, de balcken viercant 15. duym,
   sullen van malcanderen leggen 3 1/2. voet gebocht
   5. duym, yder balck versien, met een goede spant=
   knie, dick ten minsten 8. duym, de nebbens
   langh 5. voet, met een tant aende balcke gevrocht,
   de onder eyndens datse inde kimme comen,
   de wrangen inde spiegel, oock de heck balck
   te versien met een goet spantknie, gewrocht ende
   gebouwt naer behooren.

19 Op en over de Overloops balcken, tot opden
   Overloops balckweger neer, over de balck
   heenen gekeept, te setten een stryck ofte zett=
   weger, dick 4. duym breet tot de onderdorpels
   vande poorten toe.

20 De Coebrughs Balckweger, dick 4. duym,
   breet 20. duym, en tusschen beyde voorts gewe=
   gert met plancken van 2 1/2. duym.

21 Op dese schepen sullen geset worden 22. steunders,
   die vande kimme totte Coebrugge toeloopen,
   is tusschen yder poort een Steunder met swaluw
   staerten ande balcken gewrocht, dick 9. a 10.
   duym, ende aende balcken breet 15. duym.

22 Tusschen dese steunders Clossen gevrocht,

             - Seite 5 -

   aende binnen cant, dick 6. duym, ende aende
   buytencant 8. a 9. duym, wel dicht tegen de
   Settweger aengevrocht, ende onder de balcken
   heen gekeept met borsten.

23 Al waer de steunders neffens de banden comen,
   sal men sitters daer neffens wercken, die verscherven
   sullen 5. voeten, ende waerse niet neffens banden
   comen, sal men wercken Cruys houten met
   Zitters daer neffens gewrocht ende geslooten nae
   behooren, tegen elcke steunder te leggen een
   Cruys hout, dick opt' saethout 12. duym, breet
   aende eynde 16. duym, de sitters breet 15. duym
   a 16. duym, dick 14. duym.

24 De aennemers sullen noch maecken int' ruym
   alle de beschotten, soo van Hoochbootsmans gat
   en Camer, Cabelgat, Combuys, en bottelry,
   Schipper en Constapels Camer, broot en zeyl=
   camer, en al maecken, soo een schip van Oor=
   loge vaeren moet, en wat Timmermans
   werck is.

25 An dese beschotten sullen op 2 1/2. voet van t' eynde
   vande balcken, tot tegen, en int' saethout schoren
   gevrocht worden, van 10. duym dick ende 15. duym
   breet, met dubbele tanden, en in een schoe,
   soomen aenwysen sall, ende een schoor midden
   onder de balck, gesloten naer behooren, ende
   voorts geregelt om de beschots aen te maken.

        - Seite 6 -

26 Noch drie schooren int' midden ontrent vande
   bottelry, van gelycke swaerte,

27 Over de Overloops balcken, en tegen de
   clossen aen te wercken, een Ganghboort, breed
   22. duym, dick 6. duym, met swaluwestaerten
   halff en halff ingelaten, ofte met borsten ende
   tanden, gelyck men aenwysen sall.

28 Met goeden verheven schaerstocken, dick 6. duym,
   breet 16. duym, met dubbele borsten over de
   balcken, tusschen yder balck 4 ribben, van 4.
   duym viercant, in yeder vack 2 lancx ribben,
   met goede vissingen, en soo veel luycken, en
   poorten op den Overloop, als de Ed: Heeren
   besteders sullen goetvinden. met een goede
   bequame Cruysbetingh, den Overloop sall
   dicht gemaeckt worden, met goede eycken
   plancken, van drie duym dick, ende well
   vast gemaeckt naer behooren, met een goede
   bequame Spill opden Overloop.

29 De Coebrugge sal lopen vande vorsteven
   tot over de achtersteven, de balcken diep 9.
   duym, breet 11. a 12. duym, sullen recht over de
   Overloops balcken leggen, gebocht 7. duym,
   yder versien, met een goet gewassen spantknie
   langh van op en neer slaen, dick 6. duym, tusschen
   den Overloop en Coebrugge wel gladt
   geschwaefft.

30 Op dese balcken te leggen een goet ganghboort

           - Seite 7 -

   dick 5. duym, aen boort 1. duym uytgehouwen,
   breet 22. a 29. duym, met goede verheven Schaer=
   stocken, dick 5. duym, breet 14 duym, met dubbele
   borsten, datse 1 1/2. duym boven de deelen blyven.

31 Tusschen yder balck 4. ribben, met 2 lancx
   ribben, ende voorts toegestreecken, met balckdelen
   van 2. duym dick, het spint allemaell affge=
   houwen, de vloer vande Cajuyt geschaefft, soo
   veell roosterwerck luycken en poorten opde
   Coebruggh te maecken, als de Ed: Heeren beste=
   ders goetvinden, met eycken Grietten en latten
   ook een cleyne spill opde Coebrugh.

32 Opt' ganghboort van achteren tot vooren te setten
   een settweger dick 3. duym, ende soo breet dat
   se tegen de onderdorpels comt, ende uyt' voorcas=
   teell, ende van voor de groote mast tot achteren
   toe, te maecken een balckweger om het
   Zonnedeck en Cajuyt balcken op en in te
   leggen, soo hooch uytte Coebrugh alsmen ordine=
   ren zall, sall dick syn 3. duym, breet 18. duym,
   en voorts gewegert met hamburger plancken
   ende vant' voorcasteell totte groote mast,
   tusschen beyde de Gillings opde zettweger
   geschantsdeckt, de wegers wel gladt geschaefft,
   ende inde Cajuyt soo gladt geschaefft, datmen
   daer bequaem op schilderen can.

33 Op dese balckweger te leggen de balckjens

       - Seite 8 -
 
   vant' Zonnedeck en Cajuyt, soo int voorcasteel
   als achter de mast, de balckiens diep 6. duym,
   breet 9. duym, gebocht naer behooren.

34 De balckiens boven inde Cajuyt te versien, met
   halff ronden, wel gladt geschaefft, yder versien
   met een goet spant knie, de balcken sullen van
   malcanderen leggen 2. voet.

35 Op dese balckjens te wercken een ganghboort
   dick 3. duym, aenboort 1 duym uitgehouwen, daer
   t' verdragen can te setten een settweger, ende
   daerop geschantsdeckt, boven de Cajuyt een
   Stierplecht, dicht gemaeckt, met balckdeelen
   van twee duym, well gladt geschaefft, int'
   midden so veell roosterwerck, als de Ed: Heeren
   besteders goetvinden, ende voort haere schaer=
   stocken, tot aen boort dicht gemaeckt, met 2.
   duyms balckdeelen.

36 Noch te maecken een Stiermans Hutte, soo die
   vallen can, deselve te decken, ende t' beschot
   daer voor te maecken, deselve te versien met
   koyen, het beschot voorde Cajuyt, ende de Ca=
   juyt te versien met een Ledicant taeffell, scha=
   praey en bancken, het Scherm voor aen t' Gal=
   lioen, alle koyen, schapraey, turff en Cardous
   kisten, alles sonder yets uytte sonderen, van
   trappen, soot' vaeren moet, al was tschoon niet
   gespecificeert, sal evenwell int' selve werck
   begrepen zyn, sonder eenichbuytenwerck.

             - Seite 9 -

37 De selve schepen te dolboomen, loose stutten
   om de halfmasten, off schilden aen te sluyten,
   vant' halff deck tot aent' voorcasteell te
   leggen twee swalpen, ende dat selve met
   roosterwerck te versien, alle de tralien op
   t' halff deck, en op t' voorcasteell, op de hut
   en alles daer geordineert wert, alle schoot=
   blocx Cruyshouten, sonder eenige uiytsonde=
   ringh van yets, t' welck huystimmermans
   ampt aengaet.

                        Van Buyten.

38 De huyt sal gemaeckt worden vande kiell
   tottet tweede barckhout toe, van plancken
   van 4. duym dick blyvens houts, de haecken
   langh 4 1/2. voet.

39 T' onderste barckhout, breet 15. duym, dick 8.
   duym, tweede barckhout, breet 14 duym,
   dick 7 1/2. duym, de haecken langh 7. voet.

40 Van dit barckhout tottet reehout toe, sall de
   huyt gemaect worden van plancken 2 1/2. duym
   dick.

41 T' derde barckhout, off barckhout boven de
   poorten sal dick syn 6 1/2. duym, en breet 13. duym.

42 T' vierde barckhout, dick 6. duym, breet 11 1/2. duym.

43 T' reehout, dick 5 1/2. duym, breet 10. duym, met
   een halff ront.
   
         - Steite 10 -

44 Opt' reehout te setten een planck van 2 duym
   dick, soo vande Groote mast tot achter uyt,
   en voor nevens t' voorcalsteel, met een sponde
   uytgehouwen, om de bladeren vande fortuy=
   ningh in te comen, ende voort nae behooren
   getuynt, met wageschot van een duym dick,
   deselve te versien met regelingen, lysten, rot=
   gangen, naerden eysch vant werck.

45 De aennemers sullen der aen maecken een
   goet Gallioen, met een viercante Gelderye
   sal daer aen maecken, een goet roer, met
   twee roer pennen, sal maecken de half=
   houten, alle de rusten al t' hout tottet beelt=
   werck, voegen en stellen, alle de kranssen al
   te maecken ende te leveren, wat Timmer=
   mans werck is, sonder uytsonderen, dan
   alleen het ronthout, dat is masten stengen
   en reen, maer meede stellen, sonder eenichbuy=
   tenwerck, soo t' vaeren moet.

46 De aennemers sullen dese schepen wel nage=
   len, met 1 1/2. duyms avigaer geboort, op yder
   gangh, en in yeder hout 3. nagels, wel pluggen
   en wel arcken, wel bouten wel calfaten,
   met twee wercken, ende als alles claer is,
   noch eens Calfaten ende aenhaelen, ende all
   wat den dach beschynt well gladt te schaven,
   wel te voegen, in somma te leveren, een
   goet, dicht, onbeschadicht en volmaeckt schip,

47 De aennemers sullen niet vermogen eenich
   
            - Seite 11 -

   Bremer off rygs hout, aendeselve schepen
   te verwercken, soo plancken als anders, noch
   geen noorts eycken hout, doch alles goet en
   gaeff hout.

48 De heeren besteders sullen int' opleggen vande
   spanten en t' rechten van alles ordineren, ymand
   die haer verstaet(?) daertoe bequaem achten zullen,
   om deselve schepen te maecken, op senten
   te stellen, wiens ordre d' aennemers sullen
   moeten volgen.

49 Oock de voors. scheepen te picken ende te teeren
   naer behooren,

50 Ende off in dit besteck eenige dingen waren
   vergeten, ende nochtans inde schepen noodich
   gemaeckt moste wesen, dat sall den aenne=
   mer gehouden syn te maecken ende te leveren
   sonder eenichbuytenwerck te mogen eysschen
   ofte genieten.

De voors schepen in vougen vooren verhaelt,
sullen werden gemaeckt onder d' op sichte
vande Heeren besteders, ende op stapel ge=
stelt ter bequamer plaetse, alwaerse van
dachtot dach exacte toesicht op t' werck
comen nemen ende doen nemen, respective off alles werden
gemaeckt ende gedaen volgens besteck, ende
sulcx behoort.

De respective meesters, die t' werck sullen
connen aen te nemen, sullen gehouden syn,

           - Seite 12 -

t' selve werck te voltrecken, sonder t' selve
int geheele ofte ten deele aen aenderen over
te doen, off eenich hoop werck aende knechten
te mogen besteden.

Het te bedingen loon, vande schepen, sal wer=
den betaelt byder hoochgemelten haer Ho: mo:
in drie paeyen ofte termynen, als te weten
het eerste derdepart, als de steven gerecht
sall syn, het 2de derdepart, soo wanneer t' schip
sall worden gebracht int' water, ende t' leste
derdepart, soo haest t' schip t' eenemael sall
wesen volbouwt, ende byde Heeren besteders
opgenomen, ende de leverantie sal wesen
gedaen.

Voor t' presteren van hoedane voors. betalin=
ge, de Gecommitteerden Raden vande Staten van Hollandt
ende Westfrieslandt, uytwysens derselver mis=
sive vanden 29. december 1653. haer credyt heb=
ben geinterponeert, ende belooft, dat haer
Ed: mo: sulcke betalinge, sullen doen, uyt
soodanige middelen, als haer Ed: Gr: moo:
daertoe abewyts hebben geconsenteert, ende
specialyck gedestinieert.

De aennemmers sullen oock gehouden syn, tot
contentement vande Heeren besteders, te
stellen 2 a 3. suffisante borgen, wonenden hier
ter Stede, tot voltreckingh vant' werck, ende
naercominghe der Conditien.

De schepen, sullen moeten volbouwt syn, ende also
volgens t' besteck, ende gelevert worden, voor

                 - Seite 13 -

t' expireren vande aenstaenden maent Julius,
op vorbeurte van duysent guldens, de 1de 14. da=
gen daer nae twee duysent guldens, de 2de 14.
dagen drie duysent guldens, ende soo voorts alle
14. dagen duysent guldens, totte effective leve=
rantie, ende in cas de schepen, voorden voors.
gestelden tyt, come gelevert te worden, sal
aenden aennemer vandien vereert worden, de
somme van eens ses hondert guldens.

Eyndelinge sall den aennemers gehouden
wesen, t' synen coste ende pencule de schepen
te leveren, hier voor deser Stadt rotterdam, ter
plaetse daert' de Heeren besteders sullen ordon=
neren.

Op huyden den 6. January 1654. in gevolge
vande billietten off gedruckte acten van waer=
schouwinge by haer hoochmoo: hyer toe uytge=
geven, den 28. der verleden maent december, int'
Collegie ter admiraliteyt binnen rotterdam,
by haer Ed: mo: Heeren Gecommitteerden Raden aldaer
de bestedinge vant' aenbouwen, vande vier
schepen hier vooren vermelt, verscheyde Meesters Schip=
Timmerluyden, uyt Holland ende Westvrieslandt
by affixie vande voors billietten daertoe geroe=
pen, op t' voorenstaende besteck ende Conditien
voorgehouden zynde, ende sulcx doende gesond
ende ondertast wesende, voor wat pryse men
sulcke schepen soude mogen ende behooren gebouwt
te becomen, hebben eyndelinge Jan Francken,
Borger ende houtcoper tot dordrecht, ende Jan

               - Seite 14 -

Harmansz. Wittert, Frans Huygen ende Ary
Joosten, alle drie Borgers ende Meesters. Schip Tim=
merluyden hier ter Stede, yder, een, vande
voors. vier schepen, op soodanichbesteck, ende
Conditien aengenomen te bouwen, voor desome
van twee=endertich duysent vyff hondert gulden.
verbindende deselve aennemers als mede der=
selver Borgen, tot naercominge van alle de
voors. Conditien aen haer zyden, haerluyden
respective personen, ende goederen, die ten desen reguarden
onderwerpende, ende vervolgens oock renunchie=
rende, als naer rechten ende Coustumen deser
Landen, ende hebben sy het alle tot bevestinge
vandien, nevens den presiderende raet des=
selvigen Collegie, indertyt, mitsgaeders den Secreter
met hunne onderteyckeninge bevestight
actum ten dage ende plaetse als vooren.


Werner

  • Gast
Bestek 2, een oorlogschip van 135 voet lengte, omstreeks 1680
« Reactie #10 Gepost op: oktober 25, 2013, 11:57:22 am »
Het tweede bestek.
Hier gaat het om het kleen 130 voet oorlogship uit de eerste helft van de 17e eeuw. De Scheepbouwers hebben het een of ander verbetert. Het bestek is van omstreeks 1680.

Groeten
Werner


Nationaal Archief, Den Haag,
Collectie Cornelis de Groot, 1622-1696
nummer toegang 1.10.34, inventarisnummer 29,
.
                Originalseite 1 - P1080518.JPG
.
           Charter van een Oorlogschip
           lanck 135. Amsterdammer voeten,
.
Het schip lanck 135. voet, wyt 35. voet, holl 14. voet,
het deck hoogh aen boordt 7. voet, de back en halff deck
hoogh aen boordt 7. voet, de Cajuyt voor hooch 7 1/4. voet, achter
hoogh 7 1/2. voet, de groote hut voor hoogh 6. voet, achter
hoogh 6 1/2. voet, de kiel lanck 115. voet, dick 20. duym,
breet 21. duym, de kiel van 2. stucken soose te becomen syn,
de lassen lanck 9. a 10. voet, yder las 13. bouts, de stevens
dick 15. duym, de voorsteven hooch 24. voet valt 17. voet,
de achtersteven hoogh 23 1/2. voet, valt 3 1/4. voet, de heck=
balck lanck 26 1/2. voet, dick 16. duym breet 17. duym,
de heckstutten hoogh 23. voet wyt 20. voet, de rantsoen
houten breet 2 1/2. voet, dick 13. duym 3. worpen met een
goet broeckstuck, de huyt tot aent barghout van 4. duyms
hamburger en Barlyns plancken, de buyckstucken
op de kiel dick 11. duym jnde kimmen dick 10. duym
op 't boysel 8. duym, op de scheergang dick 7. duym, de
stutten opde hoogte vant deck dick 6. duym op 't boort
5. duym het hout te verscherven 5. a 6. voet, de oplangen
te verscherven 5. a 6. voet het kolswyn dick 9. duym
breet 2 1/2. a 2 3/4. voet, te wegeren met een 4. duyms we=
ger voorts tot de kimmen toe met 4. duyms plancken,
te wegeren de kimmen met 2. wegers van 4 1/2. duym
dick, 2. balckwegers boven malckanderen, tusschen
beyde een 4. duyms weger, de balckwegers dick 5 1/2.
duym 2. boven malckander breet 2 1/2. voet, byde groote
mast twee goede banden, yder bandt 2. sitters, wel te
verscherven 6. a 7. voet, voor jnde boech 6. a 7. goede
.
                Originalseite 2 - P1080519.JPG
.
banden om den anderen balck jnt ruym een katte spoor,
soo veel sitters en steeckers als daertoe van noden syn, te
verscherven 6. a 7. voet, een goet focke spoor, noch en bandt
aende speenen met sitters 2. spoorknies aende spiegel
yeder worp 2. knies 2. heck knies dick 16. duym de over=
loop balcken dick 15. duym, breet 16. a 17. duym, wyt 3 1/2.
voet van malckanderen, tusschen de balcken 3. ribben
met 2. karveel houten aen yeder zy aen yeder balck 2.
goeder gewassen knies lanck vant slach tot de kimmen
toe, de nebben lanck 5. a 5 1/2. voet om de andere balck
een steunder, die loopt van. kimmeweger tot aent ver=
deck toe, 4. cant dick 12. duym goede klossen tusschen de
steunders dick 11. duym, de Lyffhouten dick 6. duym breet
2 1/2. voet, een setgangh op 't Lyffhout dick 4 1/2. duym, de we=
gers tusschen de poorten dick 3. duym de balck wegers
vant verdeck 4. duym, de balcken vant verdeck dick
11. duym, breet 14. a 15. duym aen yeder verdecks balck
2. goede gewasse knies, de nebben lanck 4. a 4 1/2. voet,
dick 9 1/2. duym, tusschen elcken balck 3. ribben 2. karveel
houten onder en boven de kluysen 2. goede banden 2. goe=
de speenen dick 4. cant 18. duym met syn beting en.
knies daeraen, de overloop te strycken met eycke 3. duyms
plancken tot de scheerstocken toe, en voorts met greene
3. duyms deelen jnde midden het spint wel affgehouwen
de lyffhouten op het deck dick 5. duym breet 2 1/2. voet een
groote spil met 5. gaten, de groote knegt 2. voet 4. cant,
de focke knecht 20. duym, alle de rusten tot dit schip hals=
clampen de boven spil met 4. gaten, het verdeck te stryc=
ken met 2. duyms deelen droogh, het spindt affgehouwen,
de Lyffhouten op 't onderser deck dick 5. duym met tralje=
werck op 't verdeck, de hals hoogh verscherven 5. voet, de
poorten ondert raahout deur te schieten, de balcken vant
halff deck dick yder balck 7. duym, breet 9. a 10. duym,
de groote mast voort deck, het halff deck en back met
traljewerck, te strycken met 2. duyms deelen droogh
het spindt wel affgehouwen, de hut soo lang als val=
len kan, te strycken met 2. duyms deelen, voor de
back een schot, met een betingbalck met kruys houten,
2. kraanbalcken met haer druckers, met een goet
Galjoen, en sal wat hout tot een Galjoen van sulcken
schip vereyst wordt 4. marse schoots knegts 2. marse
val knegts, oock alle de knegten, soo groot als kleyn
niet uytgesondert, als tot sulcken schip van noden is,
.
                Originalseite 3 - P1080520.JPG
.
alle kruys houten tot het schip het bovenste Lyffhout
dick op 't halff deck en back 3. duym 2. spandt barck=
houten onder de poorten dick 7. duym breet 15. duym
het eerste spandt boven de poorten dick 6. duym breet
12. duym het 2. spandt dick 5 1/2. duym breet 11. duym
het 3. spandt breet 10. duym dick 5. duym het raahout
op de hoogte van. hals mast breet 8 1/2. duym dick 4.
duym, de vulling tusschen de onderste barckhouten dick
5. duym daer de bossen in comen, de bree vulling dick
een 4. duyms planck, de vulling boven de poorten
3 1/2. duym, de vullingh ondert raahout dick 2 1/2. duym
de setgang op 't raahout dick 2 1/2. duym, de fortuyning
bladen dick 1. duym, een boog boven de back en boven
het halff deck, een boog boven de hut met toe Galde=
ryen, een goet roer en roerpen, een kolderstock, de
klampen tot de poorten het hout voor al het beelt=
werck, een schot voorde Cajuyt, een schot voor de hut,
2. mael te braeuwen en met 2. wercken te clameyen,
2. mael te deutelen, de nagelgaten te booren met een
5. quartiers avegaer, van kiel aff te nagelen tot gelycke
water toe, boven water altemael te spyckeren tot bo=
ven aen 't raahout toe als een schip by't landt gemaect
werdt het beschieten van. Cajuyt en schut, alle de trap=
pen soo groot als kleyn, de Brootcamer, alle de schot=
ten, kombuys, bottelarye, koyen, P voorts Beelthou=
wer, koperslager, metzelaer en Lootgieter,
.
            Al het yserwerck
.
Jder las jnde kiel 13. bouts gekloncken jnde knies, op 't
stevens soo veel bouts als er van noden syn, 2. bouts jnde
heck balck, yeder wurp een bout, het broeckstuck soo veel
bouts als van noden is, yeder haeck van. plancken 2. bouts
van onderen tot boven toe, vande kiel tot de onderste poorten
met een grooten duyms bouts avegaer geboort boven de
poorten met een kleyne duyms bouts avegaer geboort,
6. roerhaecx, boven yeder poort een ring daemen het schut
aen tuyt, yder poort 2. ringbouts met 2. haeckbouts
jnde heck knies soo veel bouten als tot soo een schip
van nooden is, de banden elcken gang ten minsten
een bout naeden eysch van 't werck, sommige 2.
bouts jnde nebben van. knies 5. a 6. bouts voorts soo
.
                Originalseite 4 - P1080521.JPG
.
veel bouten als tot soo een schip van noden is, de knies op 't
verdeck jnde nebben 4. a 5. bouts, de groote puttings
bouts dick 1 1/2. duym de besans putting dick 1 1/4. duym,
soo veel ringbouts tot het tuyen van boot als daer toe van
noden is, ringbouts tot de schooten, als het yserwerck soo
groot als kleyn,

Werner

  • Gast
Bestek 3, een oorlogschip van 136 voet lengte, 1653.
« Reactie #11 Gepost op: oktober 25, 2013, 12:10:17 pm »
het derde bestek.
Van dese bestek bent enkele oorlogschepen gebouwt.

Groeten
Werner

Nationaal Archief Den Haag,
Staten-Generaal, nummer toegang 1.01.02, inventarisnummer 12561.120, 1653-09-07

Adm. Noorderquartier

.
          Originalseite 1 - P1080763.JPG
.
              Besteck van een nieuwe Schip van
              oorloge langh over steven 136, wyt 34:
              hol 14 voet, amstedamer voeten.
.
  Eerstelyck de kiel langh 111 1/2 voeten, lassen vande kiel
langh 9 voeten, den voorsteven hooch inde winckel 26 voeten         lanck 136 1/4
dick 15 duym breedt 28 duym, vallens 21 voet bocht 7 voet,           voet.
den achtersteven hooch inde winckel 24 voet vallens 3 1/2,
dick 15 duym, boven breet 18 duym, onder breet 6 voet,
de heck balcken 22 voet langh, dick 14 duym, breet 18
duym, die heck stutten langh 22 voet boven wyt 11 1/2 voet
  Ten tweeden het wytste span van het schip wyt 34 hol
13 3/4 voet, de wrangen op de kiel dick 12 duym, ende inde
kimme 10 duym op de scheegang 6 1/2 duym, op den dolboom
dick 4 1/2 duym, t' hout sal verschieten vyff voet, ende boven
4 1/2 voet, de wrangen sullen van malckanderen leggen
6 a 7 duym,
  Ten derden t' saethout soo langh als men het wercken kan,
dick 9 duym breet 2 1/2 voeten, daerop te wercken het
slymphout, soo hooch als men het wercken kan, neffens            is wel bevonden
het saethout te wercken een goede wegers dick 4 duym,            breet  een duym dicker.
2 voet, de kimmenwegers op malcanderen dick 5 duym,
breet nae behooren, ende voorts gewegert met coninx
berger plancken dick 3 1/2 duym den balckweger dick 5 1/2
duym, breet 2 voet, men sal op de steven wercken 9 goede
banden, te weten 3 banden boven op de overloop, met een        wel bevonden
goet focke spoor, en in de pieck 4 goede banden met haer
sitters, aende twee onderste banden, voor twee sitters, daer
sal aende spiegel gewrocht woerden 6 goede knies, de
steeckers langs scheeps, met onder d' ander balck, een
.
          Originalseite 2 - P1080764.JPG
.
katte spoor met haer sitters, dick opt saethout 13 duym
breedt anderhalve voet, ende over d' anderde balck een steunder,
langh vande kimmweger tot den boven cant vande                         bevonden 9
coebrugges balcken toe, dick 9 duym breet 13 duym,                     steunders
  Ten vierden de huyt sal gemaect werden van goede plancken        moet syn 13
dick 4 duym, langh 36 a 40 voet, tot den onderpoorten toe              steunders
ende voorts de plancken tot boven toe met plancken van
3 1/2 duym dick, langh 36 a 40 voet, de haecken vande plancken
sullen langh syn 4 a 5 voet.
  Ten vyffde te maecken 2 spant berchouten onder de poorten dick
7 duym, breedt 13 1/2 duym, het eerste spant berchout boven de
poorten dick 6 duym breet 12 duym, het 2 spant boven de
poorten dick 5 1/2 duym breedt 11 duym, het ree hout dick
5 duym, breet 11 duym, de haecken sullen langh wesen
6 a 7 voeten.
  Ten sesten den overloop sal loopen van achteren tot vooren recht
door, de balcken dick vierkant 15 duym, gebocht 6 duym, van
malcanderen te leggen 3 1/2 voet, yder versien met een goet
spant knie, langh de knie aende balcken 5 voet, onder
langh tot de kimmenweger toe, met haecken ande
balcken, de mast balcken versien met 2 spant knien, tus=
schen yder balck 3 ribben, met een langs rib, en dick 4 duym
vierkant, met goede schaerstocken, langs scheeps dick 6
duym, het gangbort dick 6 duym, breedt 2 voet
met goede clossen tusschen de steunders, de plancken sullen
dick syn op den overloop 3 duym, noch op den overloop 28
poorten, op het verdeck 22 poorten, met 6 duym knies daer
boven, voorts de poorten soo groot te maecken als het
de besteder gelieven sal,
.
          Originalseite 3 - P1080765.JPG
.
  Ten sevenden een stryckweger op de balcken en die gekeept 2 a 3 duym
breet tot de overkant vande dorpels vande porten dick 4 duym
voorts gewegert met 2 1/2 duyms plancken, den balckweger vanden
koegrugs dick 3 d: breet 20 d: de koebrugs balcken dick 10 d.
breet 12 d: de balcken sullen van malcanderen leggen 3 1/2 voet
gebocht 8 duym, yder balck versien met een goede spant
knie met haecken aende balcken daer op te wercken, een                     bevonden
goet hangbort dick 4 1/2 d: breet 20 d: de balcken sullen aen               7 1/2 voet
boort hooch leggen 7 voet, de schaerstocken tot den rooster                 de koebrug=
sullen dick syn 6 duym, breet 14 d: en boven 1 1/2 d: aengehouden,    ge hooch
tusschen yder balck 3 ribben, met een langs ribben 3 duym
dick vierkant en voorts toegestrecken met balckdeelen
dick 2 duym, ende het spint wel affgehouden, de stryc=
wegers op het gangbort dick 3 d: daerop geschandect
met goede hamburger plancken dick 2 duym, de
stutten op de wyten van het schip sullen, invallen op de
hoochte vant verdeck 2 1/4 voet, voort de stutten boven wat
.te verkeeren om een ruyme schip te crygen
  Ten achten hol verbonden op de halsen 4 1/4 voet, om be=
quaem onder het ree hout door te schieten, te maken
een half deck achter de mast, de balcken dick 7
duym breet 8 duym, ende voor een voor Casteel
met een betings balck, daer aen te maken vier
knien met beschot, aen yder balck een spant knies.
.
          Originalseite 4 - P1080766.JPG
.
  Ten negenten het schip op te vertuynen van achteren tot
vooren naer behooren met goet wagenschot van vyff
quartier duym, voorts verwel ende gelderyen op de Zyden
vant' schip met al het hout tot het beelde werck wel te
voegen ende te stellen, ende een bequaem hutte nae den
eysch vant' werck, ende voorts alle rotgangen ende rege=
lingen te maecken nae behooren, een Galioen te maecken met
syn toebehooren, voorts een roer met syn penne, een groote
ende cleyne spille met haer toebehooren, als mede een pisback
alles te maken nae behooren.
  Ten thienden balckdeelen op de kajuyt dick 2 d: alle hooft
schooten, het schot vande kajuyt ende constapels
camer, brot camers, kruyt camers, schippers camer
bottelerye, combuyse, kabelgadt, bootsmans camer,
ende te maken alle de koeyen bancken inde Combuyse
niet uytgesondert ende soo veel luycken ende poorten, als de
besteders sullen believen, als mede de Cojuyt te beschieten
ende voorts te maken soo t' behoort,
  Ten elffden het schip wel te Callefaten van buyten ende van
binnen met 2 wercken, ende als het schip in syn want
sal leggen noch andermael te Callefaten van buyten van
onder tot boven, te wel te pluggen alles nae behooren,
ende het schip wel door booren, wel bouten wel spyckeren,
ende wel nagelen met goede nagels ende daer toe te leveren
pick, teer, werck, mos, droom, wit niet uytgesondert
voorts alles wat timmermans werck aengaet.
.
          Originalseite 5 - P1080767.JPG
.
  Ten twalffden goede Viskers om de masten dick
9 duym te maken, dwars scheeps, de speumen met de
kruysbetings met haer steeckers, alle de rustingen
met 2 kraenen, een betings balck met 4 knie met
een schot, ook mede te maken alle de bossen onder ende
boven nae de bestesders believen
  Ten derthienden te maken een wenteltrap om uyt de
Galdery te gaen inde hutte als mede een wenteltrap
vande overloop op de stierplecht te gaen, noch twee
steeck trappen by de groote mast, met soo veele
koyen inde hutte maken ende beschieten als het de besteders
believen sal.
  Ten veerthienden te maken alle de knechten, Cruyshouten,
alle schoote blocken, Clampen, anckerstocken groot en
cleen, niets uytgesondert, voorts alles te maken, soo
t' selve schip in Zee sal vaeren moeten.
.
Op huyden den 17' September ao. 1653 hebben wy ondergest(?) met communicatie en ten overstaen
vande Heeren M. Lambert Reynst, Willem Claesz. Jager, ende M. Cornelis de Huybert
raden ter admiraliteyt vant Noorderquartier, volgens haer Ho: Mo: Resolutie
van dato den 15 augusty lestleden opgenomen het nieuwe Lants oorlogschip ge=
maect by M. Jacob Cornelis Hellingman tot Hoorn, ende bevonden dat het selve
met dit voorengest. besteck daervan gemaect, is accorderende, met gesondert
t' gene daervan in margine anders is aengetekent, voor soo veel de lengte, wyte
ende diepte aengaet, ende alle het gene dat van buyten ende binnen met het ooge
heeft kunnen gesien werden, dan wat aengaet de lengte, breete en diepte van het
vordere houtwerck, datmen niet heeft connen sien, wert by M. Pieter Breebaert M.
timmerman vant Collegie, die specialyck tot opsicht vande timmeragie der
voors schepen, by den raedt ter admiraliteyt, is destelt, verclaert onder eede het
selve te syn conform het voors besteck. actum Hoorn den 17' September ao 1653:
.
            Unterschriften nicht lesbar.

Offline Arjan68

  • VIP all-round prutser
  • Special Guest
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.732
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #12 Gepost op: oktober 25, 2013, 12:19:57 pm »
Bedankt Werner! Dit zijn zeer uitgebreide bestekken waar we veel van kunnen leren.

Genoeg informatie om er een realistisch model van te kunnen bouwen  :D
"Een schip is altijd een compromis" © Ab Hoving

Offline amazone

  • Speedy
  • SCHEEPSBOUWMEESTER
  • Kapitein
  • ****
  • Berichten: 4.961
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #13 Gepost op: oktober 25, 2013, 12:40:50 pm »
prachtig is dat
het tweede bestek  spreekt over 2 spillen
het derde bestek over de lengte van de huidgangen (  Ten vierden de huyt sal gemaect werden van goede plancken       
dick 4 duym, langh 36 a 40 voet
  dat is +/- 11 meter lang

de bolling van de overloop is helemaal niet zo bol als wij denken in al de 3 de bestekken.

deze  dingen haal ik er zo uit ,  best wel  mooie en handige info  8) zeer intresant allemaal

het 3 bestek is een echte oorlogs machiene als je leest hoeveel kanonnen zij heeft voor dit schip 136 voet lang  :shock:
the end-product is not the model, but the knowledge of the building process itself

Offline Arjan68

  • VIP all-round prutser
  • Special Guest
  • Officier
  • ****
  • Berichten: 2.732
  • Geslacht: Man
Re: Bestekken 17e eeuw
« Reactie #14 Gepost op: oktober 25, 2013, 12:42:57 pm »
Ik ga eens kijken of ik op basis van deze bestekken een tekening kan maken  8)
"Een schip is altijd een compromis" © Ab Hoving